Juma, 18-aprel, 2014 Toshkent vaqti: 02:34

Amerika

Tarixdan saboqlar: Kennedi-Xrushyov kelishuvi

Sovet rahbari Nikita Xrushyov va AQSh prezidenti Jon Kennedi, Vena, 3-iyun, 1961
Sovet rahbari Nikita Xrushyov va AQSh prezidenti Jon Kennedi, Vena, 3-iyun, 1961

Multimedia

Audio
Matn hajmi - +
Amerika Ovozi
Bundan roppa-rosa 50 yil oldin dunyo yadroviy urush bo’sag’asiga kelgan. AQSh va Sovet Ittifoqi orasidagi mojaro diplomatik yo’llar bilan hal etilgan. Karib inqirozi deya tarixga kirgan bu voqealar haqida o’tgan dasturlarimizda hikoya qilgan edik. Saytimiz amerikaovozi.comda ham mavzu bilan tanishishingiz mumkin. Bugun esa e’tiboringizni Eron va G’arb orasidagi kelishmovchilikka qaratmoqchimiz. Xo’sh, bu mojaroni, Kuba inqirozi tarixidan saboq olgan holda, yechish mumkinmi?


Tarixchilar 1962-yil oktabr hodisalari yuzasidan yakdil: butun insoniyatni yadroviy urush bo’sag’asiga olib kelgan o’sha mudhish kunlarda AQSh prezidenti Jon Kennedi va SSSR rahbari Nikita Xrushyov kuchli iroda egalari ekanini namoyish qilgan.
Har ikkisi uzoqni ko’ra bilgan, deydi Xrushyovning o’g’li Sergey Xrushyov.
 
“Har ikkala rahbar idrokli bo’lgan. Avval o’q o’tib, keyin o’yla deb emas,  balki birinchi o’yla, so’ng yana o’yla, undan keyin esa umuman otma, degan qabilda ish tuTgan”. 

Inqirozdan ko’p o’tmay Kennedi va Xrushyov doimiy ravishda telefonda muloqot olib borishga kelishib oladi. Bu odat keyingI rahbarlarga ham o’tib, bugungacha yetib kelgan. 

Kennedi va Xrushyov yadroviy sinovlarni faqat yer ostida o’tkazish yuzasidan ham bitim imzolagan.

1963-yilda Kennedi otib o’ldiriladi. Xrushyov esa hokimiyatdan chetlashtiriladi. 

Bu ikki shaxs davlat tepasida uzoqroq turganida balki sovuq urushga ertaroq barham berilgan bo’lardi, deydi Sergey Xrushyov. 

Biroq tarix boshqa yo’lni tanladi. Sovuq urush davom etdi. 

Mixail Gorbachyov davrigacha ikki davlat qurollar poygasiga zo’r berdi.  
 
Garvard Universiteti professori Grem Ellison Karib inqirozi muhim saboq bo’lgan deydi.   

Maqsad urush qilishmi yoki murosa yo’lini izlash? O’z qudratingizni saqlab qolgan holda, mojaroning oldini olish uchun nima qilmoq zarur? 

Ellison fikricha, hozirda prezident Obama Eron yadroviy dasturi yuzasidan shu singari savollar bilan yuzlashmoqda.   

“Prezidentimiz Eronning atom bombasi yaratishini indamay kutib o’tirishi mumkin. Bu uning oldidagi bitta yo’l. Boshqasi Eronga hujum qilish va bu bilan yadroviy materiallar ishlab chiqarilmasligini ta’minlash. Hujum qilish kerakmi yoki indamay qarab turishmi?”
 
Prezident Kennedi oldida ham xuddi shunday jumboq turgan edi, deydi professor.  

Lekin u masalaning yangi, uchinchi yechimini topgan. Obama ham shunday qilishi kerak, deydi Ellison.  

“Umid qilamanki, saylovdan keyin AQSh hukumati juda yaxshi bo’lmasa-da, lekin hujum yoki jim turib kuzatishdan boshqa yaxshiroq yechimni topadi”. 

Sergey Xrushyov fikricha esa Vashington Tehron bilan bevosita gaplashishi kerak.

“Sanksiyalar bilan qo’rqitmay, eng yuqori darajada, Amerika prezidenti va Eron prezidenti o’rtasida muloqot boshlash kerak. Kennedi Xrushyovni yoqtirmagan, Obama ham Ahmadinajodni xush ko’rmaydi. Lekin Kennedi ham, undan oldingi prezident Duayt Eyzenxauer ham sovet rahbariyati bilan gaplashmasa bo’lmasligini tushungan. Chunki muloqot qilmasangiz, dushmanni bilmaymiz”.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
AQShda jamoat transporti qanday? US transit, Boston/New Yorki
X
17.04.2014
Bugungi kunda amerikaliklarning aksariyati shaharda yashasam deydi. Shaharda esa mashinada yurish azob, uni qo'yishga joy topish doimiy boshog'riq. Jamoat transportiga talab oshib bormoqda. Amerikada birinchi metro Bostonda ochilgan. Nyu-Yorkda har kuni millionlab odam jamoat transportiga tayanadi.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Boston fojiasini eslab

O'tgan yilning 15-aprelida 25 mingga yaqin kishini bir joyga to'plagan marafon paytida yuz bergan portlash uch kishini hayotdan olib ketgan va 260 dan ortiq odam jarohatlangan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Nigeriyada qonli kun

Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Fotogalereya

Fotogalereya Vashingtonda olcha gulladi

Har yili aprel oyida Vashington shahri olcha gullari bilan burkanadi. Bir asr muqaddam Yaponiya tomonidan hadya qilingan ko’chatlar bugun Vashingtonning ramziy ko’rkiga aylangan. Olchaning gullash mavsumi har yili 10 kuncha davom etadi. Yilning bu davrida Vashington sayyohlar bilan to’ladi. Chunki ayni shu kunlarda poytaxt Olcha guli festivalini tashkil qiladi. Vashington bo’ylab yapon madaniyati kunlari o’tkaziladi. Musiqa va raqs, me’morchilik san’ati, urf-odatlar, kinolar namoyish etiladi. Yapon tili va adabiyoti ham targ’ib qilinadi. Yaponiyadan mehmonlar kelib, sahnada amerikaliklarni xushnud qiladi. Ikki xalq san’atini ifodalovchi asarlar namoyish etiladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Janubiy Afrika Respublikasi notinch

BMT Xavfsizlik Kengashi tobora notinch Janubiy Afrika Respublikasiga keng ko’lamli tinchlikparvar qo’shin safarbar etadi. Salkam 12 ming kishilik missiya tinch aholini himoya qilib, insonparvarlik yordami qatnovini ta’minlaydi. Mamlakatda mazhablararo adovat va zo’ravonlik minglab odamlarni hayotdan olib ketdi. Afrikalik olti ming va fransiyalik ikki ming qo’shin tinchlikni saqlay oladi, deydi BMT rasmiylari. Xalqaro qo’shinlar 15-sentabrda ishga kirishadi. AQShning BMTdagi elchisi Samanta Pauer shu hafta Markaziy Afrika Respublikasida bo’ldi. Qo’shma Shtatlar Afrika ittifoqi qo’shinlarini qo’llab quvvatlaydi; jahon hamjamiyati bu davlatga dadilroq yordam berishi lozim, deydi elchi. BMT, xususan, Markaziy Afrika Respublikasida 19 ming musulmon hayoti jiddiy tahdid ostida va ular mamlakatning xavfsiz hududlariga yoki xorijiy davlatga ko’chirilishi kerak, deya ogohlantiradi. Nasroniy jangarilar musulmon aholiga qarshi qonli hujumlarni boshlagandan beri o’n minglab musulmon poytaxtni va g'arbiy viloyatlarni tark etgan. Ayrim mahalliy rasmiylarning aytishicha, aholini ko’chirish choralari ixtilofni yanada kuchaytirib, mamlakatni parchalab yuborishi mumkin.
Fotogalereya

Fotogalereya Pensilvaniyadagi maktabda fojea

Pensilvaniya shtati, Murisvil shahridagi Franklin o'rta maktabida o'quvchi 19 bola va yana bir kishini pichoqlagan. To'rt odamning ahvoli og'ir, deydi politsiya.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI