Juma, 25-iyul, 2014 Toshkent vaqti: 18:45

Din

Din va zamon: Tablig' jamoati nima, tablig'chlar kimlar?

Jamoat al-Tablig' Hindiston va Bangladeshda ayniqsa keng tarqalgan. (Bayram Balci)
Jamoat al-Tablig' Hindiston va Bangladeshda ayniqsa keng tarqalgan. (Bayram Balci)

Multimedia

Audio
Ayni damda Vashingtonda izlanish olib borayotgan olimlardan biri Bayram Balchi bo’lib, u o’zini o’zbek-turk-fransuz deb tanishtiradi. 

2006-2010-yillarda Bayram Balchi (Balci) Toshkentda fransuz ilm maskanini boshqargan. O’zbekistonda yurganida Turkiyaning butun mintaqaga ta’siri va islomiy uyg’onish davrini o’rgangan. Fransuz tilida chiqadigan va aynan Markaziy Osiyoda siyosat, e’tiqod va ijtimoiy hayotni yorituvchi jurnal bosh muharriri. O’tgan yillarda u butun diqqatini Jamoat al-Tablig’ (Tablig’ jamoati) degan harakatga qaratdi.

Bayram Balchi, olim (Bayram Balci)Bayram Balchi, olim (Bayram Balci)
x
Bayram Balchi, olim (Bayram Balci)
Bayram Balchi, olim (Bayram Balci)
Jamoat al-Tablig’ Hindistonda, musulmon aholisi jihatidan dunyoda Indoneziya va Pokistondan keyingi uchinchi o’rinda turadigan jamiyatda chuqur ildiz otgan.

Harakat tarixi 1920-yillarga borib taqaladi. Muhammad Ilyos Kandalaviy degan so’fi unga asos solgan.

Tablig’ arabchada "yetkazmoq" degan ma’noni beradi. Jamoat al-Tablig’ islomning asl ma’nosini tushuntirish va targ’ib qilishni maqsad qilgan harakat. Shu tariqa konservativ islomning bir qismi sanaladi, deydi olim Bayram Balchi.

Uning a’zolarini fundamental qarashdagi musulmonlar deyish mumkin, ammo guruh siyosiy mafkuraga ega emas va hokimiyatga intilmaydi. Hizb-ut-Tahrir singari tashkilotlardan farqi shunda, deydi u.

Jamoat al-Tablig’ tuzilgan zamonlardayoq siyosiy masalalarga aralashmagan, masalan Hindistonda hindu-musulmon mojarosidan nari yurgan, deya izohlaydi tadqiqotchi.
 
Harakat keyinroq G’arbiy Yevropa, xususan Fransiyada ham paydo bo'ldi.
 
Tablig’chilar diniy targ’ibotni burch deb biladi. To’rt oygacha bo’lgan muddatda maxsus darslardan o’tgach, dunyo kezib, islom urug’ini sochishga bel bog’laydi. Uch kunlik va 40 kunlik safarga chiqib, targ’ibot ishlari olib boriladi.
 
Kalima keltirish, namoz, ilm va zikr, boshqa musulmonlarga hurmat, har bir ishni xudo yo’liga qilish va islom o’gitlarini eshikma-eshik yurib yetkazish – hayot mazmunidir, deya bayon qilgan Muhammad Ilyos Kandalaviy o’z kitoblarida.
 
Markaziy Osiyoga tablig’chilar 1960-70-yillarda borgan, deya tushuntiradi Bayram Balchi. Sovet Ittifoqi bilan yaqin bo’lgan Hindiston o’z yoshlarini u yerga o’qishga yuborganida, talabalar orasida bu harakat a’zolari ham bor edi. 

Mintaqa davlatlari mustaqillikka erishgach diniy uyg’onishga e’tibor oshdi. Arab dunyosi, Turkiya va Janubiy Osiyodan turli oqim va harakatlar o’z ta’sirini o’tkazishga urina boshladi. Islomiy targ’ibot kuchaydi. 
 
1990-yillar oxiriga borib, O’zbekistondek yirik jamiyatda hukumat diniy faoliyat ustidan nazoratni kuchaytirdi. 

Mutaassiblikka o’rin yo’q; aqidaparastlik va radikal qarashlar toqat qilinmaydi; diniy adabiyot, darslik va o’gitlar hukumat maxsus idorasi tomonidan ma’qullanishi kerak; O’zbekiston dunyoviy tuzumda qoladi degan siyosat amalda.
 
Jamoat al-Tablig’ O’zbekiston, Tojikiston va Qozog’istonda man etilgan. Aynan Tojikistonda o'nlab a'zolar qamoqda, deydi Balchi.

Harakat Qirg’izistonda ancha erkin faoliyat yuritadi, ammo hukumatga doimiy hisobot berib turilishi shart. Turkmanistonda kuzatilmagan, deydi u.
 
Olim Hindistonda izlanishlar olib borganida Markaziy Osiyodan borgan yosh tablig’chilarni uchratgan. Dehli, Laknov va Kalkuttadagi markazlarda o’zbeklar, tojiklar, qirg’izlar va qozoqlar bor, deya tasviylaydi u.  

Olim deydiki, Qirg’izistonda tablig’chilar e’tibori asosan qirg’iz yoshlarida. Chunki, deya tahlil qiladi u, bu qatlam dindan ancha yiroq va ularning ongiga ta’sir qilib, ichkilik va giyohvand moddalarni tashlashga undash osonroq.

Namoz o’qishni o’rgatish, Qur’on mazmunini tushuntirish va shu tariqa, tablig’chilar so’zi bilan aytganda, to’g’ri yo’lga boshlash – savob ish deya qaraladi, deydi Bayram Balchi. O’zbek oilalarida din va iymonga e’tibor azaldan kuchli, deydi u. Tablig’chilar shu sabab O’sh va Jalol-Obodda diqqatni o’zbeklar emas, qirg’izlarga qaratadi.
 
Ayollarga nisbatan munosabat qanday? Ko’plab dinshunoslar qatorida Bayram Balchi xotin-qizlarning bu harakatdagi rolini passiv deb hisoblaydi. 
 
Hozir jahon siyosatida Markaziy va Janubiy Osiyo deb ataladigan mintaqalar aslida azaldan diniy-madaniy jihatdan bir-biriga ta’sir o’tkazib kelganini unutmang, deydi olim.

Turli tariqatlar, adabiyotlar va tahlilnomalar Buyuk Ipak Yo’li orqali yurtma-yurt kezib, yangi jamiyatlarda o’ziga xoz bir tarzda o’rin topgan.
 
Hindistonda tablig'chilar qatnaydigan masjidlardan biri (Bayram Balci)Hindistonda tablig'chilar qatnaydigan masjidlardan biri (Bayram Balci)
x
Hindistonda tablig'chilar qatnaydigan masjidlardan biri (Bayram Balci)
Hindistonda tablig'chilar qatnaydigan masjidlardan biri (Bayram Balci)
Tablig’chilar markazi Dehlidagi Nizomiddin masjididir. Bangladeshda ham keng qanot yozgan.

Urdu, arab, rus, ingliz va fransuz tillarida chiqqan adabiyotlar bor.

Ular faoliyatini uzoq yillardan beri o’rganib kelayotgan Bayram Balchi nazarida bu harakat kichik guruhlar shaklida ish olib boradigan missionerlardan iborat.
 
Musulmon olamida tablig’chilarga nisbatan tanqid kuchli, ayniqsa arab dunyosida va xususan salafiylar orasida.

G’arbda bu tariqatni o'rgangan ziyolilar ularni zo’ravonlikdan yiroq, ammo mutaassib to’da deb ataydi.

Tablig' jamoati/Navbahor Imamova
Tablig' jamoati - Bayram Balchi- Markaziy Osiyo - Navbahor Imamovai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Amerika tub aholisi: Biz "qizil tanlilar" emasmiz - Redskins Controversyi
X
25.07.2014 11:27
Аmerikada tub aholi mahalliy futbol jamoasi nomiga qarshi. Redskins - "qizil tanlilar"... Qabilalar buni haqorat deb biladi. Hukumat ham shunday fikrda. Lekin komanda egalari uni o’zgartirmoqchi emas. Masala sudga oshirilgan.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • G'azo
  • G'azo
  • Niderlandiyaga Ukrainadan yana 74 tobut bordi
  • Hindiston
  • Vatikan
  • Yapon muzeylarida
  • Tayvanda samolyot qulaganidan keyingi manzara
  • Xitoy
  • Germaniya
  • Italiya
  • Filippin
  • Kanada
  • Germaniya
  • San Diego, Kaliforniya shtati
Fotogalereya

Fotogalereya Tayvanda samolyot qulashi oqibatida 48 kishi halok bo'ldi

"TransAsia" havo yo'llariga qarashli samolyot yomon ob-havo tufayli Tayvanda qulab tushgan. Samolyot bortidagi 48 kishi halok bo'lgan, 10 kishi yaralangan. Halokat yerida yana besh kishi jarohatlangani aytilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya BMT Xavfsizlik kengashi G'azoda otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqirdi

BMT Xavfsizlik kengashi Isroil va XAMASni o'zaro otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqiruvchi qaror qabul qildi. G'azoda ikki haftadan beri davom etayotgan havo hujumlarida 500 dan ziyod falastinlik halok bo'lgan, Isroil tomonidan esa bir necha askar o'lgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kunning suratlari - 20-iyul, 2014-yil

Kunning muhim voqealari va dunyoning turli burchaklaridagi manzara suratlarda.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbekistonlik ustalar Santa Fe xalqaro festivalida

Amerikaning Nyu-Meksiko shtatidagi Santa-Fe shahrida har yili o’tadigan usta hunarmandlar festivali (Santa Fe International Folk Art Market) nufuzli davra hisoblanadi. Unga taklif qilingan chevar, kashtado’z yoki sozandaning ijodi so’zsiz tan olinadi. Qaysi davlatda bo’lmasin ularning mahsuloti darrov qo’lma qo’l bo’lib ketadi. Bu yilgi yarmarkada O’zbekistondan 25 kishi qatnashdi - eng katta jamoalardan biri. 11-13-iyul kunlari o’tgan tadbirda ustalar bir-biri bilan tanishdi, tajriba almashdi, mahsulotini sotdi, yangi xaridor va hamkorlar topdi va vatanga daromad bilan qaytdi. Bu esa, deydi hunarmandlar, yangi imkoniyatlarga yo’l ochadi. Yangi ish o’rinlari, ta’lim dasturlari, mustaqil faoliyat, erkin nafas va yurt taraqqiyoti uchun hissa degani bu.
Fotogalereya

Fotogalereya MH17 - Ukraina osmonida urib tushirilgan samolyot qoldiqlari va bugungi manzara

Ukraina hukumati Rossiyani ikki kun oldin Donetskda urib tushirilgan yo’lovchi samolyot qoldiqlari orasidan ashyoviy dalillarni yo’q qilishda separatistlarga yordam berayotganlikda ayblamoqda. Malayziya havo yo’llariga tegishli samolyot ichida 298 odam bo’lgan. Hammasi o’lgan. AQSh hukumatining tasdiqlashicha, samolyot yerdan nishonga olingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil piyoda kuchlari G'azoda hujumlarni davom ettirmoqda

8-iyulda boshlangan operatsiyada hozirgacha 300 dan oshiq falastinlik o’lgan. Uch kundirki, Isroil kuchlari G'azo sektorida yuzlab manzillarni o'qqa tutmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Dunyo ahli Ukrainadagi fojeadan dahshatda, 295 odam halok bo'lgan

Yo'lovchilardan 173 nafari Niderlandiya, 44 kishi Avstraliya, 12 odam Indoneziya, shuningdek, Britaniya, Germaniya, Belgiya, Kanada, Yangi Zelandiya va Filippin fuqarolaridir. AQSh razvedka agentliklarining tasdiqlashicha, samolyot raketa bilan urib tushirilgan va aynan Ukraina sarhadidan turib nishonga olingan. Samolyot havoda portlagan. Ukraina qurolli kuchlari bunday vositaga ega emas, deydi Amerika rasmiylari. Gumon shuki, samolyotni o'qqa olganlar - rusparast bo'lginchilar.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShga noqonuniy kirib kelayotgan muhojir bolalar

AQShning janubiy chegaralarida noqonuniy muhojirlar muammosi gumanitar inqiroz sifatida baholanmoqda. Chegarani kesib o'tganlar orasida 50 mingdan ortiq voyaga yetmagan bola bor. Ular mahalliy va federal hukumat uchun yangi muammolarni keltirib chiqarmoqda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI