Shanba, 01-noyabr, 2014 Toshkent vaqti: 09:36

Amerika

Tarixdan saboqlar: Kennedi-Xrushyov kelishuvi

Sovet rahbari Nikita Xrushyov va AQSh prezidenti Jon Kennedi, Vena, 3-iyun, 1961
Sovet rahbari Nikita Xrushyov va AQSh prezidenti Jon Kennedi, Vena, 3-iyun, 1961

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
Bundan roppa-rosa 50 yil oldin dunyo yadroviy urush bo’sag’asiga kelgan. AQSh va Sovet Ittifoqi orasidagi mojaro diplomatik yo’llar bilan hal etilgan. Karib inqirozi deya tarixga kirgan bu voqealar haqida o’tgan dasturlarimizda hikoya qilgan edik. Saytimiz amerikaovozi.comda ham mavzu bilan tanishishingiz mumkin. Bugun esa e’tiboringizni Eron va G’arb orasidagi kelishmovchilikka qaratmoqchimiz. Xo’sh, bu mojaroni, Kuba inqirozi tarixidan saboq olgan holda, yechish mumkinmi?


Tarixchilar 1962-yil oktabr hodisalari yuzasidan yakdil: butun insoniyatni yadroviy urush bo’sag’asiga olib kelgan o’sha mudhish kunlarda AQSh prezidenti Jon Kennedi va SSSR rahbari Nikita Xrushyov kuchli iroda egalari ekanini namoyish qilgan.
Har ikkisi uzoqni ko’ra bilgan, deydi Xrushyovning o’g’li Sergey Xrushyov.
 
“Har ikkala rahbar idrokli bo’lgan. Avval o’q o’tib, keyin o’yla deb emas,  balki birinchi o’yla, so’ng yana o’yla, undan keyin esa umuman otma, degan qabilda ish tuTgan”. 

Inqirozdan ko’p o’tmay Kennedi va Xrushyov doimiy ravishda telefonda muloqot olib borishga kelishib oladi. Bu odat keyingI rahbarlarga ham o’tib, bugungacha yetib kelgan. 

Kennedi va Xrushyov yadroviy sinovlarni faqat yer ostida o’tkazish yuzasidan ham bitim imzolagan.

1963-yilda Kennedi otib o’ldiriladi. Xrushyov esa hokimiyatdan chetlashtiriladi. 

Bu ikki shaxs davlat tepasida uzoqroq turganida balki sovuq urushga ertaroq barham berilgan bo’lardi, deydi Sergey Xrushyov. 

Biroq tarix boshqa yo’lni tanladi. Sovuq urush davom etdi. 

Mixail Gorbachyov davrigacha ikki davlat qurollar poygasiga zo’r berdi.  
 
Garvard Universiteti professori Grem Ellison Karib inqirozi muhim saboq bo’lgan deydi.   

Maqsad urush qilishmi yoki murosa yo’lini izlash? O’z qudratingizni saqlab qolgan holda, mojaroning oldini olish uchun nima qilmoq zarur? 

Ellison fikricha, hozirda prezident Obama Eron yadroviy dasturi yuzasidan shu singari savollar bilan yuzlashmoqda.   

“Prezidentimiz Eronning atom bombasi yaratishini indamay kutib o’tirishi mumkin. Bu uning oldidagi bitta yo’l. Boshqasi Eronga hujum qilish va bu bilan yadroviy materiallar ishlab chiqarilmasligini ta’minlash. Hujum qilish kerakmi yoki indamay qarab turishmi?”
 
Prezident Kennedi oldida ham xuddi shunday jumboq turgan edi, deydi professor.  

Lekin u masalaning yangi, uchinchi yechimini topgan. Obama ham shunday qilishi kerak, deydi Ellison.  

“Umid qilamanki, saylovdan keyin AQSh hukumati juda yaxshi bo’lmasa-da, lekin hujum yoki jim turib kuzatishdan boshqa yaxshiroq yechimni topadi”. 

Sergey Xrushyov fikricha esa Vashington Tehron bilan bevosita gaplashishi kerak.

“Sanksiyalar bilan qo’rqitmay, eng yuqori darajada, Amerika prezidenti va Eron prezidenti o’rtasida muloqot boshlash kerak. Kennedi Xrushyovni yoqtirmagan, Obama ham Ahmadinajodni xush ko’rmaydi. Lekin Kennedi ham, undan oldingi prezident Duayt Eyzenxauer ham sovet rahbariyati bilan gaplashmasa bo’lmasligini tushungan. Chunki muloqot qilmasangiz, dushmanni bilmaymiz”.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Otalar uyda, bola boqadi; onalar ishda - Today's dadsi
X
31.10.2014 22:03
Bugun ko'plab erkaklar uyda bola tarbiyasi bilan band, onalar esa ishlab pul topadi. Buning nimasi yomon, deya so'raydi "Amerika Ovozi" bilan gaplashgan amerikaliklar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Quddus: arab va yahudiylar orasida to'qnashuvlar

Quddusdagi al-Aqsa masjidi bugun qisman ochiq. Isroil politsiyasi chorshanba kuni inshootni butunlay yopib qo'ygach, Falastin ma'muriyati buni urush e'lon qilishga qiyoslagan edi. Hududda hafta boshida ro'y bergan otishmada avval isroillik ruhoniy jarohatlangan; ketidan politsiya falastinlik bir shaxsni otib o'ldirgan edi. To'polon ko'tarilmasligi uchun musulmon va yahudiylar uchun muqaddas sanalgan masjid va uning atrofini vaqtincha to'sib qo'ydik, deydi Isroil huquq-tartibot xodimlari. 50 yoshgacha bo'lgan erkaklar hududga hamon yo'latilmayapti. G'azoda hukmron HAMAS va Isroil o'rtasida shu yil ro'y bergan ikki oylik urush ortidan yahudiy va falastinliklar munosabati hanuz tarang. Ixtilof 21 mingdan ziyod odam, asosan, g'azolik tinch aholini hayotdan olib ketgan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Burkina Fasoda xalq isyon ko'tardi, prezident ishdan ketdi

G'arbiy Afrikadagi davlat, Burkina Fasoda prezident Bleyz Kompraore 27 yillik boshqaruvdan keyin ishdan ketdi. Mamlakatda o'n minglab odamlar namoyishga chiqib, rahbarning iste'fosini talab qilayotgan edi. Chiqishlar qonli tus olgach, kecha armiya parlamentni tarqatib yuborib, muvaffaq hukumat tuzilishini ma'lum qilgan. 1987-yildan beri Burkina Fasoni boshqarayotgan Kompraore sal oldin parlamentda yangi qonunni olg'a surib, hokimiyatda uzoqroq qolishni ko'zlayotgan edi. Omma bundan norozi bo'lib isyon ko'targan. Sobiq rahbar hozir qayerda ekani, o'rniga kim tayinlanishi hali ma'lum emas. Ayrim manbalarda general Luame Loug vaqtli hukumatga bosh bo'lishi mumkin deyilmoqda. Kecha, payshanba kuni poytaxt Uagaduguda odamlar parlamentga o't qo'yib, boshqa davlat idoralariga bostirib kirgan. Politsiyaning aytishicha, o'lganlar va yaradorlar bor. Xalqni tinchlantirish uchun rasmiylar parlamentda olg'a surilgan konstitutsion o'zgarishlarni va bir necha soat oldin e'lon qilingan favqulodda holatni bekor qildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Pan Gi Mun G'arbiy Afrikadagi bu davlatda vaziyatni xavotir bilan kuzatayapmiz, deydi. Bosh kotib tomonlarni tinchlanishga va zo'ravonlikdan tiyilishga chaqirmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI