Qozog'iston turkiyaliklarni Anqaraga topshirishga va'da berdi


Qozog'iston Prezidenti Nursulton Nazarboyev (chapda) Turkiya rahbari Rajab Toyib Erdog'an bilan, Anqara, Turkiya

Qozog'iston Prezidenti Nursulton Nazarboyev (chapda) Turkiya rahbari Rajab Toyib Erdog'an bilan, Anqara, Turkiya

Nursulton Nazarboyev qozoq-turk maktablaridagi Gulen jamoasiga aloqador mutaxassislarni Turkiyaga topshirishga va'da bergan. Turkmanistonda ham turk o`quv yurtlarini yopish jarayoni boshlangan. Turkman ziyolilariga ko`ra, mintaqa diktatorlarida Gulen izdoshlariga nisbatan hadik kuchaygan.

Turkiyada yashab kelayotgan o`zbek sharhlovchisi Namoz Normo`minga ko`ra, gap qozoq turk maktablarida dars berib kelayotgan Turkiya fuqarolari haqida ketmoqda.

“Nazarboyev keldi, men o`zim eshitdim. Ularni (Gulen jamoasiga aloqador o`qutuvchilarni) Turkiyaga topshiradi, buni kutish mumkin. Biz ularni topshiramiz, o`rniga esa bizga o`zlaringga ma`qul boshqa kadrlar berasiz, degan muhim bayonot qildi”, - deydi Normo`min.

Qozog`istonda 30 dan oshiq qozoq-turk litseylari bor, bu maktablarda aksariyati turkiyalik bo`lgan o`qituvchilar saboq berishadi. Turkiyaning Qozog`istondagi elchisi avvalroq Astanadagi matbuot anjumanida bu maktablarning Turkiya davlatiga mutlaqo aloqasi yo`qligi haqida bayonot qilgan edi. Qozoq-turk litseylari yopilishi haqidagi gaplar jamoatchilikda xavotir uyg`otgani bois mamlakat Ta`lim vazirligi maktablar faoliyati to`xtatilmasligi yuzasidan ham bayonot chiqargan.

“Mana hozir Turkmanistonda yopilyapti, xuddi shunday Somalida, Sudanda ham bu maktablar faoliyati to`xtatilgan. Bu hozirgi paytda Turkiya olib borayotgan rasmiy siyosat bilan bog`liq”, - deydi Namoz Normo`min.

Turkmaniston Prezidenti Qurbonguli Berdimuhammedov Ashxoboddagi Turkman-turk universitetini tugatish, uning o`rnida O`g`izxon nomidagi texnologiya unversitetini barpo etish haqida ko`rsatma bergan.

Berdimuhammedovning bu qarori qanday sabablarga bog`liqligi ochiqlanmagan, ammo 90-yillar boshidan faoliyat yuritib kelgan bu o`quv dargohining yopilishi Turkiyadagi voqealarga bevosita bog`liq deb ko'riladi.

Siyosiy muhojirlikda yashayotgan turkman yozuvchisi Ak Velsaparganing aytishicha, Turkiyaning sobiq prezidenti Abdulla Gul ishtirokida tantanali ravishda yangi binoga ko`chgan bu unversitet mamlakatda ancha mashhur bo`lgan edi.

“Ta`lim tizimi ancha mukammal bu universitet 90-yillarda ancha mashhur edi, Abdulla Gulning Turkmanistonga tashrifi paytida yangi binoga ko`chib o`tdi. Ochilish marosimida prezidentlar qatnashgan edi. Bu universitet davlatga tahdid tug`dirishi yoki gulenchilarning Turkmanistonda hukumatni qo`lga olishlari mumkinligi haqida gapirish juda qiyin. Meningcha, turk maktablarining yopila boshlanishi mintaqa diktatorlarida xavotir kuchyagani bilan bog`liq. Ular dunyoqarashi kengroq bo`lgan yoshlar shakllanishidan hamisha qo`rqishadi. Turk universiteti esa shunisi bilan ham mamlakatdagi boshqa o`quv yurtlaridan ajralib turardi”, - deydi Velsapar.

Gulen jamoasiga daxldor ko`rilayotgan turk maktablari Turkmanistondan tashqari, Tojikiston, Qozog`iston va Qirg`izistonda ham bor. Hozircha bu davlatlardagi turk litseylari faoliyati taqiqlangani haqida biror ma`lumot yo`q. Mintaqada birinchilardan bo`lib Turkmaniston bu maktablarni yopa boshlagan.

“Ehtimol, bu universitetdagi o`qituvchilarning bir qismi Gulen jamoati, uning ma`rifiy tizimi bilan bog`liqdir, lekin unda turkmanlar ko`pchilik edi. Bu Berdimuhammedov Erdog`anni qo`llashini bildiruvchi bir ishora sifatida qabul qilingan bo`lishi ham mumkin”, - deydi Velsapar.

Turkiya Qirg`izistondagi turk maktablarini yopish bo`yicha ham keskin talab qo`ygan edi. Bu Anqara va Bishkekning o`zaro ziddiyatli bayonotlariga ham sabab bo`ldi. Bishkek bu maktablar faoliyati mamlakatning ichki ishi deb hisoblaydi.

Turkiyadagi davlat to`ntarishiga urinishda AQShda yashayotgan ulamo Fathulla Gulen ayblandi. Bu ayblov ortidan Gulen jamoasiga aloqador ko`rilayotgan xorijdagi tashkilotlarga, jumladan, Markaziy Osiyodagi turk maktablariga nisbatan bosim kuchaydi.

"Bu maktablar dunyoviy fanlarni juda yaxshi o`qitadi, lekin mohiyat bu maktablarning markazlashtirilgan bir muassasa ekanligida. Jamoatning umumiy g'oyasiga xizmat qiladi. Gulenga esa bu yerda juda jiddiy ayblovlar qo`yilmoqda, agar bu ayblovlar siyosiy bo`lmaganida, muammo bo`lmasligi kerak edi”, - deydi Namoz Normo`min.

AQShda yashayotgan Fathulla Gulenning o`zi Turkiya hukumati surayotgan ayblovlarni inkor etadi va davlat to`ntarishiga urinish aynan Erdog'an tamonidan sahnalashtirilganini ehtimol qiladi.

  • 16x9 Image

    Malik Mansur

    Malik Mansur Toshkent Davlat Universitetini (hozirda O'zbekiston Milliy Universiteti) bitirgan. Professional jurnalist. Bu sohada 1990-yilardan beri ishlab keladi. O'zbekistonda qator nashrlarda faoliyat yuritgan. "Amerika Ovozi bilan 2002-yildan buyon hamkorlik qilib keladi. Vatandagi siyosat, iqtisod va ijtimoiy hayotni yoritadi.
     

XS
SM
MD
LG