Shanba, 01-noyabr, 2014 Toshkent vaqti: 04:35

Siyosat

Afg’oniston taqdiri armiya qanchalik jips ekaniga bog’liq

Amerika Ovozi
Xalqaro koalitsiya 2014-yilda Afg’onistonni tark etadi. Sana yaqinlashgani sari “mahalliy armiya Tolibonga bas keladimi” degan savol tobora tez-tez yangrayapti. Sobiq afg’on harbiylarining aytishicha, etnik va siyosiy tarqoqlikdan ko’proq qo’rqish kerak.


Afg’oniston armiyasi 184 ming kishidan iborat. Politsiyada 146 ming odam xizmat qiladi.

Bu raqamlarga qarab afg’on qurolli kuchlari ekstremistlar xavfini yenga oladi, deb o’ylash mumkin.

Lekin sobiq harbiylar va mutasaddilarning ogohlantirishicha, 2014-yildan keyin Afg’onistonga xavf soladigan faqat Tolibon va terrorchilar emas. Mahalliy qo’mondonlar yana qurol to’plashga tushgan, bu esa hokimiyat uchun shafqatsiz kurashga aylanishi hech gapmas.

Hukumat, armiya va viloyatlarda mavjud etnik tarqoqlik fojeali oqibatlarga yetaklashi mumkin, deb hisoblaydi ekspertlar. G’azni viloyati sobiq hokimi Shir Xosti.

“2014-yildan keyin qurolli kuchlar tarqalib ketadi degan xavf bor. Chunki armiya safida bo’linish bor. Qaysidir qo’mondonlar shimoldan bo’lsa, hozirdanoq shimol tomonda ko’proq qurol-aslaha jamlashga o’tgan. Bu esa kelgusida jiddiy muammolarga yetaklaydi. Vaziyat qo’ldan chiqmasidanoq chora ko’rish kerak”, - deydi Xosti.

Afg’onistonning aksariyat viloyatlarida toliblar manzillari bor, biroq bosh qarorgohi aholisi asosan pashtulardan iborat janubdadir. Tojik, o’zbek va hazoralar yashovchi shimoliy shaharlarda esa mayda qurolli guruhlar, xususan, sobiq Shimoliy Alyans hukmron.

Kobuldagi harbiy mashq markazi rahbari, general Aminulla Patyaniy so’zlariga ko’ra, armiyaga endi yollanayotganlar har xil millat vakillari.

“Pashtu, tojik, o’zbek, hazora, baluj, nuristoniy – Afg’oniston xalqining har bir farzandi askarlikka o’qishi mumkin”, - deydi general.

Sovet Ittifoqi qo’shinlari 1989-yilda Afg’onistondan ketgach, mamlakat qonli fuqaro urushiga tortilib, elatlar adovati dahshatli tus olgan edi.

Lekin tahlilchilar fikricha, 2014-yildan keyin bu hol takrorlanadi deyish noto’g’ri. Afg’onistonda fuqaro institutlari nisbatan mustahkam, bundan tashqari, Amerikaning 10 ming askari mamlakatda qolishi kutilmoqda. Armiya qanchalik jips ekani ham muhim, deydi ular.

G’azni viloyati sobiq hokimi Shir Xosti qurolli kuchlar safida pashtular kam, qo’mondonlar esa asosan shimoldan, deydi.
Qaysidir qo’mondonlar shimoldan bo’lsa, hozirdanoq shimol tomonda ko’proq qurol-aslaha jamlashga o’tgan.


Siyosiy tahlilchi Xolid Maftunning aytishicha, Afg’oniston xavfsizlik kuchlari, mudofaa va ichki ishlar vazirliklarida muayyan siyosiy va etnik guruhlarga imtiyoz bor.

Xalqaro qo’shinlar ketgach, bu hol elatlararo adovatda aks etishi aniq, deydi u.

“AQSh askarlari Afg’onistondan ketsa, mahalliy armiya qulaydi. Bir hafta emas, bir oyda bo’lar bu ish. O’rnini kim bosadi? Tolibon-da!” - deydi u.

Maftun so’zlariga ko’ra, koalitsiya ketishi munosabati bilan mayda jangchi guruhlar qurol-aslaha to’plashga kirishgani rost. 30 yildan oshibdiki, urush domida yashayotgan, afyun savdosi gullab-yashnagan davlatda quroldan ko’pi yo’q, deydi u.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
O'zbekistondagi siyosiy mahbuslar taqdiri AQSh Kongressida muhokamada - Political prisoners in Uzbekistan/US Helsinki Commissioni
X
31.10.2014 23:09
O'zbekistonda inson huquqlari, qamoqxonalar, siyosiy mahbuslar va qiynoqlar... AQSh Kongressi qoshidagi Xelsinki Komissiyasi shu masalalarga e'tibor qaratmoqda. “Human Rights Watch” huquq bo'yicha xalqaro tashkilot bu borada chiqargan katta hisobot tahlil qilinmoqda.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Quddus: arab va yahudiylar orasida to'qnashuvlar

Quddusdagi al-Aqsa masjidi bugun qisman ochiq. Isroil politsiyasi chorshanba kuni inshootni butunlay yopib qo'ygach, Falastin ma'muriyati buni urush e'lon qilishga qiyoslagan edi. Hududda hafta boshida ro'y bergan otishmada avval isroillik ruhoniy jarohatlangan; ketidan politsiya falastinlik bir shaxsni otib o'ldirgan edi. To'polon ko'tarilmasligi uchun musulmon va yahudiylar uchun muqaddas sanalgan masjid va uning atrofini vaqtincha to'sib qo'ydik, deydi Isroil huquq-tartibot xodimlari. 50 yoshgacha bo'lgan erkaklar hududga hamon yo'latilmayapti. G'azoda hukmron HAMAS va Isroil o'rtasida shu yil ro'y bergan ikki oylik urush ortidan yahudiy va falastinliklar munosabati hanuz tarang. Ixtilof 21 mingdan ziyod odam, asosan, g'azolik tinch aholini hayotdan olib ketgan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Burkina Fasoda xalq isyon ko'tardi, prezident ishdan ketdi

G'arbiy Afrikadagi davlat, Burkina Fasoda prezident Bleyz Kompraore 27 yillik boshqaruvdan keyin ishdan ketdi. Mamlakatda o'n minglab odamlar namoyishga chiqib, rahbarning iste'fosini talab qilayotgan edi. Chiqishlar qonli tus olgach, kecha armiya parlamentni tarqatib yuborib, muvaffaq hukumat tuzilishini ma'lum qilgan. 1987-yildan beri Burkina Fasoni boshqarayotgan Kompraore sal oldin parlamentda yangi qonunni olg'a surib, hokimiyatda uzoqroq qolishni ko'zlayotgan edi. Omma bundan norozi bo'lib isyon ko'targan. Sobiq rahbar hozir qayerda ekani, o'rniga kim tayinlanishi hali ma'lum emas. Ayrim manbalarda general Luame Loug vaqtli hukumatga bosh bo'lishi mumkin deyilmoqda. Kecha, payshanba kuni poytaxt Uagaduguda odamlar parlamentga o't qo'yib, boshqa davlat idoralariga bostirib kirgan. Politsiyaning aytishicha, o'lganlar va yaradorlar bor. Xalqni tinchlantirish uchun rasmiylar parlamentda olg'a surilgan konstitutsion o'zgarishlarni va bir necha soat oldin e'lon qilingan favqulodda holatni bekor qildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Pan Gi Mun G'arbiy Afrikadagi bu davlatda vaziyatni xavotir bilan kuzatayapmiz, deydi. Bosh kotib tomonlarni tinchlanishga va zo'ravonlikdan tiyilishga chaqirmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI