Shanba, 25-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 19:29

Iqtisodiyot

Xalqaro valyuta jamg'armasi: Markaziy Osiyo iqtisodiyoti o'sishda davom etadi

Xalqaro Valyuta jamg'armasi shtab-kvartirasi, Vashington
Xalqaro Valyuta jamg'armasi shtab-kvartirasi, Vashington

Multimedia

Audio
Siyosiy barqarorlik va iqtisodiy taraqqiyot bir-biriga chambarchas bog’liq. Vashingtondagi Jons Xopkins universitetining Markaziy Osiyo va Kavkaz institutida bo’lib o’tgan tadbirda shu mavzuga urg’u berildi. Anjumanda Xalqaro valyuta jamg’armasi va Osiyo Taraqqiyot Banki vakillari ishtirok etdi.


Jamg’armaning Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo bo’limi direktori o’rinbosari Juxa Kaxkonen mintaqa iqtisodiyotiga oid so’nggi tadqiqot xulosalarini tanishtirar ekan, region davlatlarini neft va gaz eksport qiluvchi hamda neft va gaz sotib oluvchi ikki guruhga bo’ladi. Global moliyaviy inqiroz bu o’lkalarga jiddiy ta’sir qilmadi, deydi u. Mintaqada daromad tabiiy boyliklardan kelmoqda.

“Rivojlangan davlatlarda iqtisodiy o’sish keskin pasaygan bir paytda Kavkaz va Markaziy Osiyo davlatlari iqtisodiyoti barqaror va ijobiy rivojlanish yo’lidan bormoqda”, - deydi iqtisodchi.
 
Inqiroz ta’siri pastligining asosiy sababi bu respublikalarning jahon iqtisodiyoti bilan chuqur bo’glanmaganidir.  
 
Ammo global bozordagi sekinlashuv neft va gaz eksport qiluvchi davlatlarga ta’sir etmay qolmaydi, deydi Xalqaro valyuta jamg’armasi vakili.
 
“Ozarbayjon, Qozog’iston, Turkmaniston va O’zbekiston kabi chetga yonilg’i sotuvchi davlatlar yaxshi moliyaviy zaxiralarga ega. Ammo ulardagi tabiiy resurslar bir kun kelib tugaydi. Zaxiralar va ulardan ko’rilayotgan daromad kamaymoqda. Xarajatlar esa ba’zan chegaradan oshib ketyapti yoki behuda sarflanmoqda. Ular mavjud resurslardan oqilona va samarali foydalanish siyosatini ishlab chiqmasa, kelajakda iqtisodiy o’sish sekinlashadi”, - deydi tahlilchi.
 
Xalqaro Valyuta Jamg’armasi ta’biricha, Markaziy Osiyoda iqtisodiy o’sish bu yil va kelasi yil o’rtacha 5,5 foizni tashkil etadi. Bu jahondagi o’rtacha o’sish darajasidan, hatto Rossiya ko’rsatkichidan ham yuqori.
 
“Jahon bozorida neft narxining balandligi bois neft va gaz eksport qiluvchi davlatlarning yaxshi daromad qilayotgani ajablanarli emas. Lekin bu sohada ishlab chiqarish sekinlashsa, o’sish ham o’z-o’zidan pasayadi”, - deydi mutaxassis.
 
Tabiiy resurslarga ega bo’lmagan davlatlarda ham birdek o’sish kuzatilayotganining sababini iqtisodchi quyidagicha izohlaydi:
 
“Bunday davlatlarga mehnat muhojirlari orqali Rossiyadan katta mablag’ kiradi. Tojikiston dunyoda aholi soni boshiga chetdan eng ko’p pul oladigan mamlakat. Qirg’iziston uchinchi o’rinda. Bundan tashqari, bu davlatlar qimmat xom-ashyo savdosidan ham yaxshi daromad qilyapti”, - deydi iqtisodchi Kaxkonen.
 
Tojikistonda bu yili yalpi milliy daromadning 47 foizi, Qirg’izistonda esa 29 foizi aynan migrant ishchilar yuborayotgan mablag’ga to’g’ri keladi.
 
Markaziy Osiyo davlatlari iqtisodiyotiga xavf solishi mumkin bo’lgan tahdidlarni ekspert uch yo’nalishda ko’radi.
 
“Birinchidan, bu davlatlar jahon moliyaviy inqirozi ta’siriga to’g’ridan to’g’ri duch kelmasa ham, Rossiya bilan savdo va mehnat bozoridagi aloqalari sustlashishi oqibatida zarar ko’rishi mumkin. Ikkinchidan, neft, gaz va xom-ashyoga bo’lgan talabning qisqarishi, narxlarning pasayishi region taraqqiyotiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Uchinchidan, xalqaro investitsiyalar oqimi kamayishi kutilmoqda. Bu ham Markaziy Osiyo davlatlarida rivojlanishni sekinlashtiradigan omil”, - deydi jamg’arma vakili.
 
Osiyo taraqqiyot banki bosh iqtisodchisi Guanjua Van Xitoy va Markaziy Osiyo o’rtasidagi iqtisodiy aloqalarga to’xtalib, Pekin mintaqani asosan xom-ashyo manbai sifatida ko’rishini aytadi.

“Xitoy Markaziy Osiyoga eksport hajmini oshiryapti. Ammo bu yerdagi bozor Xitoy tashqi savdosining bir foizini ham tashkil etmaydi. Lekin Markaziy Osiyodan Xitoyga ketayotgan eksport hajmi ancha katta. Bu degani, Xitoy Markaziy Osiyodan xom-ashyo sotib olishga katta e’tibor bermoqda”, - deydi xitoylik mutaxassis.
 
Yana uning aytishicha, Xitoy keyingi o’n yillikda ham barqaror rivojlanishda davom etadi va bu Markaziy Osiyo iqtisodiyotiga ham bevosita ta’sir ko’rsatadi.
 
“Inqiroz kelib ketadigan narsa. Jahon bozori inqirozdan chiqib olgach, hayot yana iziga tushishiga ishonaman. Inqirozdan jiddiy zarar ko’rmagan Xitoy bundan keyin ham yuqori sur’atda rivojlanishda davom etadi. Bunga erishish uchun unda potensial yetarli. Shuningdek, Markaziy Osiyo davlatlari Xitoy bilan iqtisodiy hamkorlikdan manfaatdor ”, - deydi Osiyo taraqqiyot banki vakili.
 
Ayni bank Markaziy Osiyo davlatlarida, jumladan, Afg’onistonda iqtisodiy infratuzilmalarni qayta qurishga qaratilgan loyihalar uchun katta miqdorda moliyaviy yordam ajratadi.  
 
Bankning Afg’oniston bo’yicha mas’ul vakili Joji Tokeshi deydiki, Afg’onistonga ko’rsatilayotgan yordam o’z samarasini berishi uchun, nafaqat mablag’ berish kerak, balki bu mablag’dan qanday foydalanishni ham o’rgatish kerak.
 
“Bank Afg’onistonda yo’llar, transport tizimi, energiya va suv resurslari boshqaruvi kabi muhim infratuzilmalarni qurishda yordam beryapti. Ammo faqat qurilishning o’zi kifoya emas. Ko’rsatilayotgan yordam kutilgan natijani berishi uchun islohot o’tkazish, samarali iqtisodiy siyosat ishlab chiqish jarayonida ham ishtirok etishimiz kerak”, - deydi Tokeshi.
 
U, shuningdek, Afg’onistonga yordam berayotgan boshqa tashkilot va mamlakatlarni birga ishlashga chaqiradi.
 
“Har bir tashkilotning o’z maqsadi borligini tushunaman. Lekin hukumatga ta’sir o’tkazish va yordamdan kutilgan samarani olish ucun barcha donorlar birgalikda, bir yoqadan bosh chiqarish kerak. Afg’onistonda biz yuz tutayotgan eng katta muammolardan biri shu birdamlikning yo’qligi”, - deydi Osiyo taraqqiyot bankining Afg’onistondagi vakili.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Sonora sahrosi - AQSh-Meksika chegarasida - Water for Migrantsi
X
24.10.2014 23:59
Sonora dashti Shimoliy Amerikadagi eng issiq joylardan. Shunga qaramay Meksikadan chegarani kesib o’tmoqchi bo’lganlar ko’p hollarda aynan shu yerni tanlaydi. Safarga chiqqanlar orasida chanqoqlikdan nobud bo’lganlar kam emas. Bir mahalliy tashkilot suv ulasha boshlagan.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Kobani

  • Kobani

  • Turkiya-Suriya chegarasida

  • Bag'dod

  • Kanadalik askarlar Iroqqa yo'l olayapti.

Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.
Fotogalereya

Fotogalereya Joko Vidodo, Indoneziya prezidenti qasamyod keltirdi

Indoneziyaning yangi rahbari, armiya yoki siyosiy elitaga aloqasi bo'lmagan, oddiy xalqdan chiqqan Joko Vidodo qasamyod keltirdi. 53 yoshli arbobni fuqaro Jokovi deb biladi, o'tmishda uy jihozlari sotib kun ko'rgan. Jakarta meri lavozimida islohotchi sifatida tanilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobanida janglar davom etmoqda - 20-oktabr, 2014-yil

Suriyaning Turkiya chegarasi yaqinidagi Kobani shahrida kurdlar va "Islomiy davlat" jangarilari o'rtasida kurash davom etmoqda. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavusho'g'lining aytishicha, Iroq kurdlarining "Islomiy davlat"ga qarshi kurashda Suriya kurdlariga ko'mak berish uchun Turkiya orqali chegarani kesib o'tishiga ruxsat berilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Gonkongda minglab namoyishchilar politsiya bilan yuzma-yuz, tarqalmoqchi emas

Bu yoshlar Gonkongda demokratik saylovlar talab qilmoqda. Pekin siyosatini qoralab, rahbarni mahalliy xalqning o'zi tanlashi shart, deydi ular. Talabalar chodirlar qurib olgan, shu yerda tunashayapti. Maqsad tinchlik, deydi ular, "hukumat bizning dardimizni eshitsin". Pekin nazarida ularning talabi asossiz.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani uchun janglar davom etmoqda

Suriyaning Kobani shahrida "Islomiy davlat" va kurd jangchilari o'rtasida qonli janglar davom etmoqda. Tinch aholining katta qismi qo'shni Turkiyaga qochib o'tgan.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShda Ebola bilan xastalanganlar soni ikkitaga yetdi

O'tgan hafta AQShning Texas shtati kasalxonasida bir bemor Ebola virusidan vafot etgan edi. Unga qaragan ikki hamshira ham virusni yuqtirgani aniqlandi. Ayni paytda dunyo bo'ylab kasallikka qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani shahri uchun janglar avjida, Suriya

Suriyaning Turkiya bilan chegaradosh Kobani shahri "Islomiy davlat" bilan olishmoqda. Amerika havo hujumlari orqali kurd jangchilariga ko'maklashmoqda. Turkiya bu urushga aralashmoqchi emas, lekin "Islomiy davlat" ga qarshi AQSh boshliq xalqaro koalitsiyaga kirgan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI