Payshanba, 28-avgust, 2014 Toshkent vaqti: 08:03

Huquq va qonun

Xitoy jazoni o'tash muassasalarini isloh qilish niyatida

Xitoy mehnat lageri
Xitoy mehnat lageri

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
Xitoyda huquq faollari va siyosiy mahbuslar shu paytgacha “qayta tarbiyalanish markazlari” deya atalgan mehnat lagerlarida jazo o’tagan. Kuzatuvchilar mazkur lagerlarda mahbuslar og’ir sharoitlarda mehnat qilishini aytadi. Rasmiylar olg’a surayotgan yangi islohotga ko’ra, ijtimoiy adolatni ta’minlash maqsadida qamoq jazosini olgan faollar bundan buyon mehnat lagerlarga jo’natilmasligi mumkin. 

2001 – 2003-yillarda Xuan Bo Xitoydagi mehnat lagerlaridan birida jazo o’tagan, og’ir ish bilan shug’ullanishga majbur bo’lgan. Qamalishdan oldin Shanxayda jarroh bo’lib ishlagan Xuan qamoqxonada plastmassadan archa chiroqlari kabi o’yinchoqlar yasab, yangi yil sovg’alarini qog’ozga o’rash bilan shug’ullandi. Hukumat Falungon diniy harakatiga a’zo Xuanni shu tariqa qayta tarbiyalash niyatida edi.

“Birinchi 2-3 oy bunday ishni har kuni bajarishga majbur qilinardik, chunki ular shu tariqa bizga qonun-qoidalarni o’rgatmoqchi bo’lishdi. Lekin bu quruq gap. Aslida ular shunday qiynoqlar orqali Falungondan voz kechishimizni istagan.Voz kechganlarga ovqat va uxlash imkoni berilardi. E’tiqodini o’zgartirmaganlar esa shunday sharoitda uzoq vaqt yashashga majbur bo’ldi”, - deydi xitoylik sobiq mahbus.

Xuan qamoqxona ichki tartibini buzganlar shafqatsiz jazolanardi, deya eslaydi. 

“Quti ustiga ma’lumot yozib boshqalarga uzatmoqchi bo’lgan bir yigit qo’lga tushganida elektr toki bilan qiynoqqa solishdi. Natijada u hojatxonaga borolmay qoldi. Politsiya esa boshqalarga saboq bo’lsin deb mahbuslarga buni oshkor qildi”, - deydi Xuan.

Xitoy mehnat lagerlarida Xuan kabi dindorlardan tashqari fohishalar, narkomanlar, muxolifat a’zolari va hukumat tanqidchilari bor. Ularni aslida mahbus deyish ham noto’g’ri, chunki bu yerga tushganlar na sud qilingan, na ayblari isbotlangan.

Mamlakat bo’ylab yuzlab shunday mehnat lagerlari bor. Ularda 300 mingdan ziyod odam “qayta tarbiyalanadi”.

Pekin rasmiylari bugun 1950-yillarda asos solingan mehnat lagerlari tizimi islohotlarga muhtoj ekani haqida gapirmoqda.

Xabarlarga ko’ra, Kommunistlar partiyasining Siyosat va qonun qo’mitasi rahbari Men Jianzu parlament tasdig’idan o’tsa, tizimga doir qonunchilik isloh qilinishini bildirdi. Biroq o’zgarishlar ko’lami va lagerlardagi mahbuslarning bundan keyingi taqdiri nima bo’lishi hozircha no’malum.

“Xitoy rasmiylari anchadan beri bu tizimda islohot o’tkazish haqida gapirib keladi. Bu eski gap. Xitoy hukumati qayta tarbiyalash tizimi o’rniga boshqa yana bir jazolash tizimini barpo etmoqchi, shekilli. Biz shundan xavotirdamiz”, - deydi “Human Rights Watch” xalqaro inson huquqlari tashkiloti xodimi Maya Vang. 

Kuzatuvchilar fikricha, mehnat lagerlaridagi o’zgarishlar Xitoy yangi rahbariyatining umumiy islohotlarni amalga oshirmoqchiligidan dalolat beradi. Noyabr oyida Kommunistlar partyasi rahbari etib tayinlangan Si Zinpin islohotlar haqida, xususan, korrupsiyaga qarshi kurashni kuchaytirish borasida gapirib keladi.

“Buni ehtimoldan soqit qilish kerak emas. Garchi bunday gaplar qonun ustuvorligini ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilishga qaratilgan harakatlardan darak bersa-da, asosiy masala - amalda o’zgarishlar bo’lishi yoki bo’lmasligida”, - deydi “Xalqaro Amnistiya” tashkiloti vakili Rozanna Rayf.

Xitoy mehnat lagerlarida mahbuslar doimiy ravishda qiynoqqa solinadi.

Sinxua axborot agentligi ma’lumotiga ko’ra, aholi orasida mehnat lagerlarini tanqid qilayotganlar soni ko’paymoqda.

Xuan Bo uchun bu, albatta, xushxabar.

“Mehnat lagerini tark etganimga ancha bo’ldi. Shunga qaramay elektr-shok tovushi meni hamon qo’rquvga soladi. Men Xitoydan qochib, Amerikaga kelishga muvaffaq bo’ldim, baxtiyorman,” – deydi u.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Qochqin maqomini olish murakkab jarayon - US/Refugee Statusi
X
28.08.2014 02:39
Har yili Amerikaga minglab odamlar boshpana izlab keladi. Qochqin degan maqom uchun murojaat qiladi. Lekin uni olish juda qiyin.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Karbalo shahrida shialar ko'ngilli xizmatga tayyor
  • Bag'dod
  • Hilla shahri
  • Bag'dod
  • Bag'dod
  • Iraq
  • Iroq-Turkiya chegarasida
  • Bag'dod
  • Bag'dod
Fotogalereya

Fotogalereya Kaliforniya shimolida zilzila, 6 balda

24-avgust kuni Kaliforniya shtati shimolida yer qimirladi. Uning kuchi 6 balni tashkil etgan. Hududda azaldan zilzila ehtimoli yuqori. Binolar vayron bo'lgan, yong'inlar va elektr tarmoqlarida uzilish kuzatilgan. Hech kim o'lmagan. Lekin tunda yuz bergan tabiiy ofat aholi orasida katta vahima uyg'otgan. Zilzila ayniqsa Napa shahrida qattiq sezilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbek shoirasi Zulfiya Boboyeva xonadonida - Tojikistonning Mujun qishlog'idan fotolavha

Tojikiston aholisining 24 foizi, ikki millondan ortig’ini o’zbeklar tashkil etadi. Ular orasida yuzdan ortiq shoir va ijodkorlar bor. Respublika shimolining O’zbekiston va Qirg’iziston bilan chegaradosh G’onchi nohiyasining so’lim Mujun qishlog’ida o’zbek adabiyotining yorqin yulduzlaridan biri, shoira Zulfiya Boboyeva yashaydi. So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi tashabbusi va G’onchi nohiyasi raisi Zafar Ismoilzodaning joriy yil 30-iyulidagi qarori bilan Tojikiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Maftun Jo’ra nomidagi adabiy mukofot laureati Zulfiya Boboyevaning 60 yoshlik yubiley tantanalari bo'lib o'tdi. Tadbir uning xonadonida kechdi. Shoira yura olmaydi. Boshlang’ich maktabda o'qib yurganidan beri aravachaga mixlanib qolgan. Ijod uning hayoti mazmuniga aylangan. Yosh qizaloq she'rga havas qo’yib, mustaqil o’qib o’rganadi, ma’lumotli bo’ladi. O’zining she’riy satrlarida bitganidek: Bo’ldilar she’rim bayotim-sabrim saodati, Yo’g’rildi shu sabab ishqqa ko’nglimning toati!
Fotogalereya

Fotogalereya Tripolidagi xalqaro aeroport jangarilar qo'liga o'tdi

Muxolifatdagi islomiy guruhning qurollangan vakillari Liviya poytaxti Tripolidagi xalqaro aeroportni egallab oldi. Ular amaldagi parlament faoliyatini noqonuniy deb hisoblab, avvalgi Milliy Kongressning qayta tiklanishini talab qilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Donetskda o'ziga xos parad

Ukraina mustaqillik bayramini nishonlar ekan, sharqda bo'lginchilar asirdagi askarlarni ko'chalardan namoyishkorona olib o'tishdi
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil va XAMAS o'rtasida yana otishma boshlandi

Qohiradagi muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlangach, vaqtinchalik sulh tugashi bilan Isroil va XAMAS o'rtasida yana otishma boshlanib ketdi.
Fotogalereya

Fotogalereya Jangarilar jurnalistni qatl etdi

"Iroq va Shom islomiy davlati" "YouTube"ga yuklagan video "Amerikaga xabar" deya nomlanadi. Unda tizzalab o'tirgan amerikalik jurnalist Jeyms Folining boshi tanasidan judo qilingani ak etgan. Hozirda video "YouTube" tomonidan olib tashlangan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI