Chorshanba, 23-iyul, 2014 Toshkent vaqti: 08:42

Huquq va qonun

Xitoy jazoni o'tash muassasalarini isloh qilish niyatida

Xitoy mehnat lageri
Xitoy mehnat lageri

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
Xitoyda huquq faollari va siyosiy mahbuslar shu paytgacha “qayta tarbiyalanish markazlari” deya atalgan mehnat lagerlarida jazo o’tagan. Kuzatuvchilar mazkur lagerlarda mahbuslar og’ir sharoitlarda mehnat qilishini aytadi. Rasmiylar olg’a surayotgan yangi islohotga ko’ra, ijtimoiy adolatni ta’minlash maqsadida qamoq jazosini olgan faollar bundan buyon mehnat lagerlarga jo’natilmasligi mumkin. 

2001 – 2003-yillarda Xuan Bo Xitoydagi mehnat lagerlaridan birida jazo o’tagan, og’ir ish bilan shug’ullanishga majbur bo’lgan. Qamalishdan oldin Shanxayda jarroh bo’lib ishlagan Xuan qamoqxonada plastmassadan archa chiroqlari kabi o’yinchoqlar yasab, yangi yil sovg’alarini qog’ozga o’rash bilan shug’ullandi. Hukumat Falungon diniy harakatiga a’zo Xuanni shu tariqa qayta tarbiyalash niyatida edi.

“Birinchi 2-3 oy bunday ishni har kuni bajarishga majbur qilinardik, chunki ular shu tariqa bizga qonun-qoidalarni o’rgatmoqchi bo’lishdi. Lekin bu quruq gap. Aslida ular shunday qiynoqlar orqali Falungondan voz kechishimizni istagan.Voz kechganlarga ovqat va uxlash imkoni berilardi. E’tiqodini o’zgartirmaganlar esa shunday sharoitda uzoq vaqt yashashga majbur bo’ldi”, - deydi xitoylik sobiq mahbus.

Xuan qamoqxona ichki tartibini buzganlar shafqatsiz jazolanardi, deya eslaydi. 

“Quti ustiga ma’lumot yozib boshqalarga uzatmoqchi bo’lgan bir yigit qo’lga tushganida elektr toki bilan qiynoqqa solishdi. Natijada u hojatxonaga borolmay qoldi. Politsiya esa boshqalarga saboq bo’lsin deb mahbuslarga buni oshkor qildi”, - deydi Xuan.

Xitoy mehnat lagerlarida Xuan kabi dindorlardan tashqari fohishalar, narkomanlar, muxolifat a’zolari va hukumat tanqidchilari bor. Ularni aslida mahbus deyish ham noto’g’ri, chunki bu yerga tushganlar na sud qilingan, na ayblari isbotlangan.

Mamlakat bo’ylab yuzlab shunday mehnat lagerlari bor. Ularda 300 mingdan ziyod odam “qayta tarbiyalanadi”.

Pekin rasmiylari bugun 1950-yillarda asos solingan mehnat lagerlari tizimi islohotlarga muhtoj ekani haqida gapirmoqda.

Xabarlarga ko’ra, Kommunistlar partiyasining Siyosat va qonun qo’mitasi rahbari Men Jianzu parlament tasdig’idan o’tsa, tizimga doir qonunchilik isloh qilinishini bildirdi. Biroq o’zgarishlar ko’lami va lagerlardagi mahbuslarning bundan keyingi taqdiri nima bo’lishi hozircha no’malum.

“Xitoy rasmiylari anchadan beri bu tizimda islohot o’tkazish haqida gapirib keladi. Bu eski gap. Xitoy hukumati qayta tarbiyalash tizimi o’rniga boshqa yana bir jazolash tizimini barpo etmoqchi, shekilli. Biz shundan xavotirdamiz”, - deydi “Human Rights Watch” xalqaro inson huquqlari tashkiloti xodimi Maya Vang. 

Kuzatuvchilar fikricha, mehnat lagerlaridagi o’zgarishlar Xitoy yangi rahbariyatining umumiy islohotlarni amalga oshirmoqchiligidan dalolat beradi. Noyabr oyida Kommunistlar partyasi rahbari etib tayinlangan Si Zinpin islohotlar haqida, xususan, korrupsiyaga qarshi kurashni kuchaytirish borasida gapirib keladi.

“Buni ehtimoldan soqit qilish kerak emas. Garchi bunday gaplar qonun ustuvorligini ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilishga qaratilgan harakatlardan darak bersa-da, asosiy masala - amalda o’zgarishlar bo’lishi yoki bo’lmasligida”, - deydi “Xalqaro Amnistiya” tashkiloti vakili Rozanna Rayf.

Xitoy mehnat lagerlarida mahbuslar doimiy ravishda qiynoqqa solinadi.

Sinxua axborot agentligi ma’lumotiga ko’ra, aholi orasida mehnat lagerlarini tanqid qilayotganlar soni ko’paymoqda.

Xuan Bo uchun bu, albatta, xushxabar.

“Mehnat lagerini tark etganimga ancha bo’ldi. Shunga qaramay elektr-shok tovushi meni hamon qo’rquvga soladi. Men Xitoydan qochib, Amerikaga kelishga muvaffaq bo’ldim, baxtiyorman,” – deydi u.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Muhojirlar boshini silayotgan tashkilotlar - Immigrants/Charityi
X
22.07.2014 22:27
Texas shtatida nima ko'p, muhojir markazlari. Hamisha gavjum inshootlar. Har kuni yuzlab yangi immigrant qabul qilinadi. Bu insonlarga eshik ochadiganlar avvalo diniy muassasalar va xayriya tashkilotlari.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Falastinliklar Isroil hujumidan vayron bo'lgan binoda qutqaruv ishlarini olib bormoqda, G'azo, Falastin, 21-iyul, 2014-yil.
  • Isroilliklar Falastindan raketa otilgani haqida ogohlantiruvchi sirena ovozi yangrashi ortidan uylariga kirib yashirinmoqda, Tel-Aviv, 21-iyul, 2014-yil.
  • Falastinliklar Isroil havo hujumi oqibatida vayron bo'lgan uy xarobalari ostidan halok bo'lgan odamning jasadini olib chiqmoqda, G'azo, Falastin, 21-iyul, 2014-yil.
  • Isroil askarlari va og'ir zirhli harbiy texnikalar G'azoga qarab yurmoqda, 21-iyul, 2014-yil.
  • Isroil hujumi ortidan G'azoning Shijayyah tumanida hujumga uchragan binolardan olov va qora tutun chiqmoqda, G'azo, Falastin, 20-iyul, 2014-yil.
  • Isroillik askarlar halok bo'lgan safdoshlari qabri ustida ko'zyosh to'kmoqda, Holon, Isroil, 20-iyul, 2014-yil.
  • Falastinlik kishi qo'lida jarohat olgan bolani Shifo kasalxonasidagi tez tibbiy yordam xonasiga olib ketmoqda, G'azo, Falastin, 20-iyul, 2014-yil.
  • G'azoda halok bo'lgan isroillik zobitning dafn marosimi, Hod Hasharon, 20-iyul, 2014-yil.
  • Janubiy G'azoda yashagan Abu Jama oilasining Isroil hujumida halok bo'lgan a'zolari dafn marosimi, G'azo, Falastin, 21-iyul, 2014-yil.
  • G'azoda halok bo'lgan isroillik zobitning yaqinlari motam tutmoqda, Hod Hasharon, 20-iyul, 2014-yil.
Fotogalereya

Fotogalereya BMT Xavfsizlik kengashi G'azoda otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqirdi

BMT Xavfsizlik kengashi Isroil va XAMASni o'zaro otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqiruvchi qaror qabul qildi. G'azoda ikki haftadan beri davom etayotgan havo hujumlarida 500 dan ziyod falastinlik halok bo'lgan, Isroil tomonidan esa bir necha askar o'lgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kunning suratlari - 20-iyul, 2014-yil

Kunning muhim voqealari va dunyoning turli burchaklaridagi manzara suratlarda.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbekistonlik ustalar Santa Fe xalqaro festivalida

Amerikaning Nyu-Meksiko shtatidagi Santa-Fe shahrida har yili o’tadigan usta hunarmandlar festivali (Santa Fe International Folk Art Market) nufuzli davra hisoblanadi. Unga taklif qilingan chevar, kashtado’z yoki sozandaning ijodi so’zsiz tan olinadi. Qaysi davlatda bo’lmasin ularning mahsuloti darrov qo’lma qo’l bo’lib ketadi. Bu yilgi yarmarkada O’zbekistondan 25 kishi qatnashdi - eng katta jamoalardan biri. 11-13-iyul kunlari o’tgan tadbirda ustalar bir-biri bilan tanishdi, tajriba almashdi, mahsulotini sotdi, yangi xaridor va hamkorlar topdi va vatanga daromad bilan qaytdi. Bu esa, deydi hunarmandlar, yangi imkoniyatlarga yo’l ochadi. Yangi ish o’rinlari, ta’lim dasturlari, mustaqil faoliyat, erkin nafas va yurt taraqqiyoti uchun hissa degani bu.
Fotogalereya

Fotogalereya MH17 - Ukraina osmonida urib tushirilgan samolyot qoldiqlari va bugungi manzara

Ukraina hukumati Rossiyani ikki kun oldin Donetskda urib tushirilgan yo’lovchi samolyot qoldiqlari orasidan ashyoviy dalillarni yo’q qilishda separatistlarga yordam berayotganlikda ayblamoqda. Malayziya havo yo’llariga tegishli samolyot ichida 298 odam bo’lgan. Hammasi o’lgan. AQSh hukumatining tasdiqlashicha, samolyot yerdan nishonga olingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil piyoda kuchlari G'azoda hujumlarni davom ettirmoqda

8-iyulda boshlangan operatsiyada hozirgacha 300 dan oshiq falastinlik o’lgan. Uch kundirki, Isroil kuchlari G'azo sektorida yuzlab manzillarni o'qqa tutmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Dunyo ahli Ukrainadagi fojeadan dahshatda, 295 odam halok bo'lgan

Yo'lovchilardan 173 nafari Niderlandiya, 44 kishi Avstraliya, 12 odam Indoneziya, shuningdek, Britaniya, Germaniya, Belgiya, Kanada, Yangi Zelandiya va Filippin fuqarolaridir. AQSh razvedka agentliklarining tasdiqlashicha, samolyot raketa bilan urib tushirilgan va aynan Ukraina sarhadidan turib nishonga olingan. Samolyot havoda portlagan. Ukraina qurolli kuchlari bunday vositaga ega emas, deydi Amerika rasmiylari. Gumon shuki, samolyotni o'qqa olganlar - rusparast bo'lginchilar.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShga noqonuniy kirib kelayotgan muhojir bolalar

AQShning janubiy chegaralarida noqonuniy muhojirlar muammosi gumanitar inqiroz sifatida baholanmoqda. Chegarani kesib o'tganlar orasida 50 mingdan ortiq voyaga yetmagan bola bor. Ular mahalliy va federal hukumat uchun yangi muammolarni keltirib chiqarmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainada Malayziya samolyoti quladi

Boeing-777 samolyoti 280 yo'lovchi va 15 ekipaj a'zolari bilan Amsterdamdan Kuala Lumpurga uchayotgan bo'lgan. Ukraina hukumati va isyonchilar bir-birini ayblamoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil Falastin ahliga: tirik qolishni istasangiz, qoching!

Isroil G'azo sektorini havodan o'qqa tutishda davom etarkan, BMT uni va unga qarshi raketa otayotgan HAMASni sulh tuzishga undamoqda. AQSh vositachilik qilishga tayyor. Tomonlar murosadan yiroq. Isroil G'azo ahlini jon saqlash uchun uylarini tark etishga chaqirmoqda. HAMAS jangarilarini qirib tashlamaguncha, hujumlar to'xtamaydi, deya bildirmoqda bu davlat rasmiylari. Hozirgacha 200 dan oshiq odamning yostig'i qurigan.
Fotogalereya

Fotogalereya Slavyansk, Ukraina, 16-iyul, 2014

15-iyul kuni kechqurun Ukraina sharqida havo hujumlaridan 11 kishi o'lgan. Snijne shahrida binolar vayron bo'lgan. Hukumat separatistlarni ayblasa, separatistlar hukumatni ayblamoqda. Bugun Bosh vazir Arseniy Yatsenyuk Slavyanskda bo'lib, vaziyat bilan tanishdi. Rossiyani bo'lginchi kuchlar ortida turganlikda aybladi. Kreml nazarida esa barcha balolarda Kiyevning o'zi aybdor.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI