Seshanba, 23-sentyabr, 2014 Toshkent vaqti: 23:22

Markaziy Osiyo

Qozog'istonda iqtisod barqaror, ammo ijtimoiy ziddiyatlar yuqori

Yakunlanayotgan yilda Qozog’istonda siyosiy tizim sinovdan o’tdi. Prezident Nursulton Nazarboyev rahbarligidagi Nurotan partiyasining to’liq g’alabasi bilan o’tgan saylovlarni demokratik deb baholash qiyin. 2012-yilda ijtimoiy ziddiyatlar ham kuchaygan.


27-dekabr Qozog’istonda motam kuni sifatida e’lon qilindi. 25-dekabr kuni Chimkent yaqinida sodir bo’lgan aviahalokatda chegara xizmati harbiylaridan iborat 27 kishi halok bo’ldi. Bu 2012-yil davomida Qozog’istonda kuzatilgan ikkinchi milliy motamdir.

Iyun oyida “Arkan-Kergen” chegara postida ro'y bergan otishmada15 nafar chegarachi o’ldirilgan edi. Jamoatchilikni larzaga solgan bu fojea siyosiy munozaralarga ham sabab bo’ldi. Qotillikda ayblangan chegarachi askar Vladislav Chelax bir umrlik qamoq jazosiga hukm qilindi.

Avgust oyida Almati viloyatida yana bir dahshatli qotillik sodir etildi. Oqsoy qo’riqxonasidan birin-ketin 12 kishining jasadi topildi. Hukumat bu jinoyatni diniy ekstremistlar tomonidan uyushtirilgan terrorchilik harakati deb baholadi.  

Qozog’istonda diniy radikal kayfiyat kuchaygani, turli ekstremistik tashkilotlar faollashgani aytiladi.

Yakunlanayotgan yil iqtisodiyot uchun muvaffaqiyatli bo’lishiga qaramasdan, ijtimoiy-siyosiy vaziyatning  og'irlashayotgani ham kuzatilmoqda.   

2012-yilning yanvarida o’tgan saylovlardan so'ng Qozog’iston Parlamenti uch partiya vakillaridan tashkil topdi. Xalqaro kuzatuvchilar Nazarboyev yetakchiligidagi "Nurotan“ partiyasining mutlaq g’alabasi bilan yakunlangan saylovni nodemokratik o'tganini ta'kidladi. Saylovlar natijasiga qarshi o’tgan norozilik muxolifat yetakchilarining javobgarlikka tortilishi bilan yakunlandi. 

2012-yil Qozog’iston iqtisodi uchun barqaror yillardan biri sifatida e’tirof etildi. Mamlakatning asosiy eksport mahsulotlari - energetika resurslari, qazilmalar va bug’doy narxi hanuz baland.

Nazarboyev bu yil "Qozog’iston - 2050“ deb nomlangan dasturini taqdim etdi. Unda 2050-yilgacha dunyoning eng rivojlangan 30 davlati qatoridan o'rin olish ko'zda tutilgan.

Rivojlanishning yangi bosqichini e’lon qilgan Nazarboyev bir qator rasmiylarni almashtirdi. Uzoq yillar hukumatni boshqargan Karim Masimov o’rniga uning o’rinbosari Serik Axmetov bosh vazirlikka tayinlandi.

Jurnalist Serik Maleevga ko’ra, Nazarboyev tashqi siyosatda ham, ichki siyosatda ham to’g’ri yo’nalish tanlagan.

“Dunyoda moliyaviy inqiroz asoratlari davom etayotgan bir paytda Qozog’iston iqtisodiyoti rivojlanish tomon ketmoqda. Nazarboyev tashqi siyosatda ham ko’p vektorli siyosat olib bormoqda. G’arb, Moskva va Xitoy bilan ham aloqalar mo’tadil rivojlanmoqda. Qozog’iston turli iqtisodiy uyushmalar, integratsiya g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlab kelmoqda. Qo‘shni davlatlar, jumladan, O’zbekiston bilan ham munosbatlar yaxshi, iqtisodiy hamkorlikni kuchaytirish chorlari ko’rilmoqda“, - deydi jurnalist.

Ammo fuqarolik jamiyati vakillari, muxolifat, mustaqil jurnalistlar 2012-yilni erkinlik va huquqlar poymol etilgan mudhish yil sifatida e’tirof etmoqda.  

O'tgan bir yil davomida Qozog’istonda siyosiy mahbuslar soni ortdi. Mamlakatda faoliyatda bo’lgan bir nechta muxolif partiyalar va nashrlar sud qaroriga ko’ra ekstremizm targ'ibotchilari deb topildi. Ular faoliyatiga taqiq qo'yildi.

Muxolifatdagi "Olg’a“ partiyasi yetakchisi Vladimir Kozlov ijtimoiy zo’rovonliklar qo’zg’ashga urinishda ayblanib, 7,5 yilga ozodlikdan mahrum etildi. 

So’z erkinligini himoyalashni maqsad qilgan "Odil so’z“ xalqaro jamg’armasi rahbari Galiya Ajenova 2012-yilni mamlakat jurnalistikasi uchun qora yil sifatida ta'riflaydi.

"Yakunlanayotgan yil jurnalistlar uchun o’ta og’ir keldi. Bu kabi tazyiqlar 10 yil avval kuzatilgan edi. Hukumat nazoratni kuchaytirmoqda. Buning, albatta, tashqi va ichki sabablari bor. Tashqi sabablariga dunyo bo’ylab kechayotgan inqiloblardan cho’chish kiradi. Masalan, arab bahoriga o’xshash. Ichki sabablari esa o’tgan yil biz Janao’zan voqealarini boshdan kechirdik, bu voqealar yarasi hamon bitmagan“, - deydi Galiya Ajenova.

Mahalliy ekspertlarga ko’ra, 2012-yil ham ko’pchilikni bezovta qilib kelayotgan bir savolga oydinlik kiritmagan: Ancha keksayib qolgan Nazarboyevning vorisi kim bo’lishi mumkin?

Nursulton Nazarboyev 22 yildan buyon Qozog’iston prezidenti lavozimida qolmoqda. Mamalakatda Nazarboyev uchun maxsus qonun qabul qilingan. Bu qonunga ko’ra, u istalgan marta mamlakat prezidentligiga o’z nomzodini ko’rsatishi mumkin.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Ebola epidemiyasiga qarshi kurash, yordam - US/Ebolai
X
22.09.2014 23:52
G’arbiy Afrika ebola virusi bilan olishar ekan, turli mamlakatlardan mutaxassislar yordamga bormoqda, shuningdek, dori-darmon yuborilayapti. Oddiy odamlar orasida ham ko’mak ko’rsatayotganlar ko’p.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Fransiya Tashqi ishlar vaziri Loran Fabius, olim Jeym Gudall, Amerika sobiq vitse-prezidenti Al Gor, Nyu-York meri Bill de Blazio, BMT Bosh kotibi Pan Gi Mun Nyu-Yorkdagi namoyishda qatnashdi. 21-sentabr, 2014-yil.

  • Berlin, Germaniya, 21-sentabr, 2014-yil.

  • Nyu-Yorkda namoyish. 21-sentabr, 2014-yil.

  • Mexiko, Meksika

  • Dizayner Vivien Vestvud, sozanda Piter Gabriel, aktrisa Emma Tompson Londonda qariyb 40 ming odam ishtirokidagi namoyishda qatnashdi. 21-sentabr, 2014-yil.

  • Nyu-York

  • Aktyorlar Mark Ruffalo, Leonardo Di Kaprio Nyu-Yorkdagi namoyish paytida.

  • Rio de Janeyro, Braziliya

  • Nyu-York

  • Nyu-York

  • Nyu-York

  • Nyu-York

  • Nyu-York

Fotogalereya

Fotogalereya Minglab odamlar iqlim himoyasiga otlandi

Yakshanba kuni minglab odamlar namoyishga chiqib, siyosat ahlini iqlimdagi salbiy o'zgarishlarga qarshi dadilroq harakat qilishga chaqirdi.
Fotogalereya

Fotogalereya O'n minglab suriyaliklar Turkiyaga qochayapti

Suriyada "Islomiy davlat" jangari guruhining hamlasi ketidan o'n minglab kurdlar Turkiyaga qochayapti. Anqara qochqinlarni kiritish uchun 19-sentabrda Suriya bilan chegarani ochgan. Hozirning o'zida Turkiyada Suriyadagi urushdan bosh olib ketgan yuz minglab suriyalik jon saqlamoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Jalol-Obod, Arslonbob va O'zgan

Jalol-Obod viloyati bo'ylab sayohat... Shahardan Suzoq qishlog'i tomon boramiz. So'ngra Arslonbob to'glariga chiqamiz va sharsharalar tagida dam olamiz. Qishloqlarni kezamiz. Jamoatchilik bilan muloqotda bo'lamiz. Bozorlar, ko'chalar va hayot. Qirg'iziston janubida shu yilning avgustida olingan suratlarni tomosha qiling. Tafsilotlar mana bu blogda: http://blogs.voanews.com/uzbek/yoshlariston/2014/09/20/jalol-obod-arslonbob-va-ozgandagi-bebaho-lahzalar/
Fotogalereya

Fotogalereya "Islomiy davlat"ga qarshi kurash

Iroq va Suriyadagi "Islomiy davlat" jangarilariga qarshi xalqaro koalitsiya tuzish jarayoni davom etmoqda. Ko'plab davlatlar o'q-dori va qurollar yetkazish, shuningdek, Iroq va kurd askarlarini harbiy tayyorgarlikdan o'tkazish ishlarida yordam berishga va'da berdi.
Fotogalereya

Fotogalereya Shotlandiya kelajak uchun ovoz bermoqda

18-sentabr kuni Shotlandiyada Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya birlashgan qirolligi tarkibidan chiqish to'g'risida umumxalq referendumi bo'lib o'tadi. Agar unda aksariyat qatnashchilar qirollikdan ajrab chiqish uchun ovoz bersa, xaritada Shotlandiya deb ataluvchi yangi mustaqil davlat paydo bo'ladi. Besh milliondan oshiq aholiga ega o'lka.
Fotogalereya

Fotogalereya Sharqiy Ukrainaga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qilindi

Ukraina parlamenti sharqiy Ukrainaning Lugansk va Donetsk viloyatlariga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qildi. Rossiyaparast isyonchilar bilan davom etayotgan urushni to'xtatish maqsadida qabul qilingan ushbu qonun viloyatlarga bir qator siyosiy, madaniy va iqtisodiy erkinlik taqdim etib, ularning Rossiya bilan yaqin aloqa o'rnatishiga ruxsat beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Shanxay-6 Dushanbeda uchrashdi, tafsilotlar fotolarda

Xitoy, Rossiya, O'zbekiston, Qozog'iston, Qirg'iziston va Tojikiston a'zo Shanxay hamkorlik tashkiloti Dushanbeda 11-12 sentabr kunlari yillik sammitini o'tkazdi. Asosiy mavzu Ukraina bo'ldi va muhokama yopiq eshiklar ortida o'tdi. O'zbekiston rahbarining pozitsiyasi: Ukraina va Rossiya mojarosi bevosita, ikki tomonlama muzokara asosida hal etilishi kerak.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI