Juma, 24-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 17:44

Markaziy Osiyo

O’zbek-qirg’iz orasidagi adovat ildizi qayerda? Xorijdan fikrlar

Qirg’iziston janubida bundan ikki yil oldin yuz bergan xunrezliklar nafaqat mahalliy aholi va qo’shni jamiyatlarni balki xorijda yurgan elatdoshlarni ham dahshatga keltirgan edi.

O’zbek-qirg’iz munosabatlarining bugungi ahvoli haqida so’z ochgan muhojirlar Qirg’izistonda millatlararo totuvlikka erishish uchun, eng avvalo, hukumat barchaga birdek munosabatda bo’lishi lozim deya ta’kidlaydi.

Qirg'izistondagi qirg'indan ikki yil o'tib/Behzod Muhammadiy
Qirg'izistondagi qirg'indan ikki yil o'tib/Behzod Muhammadiyi
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Janubiy Qirg’iziston fojeasi asoratlarini bugun O’sh ko’chalaridan topish qiyin. Ammo uning minglab odamlar yuragida paydo qilgan chandiqlari hali to’la bitgani yo’q. Qirg’iz va o’zbek qardosh xalqlari orasida hanuz davom etayotgan adovatni ana shu yaralar berayotgan og’riqning natijasi deyish mumkin.

Biz fojea ortidan o’tgan ikki yilni xotirlab, xorijdagi va Qirg’izistondagi ayrim insonlar bilan suhbat qurdik. Ulardan fojea asoratlarini yo’qotish va Qirg’izistonda millatlararo totuvlikka erishish uchun bugun nima qilish lozimligi haqida so’radik.

AQShdagi “O’zbek Tashabbusi” tashkiloti prezidenti Ulug’bek Qosimov:

“Asosiy mavzu shundaki, biz o’zbek diasporasi sifatida bu yerda Amerikada qanaqa yordam qildik, qilyapmiz va qilamiz? Shu ikki yil ichida diasporamiz Janubiy Qirg’izistondagi voqealarga kam e’tibor berib qo’ydi. U yoqda vatandoshlarimizning hol-ahvoli qanday ekanligi haqida uncha ko’p bilishmaydi. Men O’zbekistondan, O’rta Osiyodan kelgan vatandoshlarimga, umuman, boshqa millatdagilarga aytmoqchimanki, bu muammoga biz juda katta e’tibor berishimiz kerak. Bizga bu regionda tinchlik zarur. Bir-birimiz bilan qanday tinch yashashni o’rganishimiz va bilishimiz kerak”.

Fransiyada joylashgan Markaziy Osiyodagi inson huquqlari assotsiatsiyasi prezidenti Nadejda Atayeva:

“O’zbeklar oilasidan, albatta, kimningdir xorijda bo’lishi odatga aylanib qoldi. Ko’pincha, bolali ayollar, keksa ota-onalar uyda qolyapti. Himoyaga eng ko’p muhtoj bo’lgan odamlar toifasi bular. Meni eng ko’p tashvishlantirayotgan narsa shuki, bu vaziyatga xalqaro kuzatuvchilar hech qanday ta’sir o’tkaza olmayapti. Qirg’iziston o’z maxsus komissiyasini tuzdi. Inson huquqlari bo’yicha BMT Oliy komissari bor. Biz vaziyatni yaxshilash bo’yicha chiqarilgan juda ko’p hisobot va tavsiyalarni o’qiyapmiz. Lekin O’sh shahri hokimiyati, mamlakat rahbariyati bu tavsiyalardan ko’z yumib turgan paytda qanday qilib biror ijobiy o’zgarish bo’lishini kutish mumkin?”

Qirg’izistondagi O’sh telekanali asoschisi va sobiq rahbari Haliljon Xudoyberdiyev:

“Biz qarindosh-urug’larimizga telefon qilib gaplashganimizda, ular aytishyapti, “Yaxshi bo’lyapti, yaxshi bo’lyapti”. Lekin huquq himoyachilarining materiallari bo’yicha qarasak, millatlararo qarama-qarshilikni kuchaytirishga harakat qilayotgan kuchlar o’zbeklarning pullarini, mulkini hozirgacha tortib olishni biznes qilib olgan. Men o’ylayman, Qirg’izistonning ichida ham qirg’iz millatiga mansub huquq himoyachilari bor, xalqaro hamjamiyat bor. Shular va biz harakat qilib, umuman, xalqaro hamjamiyat va huquq tashkilotlari ishini yanada jadallashtirish kerak. Shundagina siljish bo’ladi. Lekin asosiy siljish Bishkekdagi markaziy hukumat o’z ta’sirini janubga ham bir mamlakatdek bo’lib o’tkazsa amalga oshadi. Shundagina xalqaro hamjamiyatning ta’siri bilinadi”.

2010-yil Janubiy Qirg’izistonda sodir etilgan jinoyatlarda ishtirok etganlikda ayblanayotgan sudlanuvchi Dilmurod Haydarov:

“To’g’risini aytsam, men ikki yildan beri turmada o’tirganim uchun yaxshi bilmayman. Lekin ayolimning gaplariga qaraganda, hozircha yaxshi. Lekin ayrim ishlar bo’lib turibdi. Asosan, yaxshi. Men o’ylayman, bu yerda oddiy xalqni kimdir urushtirib qo’yib, chekkada tomosha qilyapti. Oddiy xalqning, mehnatkash xalqning bu yerda hech qanday aybi yo’q. Qandaydir uchinchi kuchlar siyosatda kreslo talashgan holda shu ishlarni qildi. Oddiy xalq, ko’pchiligi sodda qishloqdagi xalqlar, tushunmagan, birini uyoqqa borib urdirib, birini buyoqqa olib kelib urdirib, bunisini unga, unisini bunga aybdor qilib, urushtirib qo’yib tomosha qilib turgan qandaydir kuchlar bor, deb o’ylayman. Shu aybdor kishilar topilsa, Qirg’iziston oldin qanday yashagan bo’lsa, xuddi shunday yashab ketishiga umidvorman”.
Mazkur forum yopiq.
Izohlarni tartiblashtirish
Izohlar
     
Fikr bildiruvchi: АБГ МУХАММАД E-mail adresingiz: МОСКВА
22.06.2012 23:54
ХАЛИФАЛИКДА

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Cho'ldan o'taman deb o'layotganlar - AQSh-Meksika chegarasi - Death by Desert Crosssingi
X
24.10.2014 11:59
AQSh va Meksika o'rtasidagi chegara 3200 kilometrga teng. Har yili uni minglab odam noqonuniy ravishda kesib o'tishga harakat qiladi. Ko'plar uchun bu xatarli safar o'lim bilan barobar. Asosiy sabab - cho'lda suvda yo'q.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.
Fotogalereya

Fotogalereya Joko Vidodo, Indoneziya prezidenti qasamyod keltirdi

Indoneziyaning yangi rahbari, armiya yoki siyosiy elitaga aloqasi bo'lmagan, oddiy xalqdan chiqqan Joko Vidodo qasamyod keltirdi. 53 yoshli arbobni fuqaro Jokovi deb biladi, o'tmishda uy jihozlari sotib kun ko'rgan. Jakarta meri lavozimida islohotchi sifatida tanilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobanida janglar davom etmoqda - 20-oktabr, 2014-yil

Suriyaning Turkiya chegarasi yaqinidagi Kobani shahrida kurdlar va "Islomiy davlat" jangarilari o'rtasida kurash davom etmoqda. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavusho'g'lining aytishicha, Iroq kurdlarining "Islomiy davlat"ga qarshi kurashda Suriya kurdlariga ko'mak berish uchun Turkiya orqali chegarani kesib o'tishiga ruxsat berilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Gonkongda minglab namoyishchilar politsiya bilan yuzma-yuz, tarqalmoqchi emas

Bu yoshlar Gonkongda demokratik saylovlar talab qilmoqda. Pekin siyosatini qoralab, rahbarni mahalliy xalqning o'zi tanlashi shart, deydi ular. Talabalar chodirlar qurib olgan, shu yerda tunashayapti. Maqsad tinchlik, deydi ular, "hukumat bizning dardimizni eshitsin". Pekin nazarida ularning talabi asossiz.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani uchun janglar davom etmoqda

Suriyaning Kobani shahrida "Islomiy davlat" va kurd jangchilari o'rtasida qonli janglar davom etmoqda. Tinch aholining katta qismi qo'shni Turkiyaga qochib o'tgan.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShda Ebola bilan xastalanganlar soni ikkitaga yetdi

O'tgan hafta AQShning Texas shtati kasalxonasida bir bemor Ebola virusidan vafot etgan edi. Unga qaragan ikki hamshira ham virusni yuqtirgani aniqlandi. Ayni paytda dunyo bo'ylab kasallikka qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani shahri uchun janglar avjida, Suriya

Suriyaning Turkiya bilan chegaradosh Kobani shahri "Islomiy davlat" bilan olishmoqda. Amerika havo hujumlari orqali kurd jangchilariga ko'maklashmoqda. Turkiya bu urushga aralashmoqchi emas, lekin "Islomiy davlat" ga qarshi AQSh boshliq xalqaro koalitsiyaga kirgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Shimoliy Koreya rahbari ommaga ko'rindi

Ikki oydan beri jamoatchilikka ko'rinmagan Kim Chen Unning yangi suratlari paydo bo'ldi. Ularni Shimoliy Koreya Markaziy Axborot Agentligi tarqatmoqda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI