Dushanba, 21-aprel, 2014 Toshkent vaqti: 19:58

Siyosat

Olim Seytoff: Xitoy yangi rahbarining uyg'urlarga nisbatan siyosati mavhum

Olim Seytoff, Uyg'ur-Amerika Uyushmasi prezidenti
Olim Seytoff, Uyg'ur-Amerika Uyushmasi prezidenti

Multimedia

Audio
Matn hajmi - +
Uyg'ur yetakchisi Xitoy yangi rahbari haqida
Uyg'ur yetakchisi Xitoy yangi rahbari haqida i
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

(Lavhaning to'liq audio ko'rinishi)

Xitoyda o’tgan yil noyabrida Kommunistik partiya raisi etib saylangan Si Zinpin mart oyidan boshlab prezident ham bo’ladi. Uning rahbarligi ostida Xitoy ichki va tashqi siyosati qanday bo’lishi mumkinligi haqida hozir ko’p gapirilmoqda.

Mamlakat g’arbida yashovchi uyg’urlar hayoti va taqdiriga bu hol qanday ta’sir qiladi? Uyg’ur-Amerika uyushmasining prezidenti Olim Seytoff yaqinda Vashingtondagi bir uchrashuvda shu haqda so’zladi.

Xitoyni so’nggi 10 yildan beri boshqarayotgan va martda muddati tugab, iste’foga chiqishi kutilayotgan prezident Xu Sintao davrida uyg’urlar hayoti yanada og’irlashdi, deydi surgun va muhojirotdagi uyg’ur faollari. Ularning aytishicha, iqtisodiyot kuchaygani va Xitoyning jahondagi nufuzi oshgani bilan bu millat madaniyati, dini va tili yanada kattaroq xo’rliklarga uchradi.

Xuning o’rinbosari Si Zinpin bir oydan so’ng hokimiyatni qabul qilib oladi. Ammo uning Shinjon viloyati va unda yashovchi salkam 10 million uyg’urga nisbatan siyosatining qanday bo’lishi hozircha mavhum.

Olim Seytoff nazarida, tashqi bosimsiz Xitoy uyg’urlar va inson huquqlari masalasida mustaqil ravishda islohotga qo’l urishi dargumon, chunki milliy masalalarda Pekin xitoylarni boshqa elat vakillaridan ustun qo’yib kelgan. Natijada Xitoyda yashovchi tibetliklar va mo’g’ullar ham hayotidan nolib keladi.

Barak Obama prezidentligining ikkinchi muddatida Xitoyga bosimni oshirishi lozim, deydi uyg’ur faoli.

Uyg’ur-Amerika uyushmasi AQSh hukumati va Kongressidan uyg’urlar huquqlarini buzgan xitoylik rasmiylarni Amerikaga kiritmaslikni, AQShdagi hisob raqamlari va mulkini muzlatishni, Urumchida konsullik ochib, Sharqiy Turkistonda inson huquqlari ahvolini yaqindan kuzatishni so’ramoqda.

Olim Seytoff Markaziy Osiyoda, xususan O’zbekiston, Qirg’iziston va Qozog’istonda uyg’urlar dardiga quloq solinmayotganidan afsusda, ammo Xitoy bosimi ostida qolgan bu mamlakatlarni tushunamiz, deydi.

Uyg’ur-Amerika uyushmasi prezidentining aytishicha, Xitoyning mart oyidan boshlab lavozimiga kirishayotgan yangi rahbari Si Zinpin oldin Sharqiy Turkiston masalasi bilan shug’ullanmagan, ammo hozirgi prezidentga qaraganda ancha mo’tadil hisoblanadi.

Jahon uyg’urlari kongressi rahbari Robiya Qodirning yaqinda AQSh gazetasida chiqqan maqolasida aytilishicha, yangi rahbar Si Zinpinda buyuk islohotchi arbob bo’lish imkoni bor va u shu imkoniyatdan to’liq foydalanishi zarur.

Robiya Qodir Xitoyda uyg’urlarga nisbatan madaniy qatliom to’xtatilsin, deydi. Unga ko’ra, Sharqiy Turkiston maktablarida uyg’ur tilida o’qitish kamayib bormoqda, xitoylarning viloyatga migratsiyasi nazorat qilinmayapti, islom diniga salbiy tus berilmoqda.

(Olim Seytoff bilan to'liq suhbatni yuqoridagi audio player orqali tinglashingiz mumkin)
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Ukraina inqirozi va jahon iqtisodiyotii
X
20.04.2014
Ukrainada ziddiyatlar kuchaymoqda. Shunga qaramay, xalqaro hamjamiyat tomonidan va’da qilinayotgan yordam miqdori ham oshmoqda. Ayni paytda Rossiya va Ukraina o’rtasidagi ixtilofdan har ikki mamlakat iqtisodiyoti ham zarar ko’rmoqda.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Sharqdagi to'qnashuvlarda o'lganlar, jarohat olganlar bor.
Fotogalereya

Fotogalereya Boston fojiasini eslab

O'tgan yilning 15-aprelida 25 mingga yaqin kishini bir joyga to'plagan marafon paytida yuz bergan portlash uch kishini hayotdan olib ketgan va 260 dan ortiq odam jarohatlangan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Nigeriyada qonli kun

Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Fotogalereya

Fotogalereya Vashingtonda olcha gulladi

Har yili aprel oyida Vashington shahri olcha gullari bilan burkanadi. Bir asr muqaddam Yaponiya tomonidan hadya qilingan ko’chatlar bugun Vashingtonning ramziy ko’rkiga aylangan. Olchaning gullash mavsumi har yili 10 kuncha davom etadi. Yilning bu davrida Vashington sayyohlar bilan to’ladi. Chunki ayni shu kunlarda poytaxt Olcha guli festivalini tashkil qiladi. Vashington bo’ylab yapon madaniyati kunlari o’tkaziladi. Musiqa va raqs, me’morchilik san’ati, urf-odatlar, kinolar namoyish etiladi. Yapon tili va adabiyoti ham targ’ib qilinadi. Yaponiyadan mehmonlar kelib, sahnada amerikaliklarni xushnud qiladi. Ikki xalq san’atini ifodalovchi asarlar namoyish etiladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Janubiy Afrika Respublikasi notinch

BMT Xavfsizlik Kengashi tobora notinch Janubiy Afrika Respublikasiga keng ko’lamli tinchlikparvar qo’shin safarbar etadi. Salkam 12 ming kishilik missiya tinch aholini himoya qilib, insonparvarlik yordami qatnovini ta’minlaydi. Mamlakatda mazhablararo adovat va zo’ravonlik minglab odamlarni hayotdan olib ketdi. Afrikalik olti ming va fransiyalik ikki ming qo’shin tinchlikni saqlay oladi, deydi BMT rasmiylari. Xalqaro qo’shinlar 15-sentabrda ishga kirishadi. AQShning BMTdagi elchisi Samanta Pauer shu hafta Markaziy Afrika Respublikasida bo’ldi. Qo’shma Shtatlar Afrika ittifoqi qo’shinlarini qo’llab quvvatlaydi; jahon hamjamiyati bu davlatga dadilroq yordam berishi lozim, deydi elchi. BMT, xususan, Markaziy Afrika Respublikasida 19 ming musulmon hayoti jiddiy tahdid ostida va ular mamlakatning xavfsiz hududlariga yoki xorijiy davlatga ko’chirilishi kerak, deya ogohlantiradi. Nasroniy jangarilar musulmon aholiga qarshi qonli hujumlarni boshlagandan beri o’n minglab musulmon poytaxtni va g'arbiy viloyatlarni tark etgan. Ayrim mahalliy rasmiylarning aytishicha, aholini ko’chirish choralari ixtilofni yanada kuchaytirib, mamlakatni parchalab yuborishi mumkin.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI