Shanba, 01-noyabr, 2014 Toshkent vaqti: 18:11

Huquq va qonun

Tibetliklar ozodlik uchun turlicha kurashmoqda

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
Xitoy boshqaruvi ostidagi Tibetda mahalliy faollar Pekinni o’lka madaniyatini poymol qilayotganlikda ayblab, turli yo’llar bilan noroziligini bildirmoqda. Hududda, ayniqsa, o’zini yoqishlar keng tarqalmoqda. Tibetliklar shu tariqa jahon hamjamiyati diqqatini o’z muammolariga qaratmoqchi. Biroq norozilikni aks ettirishning xavfsiz yo’llari ham bor.

Amerika Ovozi muxbiri Ayven Brodxed yaqinda Hindistonning Daramsala shahridagi tibetliklar bilan uchrashdi. Tibetning surgundagi hukumati o’sha yerdan turib ozodlik uchun kurashib keladi.

Tamdin Tsetan taniqli tibetlik rassom bo’lib, she’r yozadi, xalq qo’shiqlarini kuylaydi. Xevi metal uslubida ijro etuvchi ko’zga ko’ringan tibetliklardan biri.

"Men ozodlikdan ilhomlanaman. Sevgi haqida deyarli kuylamayman, axir biz bu yerga sevgini deb kelmaganmiz. Erkinlik istab kelganmiz. Qo’shiq aytasizmi, san’atning boshqa turlari bilan shug’ullanasizmi, markaziy mavzu Tibet ozodligi bo’lishi lozim", - deydi u.

O’lka diniy rahnamosi Dalay Lama Pekindan to’liq mustaqillik emas, muxtoriyat talab qilib keladi. Tamdin uning bu siyosatini qo’llab-quvvatlaydi.

Biroq Dorji Tseten kabi yoshlar nazarida tibetliklar Xitoy hukmronligi ostida yashashni istamaydi.

"Biz mustaqil bo’lishni istaymiz. Bizni Xitoy kommunistik rejimi emas, o’zimiz boshqarishimizni istaymiz. Kurashdan maqsadimiz ham shu", - deydi “Talabalar  Ozod Tibet uchun” harakati a’zosi.

Shu kungacha 100 dan ziyod tibetlik, xoh o’lkada bo’lsin, xoh xorijda, o’ziga o’t qo’yib, Xitoy siyosatiga noroziligini shu tariqa ifoda etdi.

Biroq talabalar harakati radikal bo’lmagan boshqa usullarni targ’ib qilmoqda. Ular nazarida bunday usullar xavfsiz, samarali va Xitoy qonunchiligi doirasida.

"Masalan, tibetliklar sabzavotlarni xitoy do’konlaridan emas, tibetliklardan sotib ola boshladi. Xitoy tilidan ko’ra, tibetchada ko’proq so’zlashyapmiz, tibetcha kiyinish targ’ib qilinmoqda. Shu tariqa o’zligimizni tiklab, zolim bilan hamkorlik qilmay, unga qarshi kurashyapmiz", - deydi Dorji Tseten.

Faollar nazarida kurashning bunday passiv ko’rinishi Maxatma Gandi va Martin Lyuter King ta’limotlariga mosdir. Maqsadimizga erishishga yordam bermoqchi bo’lganlar shu usuldan foydalanishi mumkin, deydi Tseten.

"Xitoy iqtisodiyoti va uning o’z davlatingizga bo’lgan ta’sirini boykot qilish bilan Tibetga yordam bergan bo’lasiz", - deydi Tseten.

Xitoyning zolim siyosati hamda tibetliklarning o’zligi, huquqlari va Dalay Lamaning Tibetga qaytishi yo’lidagi kurashi bu elat vakillarini birlashtirdi.

"Tibet inson huquqlari va demokratiya markazi vakili Tsomo Tserinning aytishicha,
Xitoydek yirik davlatga qarshi birlashmasdan kurashib bo’lmaydi. Maqsadni aniq qilish kerak", - deydi faol.

Xitoyda iqtisodiy taraqqiyot tibetliklarga ham foyda keltirgan bo’lsa-da, aksariyati ozodlik uchun kurash yo’lidan qaytmoqchi emas.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Otalar uyda, bola boqadi; onalar ishda - Today's dadsi
X
31.10.2014 22:03
Bugun ko'plab erkaklar uyda bola tarbiyasi bilan band, onalar esa ishlab pul topadi. Buning nimasi yomon, deya so'raydi "Amerika Ovozi" bilan gaplashgan amerikaliklar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Quddus: arab va yahudiylar orasida to'qnashuvlar

Quddusdagi al-Aqsa masjidi bugun qisman ochiq. Isroil politsiyasi chorshanba kuni inshootni butunlay yopib qo'ygach, Falastin ma'muriyati buni urush e'lon qilishga qiyoslagan edi. Hududda hafta boshida ro'y bergan otishmada avval isroillik ruhoniy jarohatlangan; ketidan politsiya falastinlik bir shaxsni otib o'ldirgan edi. To'polon ko'tarilmasligi uchun musulmon va yahudiylar uchun muqaddas sanalgan masjid va uning atrofini vaqtincha to'sib qo'ydik, deydi Isroil huquq-tartibot xodimlari. 50 yoshgacha bo'lgan erkaklar hududga hamon yo'latilmayapti. G'azoda hukmron HAMAS va Isroil o'rtasida shu yil ro'y bergan ikki oylik urush ortidan yahudiy va falastinliklar munosabati hanuz tarang. Ixtilof 21 mingdan ziyod odam, asosan, g'azolik tinch aholini hayotdan olib ketgan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Burkina Fasoda xalq isyon ko'tardi, prezident ishdan ketdi

G'arbiy Afrikadagi davlat, Burkina Fasoda prezident Bleyz Kompraore 27 yillik boshqaruvdan keyin ishdan ketdi. Mamlakatda o'n minglab odamlar namoyishga chiqib, rahbarning iste'fosini talab qilayotgan edi. Chiqishlar qonli tus olgach, kecha armiya parlamentni tarqatib yuborib, muvaffaq hukumat tuzilishini ma'lum qilgan. 1987-yildan beri Burkina Fasoni boshqarayotgan Kompraore sal oldin parlamentda yangi qonunni olg'a surib, hokimiyatda uzoqroq qolishni ko'zlayotgan edi. Omma bundan norozi bo'lib isyon ko'targan. Sobiq rahbar hozir qayerda ekani, o'rniga kim tayinlanishi hali ma'lum emas. Ayrim manbalarda general Luame Loug vaqtli hukumatga bosh bo'lishi mumkin deyilmoqda. Kecha, payshanba kuni poytaxt Uagaduguda odamlar parlamentga o't qo'yib, boshqa davlat idoralariga bostirib kirgan. Politsiyaning aytishicha, o'lganlar va yaradorlar bor. Xalqni tinchlantirish uchun rasmiylar parlamentda olg'a surilgan konstitutsion o'zgarishlarni va bir necha soat oldin e'lon qilingan favqulodda holatni bekor qildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Pan Gi Mun G'arbiy Afrikadagi bu davlatda vaziyatni xavotir bilan kuzatayapmiz, deydi. Bosh kotib tomonlarni tinchlanishga va zo'ravonlikdan tiyilishga chaqirmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI