Payshanba, 18-sentyabr, 2014 Toshkent vaqti: 06:36

Iqtisodiyot

Xalqaro valyuta jamg'armasi: Markaziy Osiyo iqtisodiyoti o'sishda davom etadi

Xalqaro Valyuta jamg'armasi shtab-kvartirasi, Vashington
Xalqaro Valyuta jamg'armasi shtab-kvartirasi, Vashington

Multimedia

Audio
Siyosiy barqarorlik va iqtisodiy taraqqiyot bir-biriga chambarchas bog’liq. Vashingtondagi Jons Xopkins universitetining Markaziy Osiyo va Kavkaz institutida bo’lib o’tgan tadbirda shu mavzuga urg’u berildi. Anjumanda Xalqaro valyuta jamg’armasi va Osiyo Taraqqiyot Banki vakillari ishtirok etdi.


Jamg’armaning Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo bo’limi direktori o’rinbosari Juxa Kaxkonen mintaqa iqtisodiyotiga oid so’nggi tadqiqot xulosalarini tanishtirar ekan, region davlatlarini neft va gaz eksport qiluvchi hamda neft va gaz sotib oluvchi ikki guruhga bo’ladi. Global moliyaviy inqiroz bu o’lkalarga jiddiy ta’sir qilmadi, deydi u. Mintaqada daromad tabiiy boyliklardan kelmoqda.

“Rivojlangan davlatlarda iqtisodiy o’sish keskin pasaygan bir paytda Kavkaz va Markaziy Osiyo davlatlari iqtisodiyoti barqaror va ijobiy rivojlanish yo’lidan bormoqda”, - deydi iqtisodchi.
 
Inqiroz ta’siri pastligining asosiy sababi bu respublikalarning jahon iqtisodiyoti bilan chuqur bo’glanmaganidir.  
 
Ammo global bozordagi sekinlashuv neft va gaz eksport qiluvchi davlatlarga ta’sir etmay qolmaydi, deydi Xalqaro valyuta jamg’armasi vakili.
 
“Ozarbayjon, Qozog’iston, Turkmaniston va O’zbekiston kabi chetga yonilg’i sotuvchi davlatlar yaxshi moliyaviy zaxiralarga ega. Ammo ulardagi tabiiy resurslar bir kun kelib tugaydi. Zaxiralar va ulardan ko’rilayotgan daromad kamaymoqda. Xarajatlar esa ba’zan chegaradan oshib ketyapti yoki behuda sarflanmoqda. Ular mavjud resurslardan oqilona va samarali foydalanish siyosatini ishlab chiqmasa, kelajakda iqtisodiy o’sish sekinlashadi”, - deydi tahlilchi.
 
Xalqaro Valyuta Jamg’armasi ta’biricha, Markaziy Osiyoda iqtisodiy o’sish bu yil va kelasi yil o’rtacha 5,5 foizni tashkil etadi. Bu jahondagi o’rtacha o’sish darajasidan, hatto Rossiya ko’rsatkichidan ham yuqori.
 
“Jahon bozorida neft narxining balandligi bois neft va gaz eksport qiluvchi davlatlarning yaxshi daromad qilayotgani ajablanarli emas. Lekin bu sohada ishlab chiqarish sekinlashsa, o’sish ham o’z-o’zidan pasayadi”, - deydi mutaxassis.
 
Tabiiy resurslarga ega bo’lmagan davlatlarda ham birdek o’sish kuzatilayotganining sababini iqtisodchi quyidagicha izohlaydi:
 
“Bunday davlatlarga mehnat muhojirlari orqali Rossiyadan katta mablag’ kiradi. Tojikiston dunyoda aholi soni boshiga chetdan eng ko’p pul oladigan mamlakat. Qirg’iziston uchinchi o’rinda. Bundan tashqari, bu davlatlar qimmat xom-ashyo savdosidan ham yaxshi daromad qilyapti”, - deydi iqtisodchi Kaxkonen.
 
Tojikistonda bu yili yalpi milliy daromadning 47 foizi, Qirg’izistonda esa 29 foizi aynan migrant ishchilar yuborayotgan mablag’ga to’g’ri keladi.
 
Markaziy Osiyo davlatlari iqtisodiyotiga xavf solishi mumkin bo’lgan tahdidlarni ekspert uch yo’nalishda ko’radi.
 
“Birinchidan, bu davlatlar jahon moliyaviy inqirozi ta’siriga to’g’ridan to’g’ri duch kelmasa ham, Rossiya bilan savdo va mehnat bozoridagi aloqalari sustlashishi oqibatida zarar ko’rishi mumkin. Ikkinchidan, neft, gaz va xom-ashyoga bo’lgan talabning qisqarishi, narxlarning pasayishi region taraqqiyotiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Uchinchidan, xalqaro investitsiyalar oqimi kamayishi kutilmoqda. Bu ham Markaziy Osiyo davlatlarida rivojlanishni sekinlashtiradigan omil”, - deydi jamg’arma vakili.
 
Osiyo taraqqiyot banki bosh iqtisodchisi Guanjua Van Xitoy va Markaziy Osiyo o’rtasidagi iqtisodiy aloqalarga to’xtalib, Pekin mintaqani asosan xom-ashyo manbai sifatida ko’rishini aytadi.

“Xitoy Markaziy Osiyoga eksport hajmini oshiryapti. Ammo bu yerdagi bozor Xitoy tashqi savdosining bir foizini ham tashkil etmaydi. Lekin Markaziy Osiyodan Xitoyga ketayotgan eksport hajmi ancha katta. Bu degani, Xitoy Markaziy Osiyodan xom-ashyo sotib olishga katta e’tibor bermoqda”, - deydi xitoylik mutaxassis.
 
Yana uning aytishicha, Xitoy keyingi o’n yillikda ham barqaror rivojlanishda davom etadi va bu Markaziy Osiyo iqtisodiyotiga ham bevosita ta’sir ko’rsatadi.
 
“Inqiroz kelib ketadigan narsa. Jahon bozori inqirozdan chiqib olgach, hayot yana iziga tushishiga ishonaman. Inqirozdan jiddiy zarar ko’rmagan Xitoy bundan keyin ham yuqori sur’atda rivojlanishda davom etadi. Bunga erishish uchun unda potensial yetarli. Shuningdek, Markaziy Osiyo davlatlari Xitoy bilan iqtisodiy hamkorlikdan manfaatdor ”, - deydi Osiyo taraqqiyot banki vakili.
 
Ayni bank Markaziy Osiyo davlatlarida, jumladan, Afg’onistonda iqtisodiy infratuzilmalarni qayta qurishga qaratilgan loyihalar uchun katta miqdorda moliyaviy yordam ajratadi.  
 
Bankning Afg’oniston bo’yicha mas’ul vakili Joji Tokeshi deydiki, Afg’onistonga ko’rsatilayotgan yordam o’z samarasini berishi uchun, nafaqat mablag’ berish kerak, balki bu mablag’dan qanday foydalanishni ham o’rgatish kerak.
 
“Bank Afg’onistonda yo’llar, transport tizimi, energiya va suv resurslari boshqaruvi kabi muhim infratuzilmalarni qurishda yordam beryapti. Ammo faqat qurilishning o’zi kifoya emas. Ko’rsatilayotgan yordam kutilgan natijani berishi uchun islohot o’tkazish, samarali iqtisodiy siyosat ishlab chiqish jarayonida ham ishtirok etishimiz kerak”, - deydi Tokeshi.
 
U, shuningdek, Afg’onistonga yordam berayotgan boshqa tashkilot va mamlakatlarni birga ishlashga chaqiradi.
 
“Har bir tashkilotning o’z maqsadi borligini tushunaman. Lekin hukumatga ta’sir o’tkazish va yordamdan kutilgan samarani olish ucun barcha donorlar birgalikda, bir yoqadan bosh chiqarish kerak. Afg’onistonda biz yuz tutayotgan eng katta muammolardan biri shu birdamlikning yo’qligi”, - deydi Osiyo taraqqiyot bankining Afg’onistondagi vakili.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Amerika hayotidan: daromadsiz qolganlarga kim yordam beradi? Re-epmployment/Banksi
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
17.09.2014 05:21
Iqtisodiy inqiroz paytida millionlab amerikaliklar ishidan ayrilib, qarz tufayli uyini ham bankka topshirishga majbur bo’lgan edi. Bu jarayon katta miqyosda bo’lmasa-da, davom etmoqda. Xo’sh, uyi uchun to’lay olmayotgan fuqarolar kimdan yordam oladi, kimga murojaat qilsa bo’ladi?

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Referendumda beriladigan ovozlarni ifodalovchi "Ha" va "Yo'q" yozuvlari tushirilgan plakatlar, Shotlandiya, 14-sentabr, 2014-yil.
  • Shotlandiya Birinchi vaziri Aleks Salmond mustaqillikni yoqlab ovoz berishga chaqiruvchi tadbirga atab chiqarilgan futbolkani ko'rsatmoqda, 14-sentabr, 2014-yil.
  • Shotlandiyaning Britaniya tarkibida qolishi uchun kurashayotgan kampaniya yetakchisi Alisteyr Darling, Edinburg, Shotlandiya, 14-sentabr, 2014-yil.
  • Mustaqillik tarafdori bo'lgan fuqarolar "BBC" mahalliy idorasi yaqinida namoyish o'tkazmoqda, Glazgo, Shotlandiya, 14-sentabr, 2014-yil.
  • Britaniya tarkibida qolish tarafdori bo'lgan fuqarolar o'tkazgan namoyishdan, Edinburg, Shotlandiya, 14-sentabr, 2014-yil.
  • Mustaqillik tarafdori bo'lgan fuqarolar "BBC" mahalliy idorasi yaqinida namoyish o'tkazmoqda, Glazgo, Shotlandiya, 14-sentabr, 2014-yil.
  • Ovoz berish byulliteni pochta orqali jo'natilmoqda, Shotlandiya, 14-sentabr, 2014-yil.
  • Britaniya Bosh vaziri Deyvid Kameron

  • Britain Scotland
Fotogalereya

Fotogalereya Shotlandiya kelajak uchun ovoz bermoqda

18-sentabr kuni Shotlandiyada Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya birlashgan qirolligi tarkibidan chiqish to'g'risida umumxalq referendumi bo'lib o'tadi. Agar unda aksariyat qatnashchilar qirollikdan ajrab chiqish uchun ovoz bersa, xaritada Shotlandiya deb ataluvchi yangi mustaqil davlat paydo bo'ladi. Besh milliondan oshiq aholiga ega o'lka.
Fotogalereya

Fotogalereya Sharqiy Ukrainaga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qilindi

Ukraina parlamenti sharqiy Ukrainaning Lugansk va Donetsk viloyatlariga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qildi. Rossiyaparast isyonchilar bilan davom etayotgan urushni to'xtatish maqsadida qabul qilingan ushbu qonun viloyatlarga bir qator siyosiy, madaniy va iqtisodiy erkinlik taqdim etib, ularning Rossiya bilan yaqin aloqa o'rnatishiga ruxsat beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Shanxay-6 Dushanbeda uchrashdi, tafsilotlar fotolarda

Xitoy, Rossiya, O'zbekiston, Qozog'iston, Qirg'iziston va Tojikiston a'zo Shanxay hamkorlik tashkiloti Dushanbeda 11-12 sentabr kunlari yillik sammitini o'tkazdi. Asosiy mavzu Ukraina bo'ldi va muhokama yopiq eshiklar ortida o'tdi. O'zbekiston rahbarining pozitsiyasi: Ukraina va Rossiya mojarosi bevosita, ikki tomonlama muzokara asosida hal etilishi kerak.
Fotogalereya

Fotogalereya Amerika 11-sentabr xurujlari va qurbonlarni xotirlamoqda

2001-yilning 11-sentabrida amalga oshirilgan terror hujumlari uch mingga yaqin odamni hayotdan olib ketgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbekistonning Vashingtondagi elchixonasida Mustaqillik kuniga bag'ishlangan qabul marosimi

9-sentabr kuni Vashingtondagi O'zbekiston elchixonasida Mustaqillik kuniga bag'ishlangan tadbir bo'lib o'tdi.
Fotogalereya

Fotogalereya AQSh Davlat kotibi Jon Kerri Iroqqa keldi

AQSh Davlat kotibi Jon Kerri Yaqin Sharqqa uyushtirgan safari doirasida Iroqqa ham tashrif buyurdi. Uchrashuvlarda "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi olib borilayotgan kurash asosiy mavzu bo'ldi. Kerri Iroqning yangi Bosh vaziri Haydar al-Abadiy bilan uchrashayotgan yuqori martabali ilk AQSh rasmiysidir.
Fotogalereya

Fotogalereya Iroq parlamenti yangi bosh vazirni tanladi

Davlat kotibi Jon Kerri Iroq parlamentining yangi hukumat tarkibini ma'qullash qaroridan mamnun. Jangarilarga qarshi kurash yo'lida ham bu muhim qaror, deydi diplomat.
Fotogalereya

Fotogalereya Sharqiy Ukrainada zo'ravonlik tinmagan, ammo tinchlik sulhi hanuz amalda

Sharqiy Ukrainada zo'ravonlik holatlari uchrashda davom etmoqda. Shunga qaramay, rasmiy Kiyev va isyonchilar o'rtasida kelishilgan tinchlik sulhi hanuz amalda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI