Shanba, 01-noyabr, 2014 Toshkent vaqti: 06:45

AQSh-Markaziy Osiyo

AQSh: Afg'oniston Markaziy Osiyo yordamiga muhtoj

Multimedia

Audio
  • Robert Blake, Assistant Secretary of State for South and Central Asia , Carnegie Endowment for International Peace, July 12, 2012, Washington DC

  • AQSh Davlat kotibi muovini Robert Bleyk bilan suhbat, 13 iyun 2011

  • Robert Bleyk, Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo masalalari bo'yicha muovini bilan suhbat

  • AQSh bugun Markaziy Osiyoga nisbatan qanday siyosat yuritmoqda, Davlat kotibi muovini Robert Bleyk so'zlaydi/Navbahor Imamova lavhasi

  • AQSh Davlat kotibi muovini Robert Bleyk bilan savol-javob, O'zbekiston va AQSh, Navbahor Imamova tahlili

  • AQSh-O'zbekiston aloqalarida huquq faktori, amerikalik tahlilchi Joshua Foust bilan suhbat, Navbahor Imamova lavhasi

AQSh Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo bo’yicha muovini Robert Bleyk (Robert Blake) deydiki, Afg’oniston qo’shni davlatlarning ko’magiga muhtoj, har tomonlama. Mintaqa kelajagi, iqtisodiy va siyosiy barqarorligi bu notinch mamlakatga chambarchas bog’liq, deydi diplomat. Bleyk Vashingtondagi yirik tahlil markazi Xalqaro Tinchlik uchun Karnegi Jamg’armasida Markaziy Osiyodan kelgan rasmiylar va Amerika siyosatdonlari va jurnalistlari oldida so’zladi.

Afg’oniston tinch, barqaror va farovon o’lkaga aylanishi kerak, deydi Robert Bleyk. Bu yuksak maqsadga u qo’shni davlatlar madadisiz erisha olmaydi. Markaziy Osiyo respublikalari buni tushunadi va shu bois ham bir yoqadan bosh chiqarishi kerak, deydi Amerikaning mintaqa bo’yicha bosh diplomati.
 
AQSh Markaziy Osiyo-Afg’oniston bobida asosan uch masalaga e’tibor qaratmoqda: xavfsizlik, qoradori savdosiga qarshi kurash va iqtisodiy taraqqiyot. Vashington nazarida mintaqada ektremizm tahdidi hamon yuqori. Uni bartaraf etish yaqindan hamkorlik talab qiladi. AQSh narkotiklarga qarshi kurash uchun mintaqaga 100 million dollar ajratgan. Chegarachilar, bojxona xodimlari va qonun-tartibot organlari malakasini oshirib, ularni zarur vositalar bilan ta’minlash harakatida.

Janubiy va Markaziy Osiyoni qadimdan bog’lab kelgan yo’llar bor. Amerika ularni yaxshilab, yangi yo’nalishlar ochish kerak deya undamoqda.
 
Qo’shma Shtatlar va xalqaro koalitsiya mana shu yo’llardan foydalanib, qo’shinlarga zarur anjomlar tashimoqda, deydi Bleyk. Vashingtonning ezgu maqsadi, deydi u, urush tugab, vaziyat yaxshilana boshlagach, Shimoliy Ta’minot Tizimi deb atalmish bu tranzit yo’nalishi o’rnida savdo yo’llari, Yangi Ipak Yo’li vujudga keladi.
 
Robert Bleyk Afg’onistonda vaziyat hamon tang ekanini tan oladi. Obama ma’muriyati haqiqatni biladi, deydi u. Tinchlikka erishish uchun qattiq ter to’kilayapti, 2014-yilga borib afg’on xalqi o’z xavfsizligi uchun o’zi javobgar bo’ladi, deydi diplomat.
 
“Markaziy Osiyo ahli undan keyin nima bo’ladi deya xavotirda ekani bizga ma’lum”, - deydi Robert Bleyk. 

“Biz Afg’onistonni va regionni aslo tashlab qo’ymaymiz. Qo’shma Shtatlar mintaqaga yordamni davom ettiradi, hamkorlik mustahkamlanadi”, - deya ta’kidlaydi diplomat.

 
Afg’oniston bilan strategik bitim imzolandi, bu davlatga AQShning yirik hamkori degan nom berildi, NATO ham katta va’dalar bergan. Bularni bajarish, samarani amalda ko’rish – Vashington oldiga qo’ygan eng muhim maqsadlardan, deydi Bleyk.
 
O’zbekiston va Turkmaniston Afg’onistonni elektr quvvati bilan ta’minlab kelmoqda. Qozog’iston afg’on ta’lim tizimini oyoqqa turg’azish yo’lida ulkan hissa qo’shmoqda, deydi diplomat. Qirg’iziston va Tojikiston ham yordamni ayamayapti. AQSh nazarida bu ko’mak salmoqli bo’lishi uchun regional birdamlik zarur. Mana shu narsa yetishmayotgani, deydi Bleyk, Markaziy Osiyoni ko’plab imkoniyatlardan, jumladan sarmoya va savdodan ayirmoqda. Chegaralardan o’tish amri mahol, transport va tranzit tizimlari zaif, regional aloqa na mahalliy xalqlar va na xorijiy talabga javob beradi.  
 
AQSh-O'zbekiston muzokaralari, Toshkent, 2011AQSh-O'zbekiston muzokaralari, Toshkent, 2011
x
AQSh-O'zbekiston muzokaralari, Toshkent, 2011
AQSh-O'zbekiston muzokaralari, Toshkent, 2011
Amerika mintaqaviy hamkorlikni oshirish uchun qator loyihalar bilan chiqqan, lekin ularning amaliyoti respublikalarning irodasiga bog’liq, deydi Bleyk.
 
Obama ma’muriyati Afg’oniston deb Markaziy Osiyo ahlining haq-huquqlari va demokratik harakatlarga ko’z yumayotganlikda, ularni o’z manfaatlari yo’lida qurbon qilganlikda ayblanadi. Amerikaga erkinlik va oshkoralik elchisi deb qaragan odamlar bugun uni lo’ttibozlikda, befarqlik va ikkiyuzlama siyosatda qoralaydi. Robert Bleyk deydiki, Vashingtonga nisbatan bunday tanqid o’rinsiz.
 
“Biz erkinlikni targ’ib qilishda davom etamiz. Region rahbarlari bilan inson huquqlari, demokratiya talabi, adolatli boshqaruv, fuqaro jamiyati singari muhim masalalar haqida ochiq gaplashamiz va shunday qilib kelayapmiz ham”,- deydi diplomat.  
 
Robert Bleyk, Toshkent, 2011Robert Bleyk, Toshkent, 2011
x
Robert Bleyk, Toshkent, 2011
Robert Bleyk, Toshkent, 2011
Jamiyatlar olg’a siljishi va osuda yashashi uchun erkinlik eng muhim talablardan biri, deya eslatadi AQSh Davlat kotibi muovini.
 
Amerika Afg’onistondan qo’shinlarini olib chiqar ekan, qurol-aslahaning katta qismi u yerda qoladi, qolgani balki Markaziy Osiyo davlatlariga beriladi degan iddaolarga Robert Bleyk oydinlik kiritishga harakat qildi. Bu haqda gapirishga hali biroz erta, deydi u, lekin mintaqadagi hamkor respublikalarga zarur vositalar berilishi mumkin.     
 
Pokiston bilan munosabatlar iliqlashar ekan, Amerika xalqaro koalitsiyaga yuk tashishda yana janubiy yo’nalishlarga e’tiborni oshiradi, Shimoliy Ta’minot Tizimi ahamiyatini yo’qotadi degan gaplar safsata, deydi Bleyk. Janubiy va shimoliy yo’nalishlar birdek strategik rol o’ynaydi, deydi u. 
 
Karnegi jamg’armasida yopiq eshiklar ortida o’tgan bir kunlik anjumanda Markaziy Osiyo va Amerikadan o’nlab rasmiy va mutaxassislar qatnashdi. O’zbekistondan Siyosiy taqdiqotlar markazidan Ashraf Aliqulov va Rustam Maxmudov; Davlat va Jamiyat Qurilishi Akademiyasidan professor Sayfiddin Jo’rayev, Otabek Xasanov va Tashqi ishlar vazirligining “Jahon” agentligi xodimi Ravshan Tursunov ishtirok etdi.

Robert Bleykning nutqi va u bilan savol-javob, ingliz tilida:

Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Otalar uyda, bola boqadi; onalar ishda - Today's dadsi
X
31.10.2014 22:03
Bugun ko'plab erkaklar uyda bola tarbiyasi bilan band, onalar esa ishlab pul topadi. Buning nimasi yomon, deya so'raydi "Amerika Ovozi" bilan gaplashgan amerikaliklar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Quddus: arab va yahudiylar orasida to'qnashuvlar

Quddusdagi al-Aqsa masjidi bugun qisman ochiq. Isroil politsiyasi chorshanba kuni inshootni butunlay yopib qo'ygach, Falastin ma'muriyati buni urush e'lon qilishga qiyoslagan edi. Hududda hafta boshida ro'y bergan otishmada avval isroillik ruhoniy jarohatlangan; ketidan politsiya falastinlik bir shaxsni otib o'ldirgan edi. To'polon ko'tarilmasligi uchun musulmon va yahudiylar uchun muqaddas sanalgan masjid va uning atrofini vaqtincha to'sib qo'ydik, deydi Isroil huquq-tartibot xodimlari. 50 yoshgacha bo'lgan erkaklar hududga hamon yo'latilmayapti. G'azoda hukmron HAMAS va Isroil o'rtasida shu yil ro'y bergan ikki oylik urush ortidan yahudiy va falastinliklar munosabati hanuz tarang. Ixtilof 21 mingdan ziyod odam, asosan, g'azolik tinch aholini hayotdan olib ketgan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Burkina Fasoda xalq isyon ko'tardi, prezident ishdan ketdi

G'arbiy Afrikadagi davlat, Burkina Fasoda prezident Bleyz Kompraore 27 yillik boshqaruvdan keyin ishdan ketdi. Mamlakatda o'n minglab odamlar namoyishga chiqib, rahbarning iste'fosini talab qilayotgan edi. Chiqishlar qonli tus olgach, kecha armiya parlamentni tarqatib yuborib, muvaffaq hukumat tuzilishini ma'lum qilgan. 1987-yildan beri Burkina Fasoni boshqarayotgan Kompraore sal oldin parlamentda yangi qonunni olg'a surib, hokimiyatda uzoqroq qolishni ko'zlayotgan edi. Omma bundan norozi bo'lib isyon ko'targan. Sobiq rahbar hozir qayerda ekani, o'rniga kim tayinlanishi hali ma'lum emas. Ayrim manbalarda general Luame Loug vaqtli hukumatga bosh bo'lishi mumkin deyilmoqda. Kecha, payshanba kuni poytaxt Uagaduguda odamlar parlamentga o't qo'yib, boshqa davlat idoralariga bostirib kirgan. Politsiyaning aytishicha, o'lganlar va yaradorlar bor. Xalqni tinchlantirish uchun rasmiylar parlamentda olg'a surilgan konstitutsion o'zgarishlarni va bir necha soat oldin e'lon qilingan favqulodda holatni bekor qildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Pan Gi Mun G'arbiy Afrikadagi bu davlatda vaziyatni xavotir bilan kuzatayapmiz, deydi. Bosh kotib tomonlarni tinchlanishga va zo'ravonlikdan tiyilishga chaqirmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI