Seshanba, 02-sentyabr, 2014 Toshkent vaqti: 23:51

Markaziy Osiyo

Qozog'istonda iqtisod barqaror, ammo ijtimoiy ziddiyatlar yuqori

Yakunlanayotgan yilda Qozog’istonda siyosiy tizim sinovdan o’tdi. Prezident Nursulton Nazarboyev rahbarligidagi Nurotan partiyasining to’liq g’alabasi bilan o’tgan saylovlarni demokratik deb baholash qiyin. 2012-yilda ijtimoiy ziddiyatlar ham kuchaygan.


27-dekabr Qozog’istonda motam kuni sifatida e’lon qilindi. 25-dekabr kuni Chimkent yaqinida sodir bo’lgan aviahalokatda chegara xizmati harbiylaridan iborat 27 kishi halok bo’ldi. Bu 2012-yil davomida Qozog’istonda kuzatilgan ikkinchi milliy motamdir.

Iyun oyida “Arkan-Kergen” chegara postida ro'y bergan otishmada15 nafar chegarachi o’ldirilgan edi. Jamoatchilikni larzaga solgan bu fojea siyosiy munozaralarga ham sabab bo’ldi. Qotillikda ayblangan chegarachi askar Vladislav Chelax bir umrlik qamoq jazosiga hukm qilindi.

Avgust oyida Almati viloyatida yana bir dahshatli qotillik sodir etildi. Oqsoy qo’riqxonasidan birin-ketin 12 kishining jasadi topildi. Hukumat bu jinoyatni diniy ekstremistlar tomonidan uyushtirilgan terrorchilik harakati deb baholadi.  

Qozog’istonda diniy radikal kayfiyat kuchaygani, turli ekstremistik tashkilotlar faollashgani aytiladi.

Yakunlanayotgan yil iqtisodiyot uchun muvaffaqiyatli bo’lishiga qaramasdan, ijtimoiy-siyosiy vaziyatning  og'irlashayotgani ham kuzatilmoqda.   

2012-yilning yanvarida o’tgan saylovlardan so'ng Qozog’iston Parlamenti uch partiya vakillaridan tashkil topdi. Xalqaro kuzatuvchilar Nazarboyev yetakchiligidagi "Nurotan“ partiyasining mutlaq g’alabasi bilan yakunlangan saylovni nodemokratik o'tganini ta'kidladi. Saylovlar natijasiga qarshi o’tgan norozilik muxolifat yetakchilarining javobgarlikka tortilishi bilan yakunlandi. 

2012-yil Qozog’iston iqtisodi uchun barqaror yillardan biri sifatida e’tirof etildi. Mamlakatning asosiy eksport mahsulotlari - energetika resurslari, qazilmalar va bug’doy narxi hanuz baland.

Nazarboyev bu yil "Qozog’iston - 2050“ deb nomlangan dasturini taqdim etdi. Unda 2050-yilgacha dunyoning eng rivojlangan 30 davlati qatoridan o'rin olish ko'zda tutilgan.

Rivojlanishning yangi bosqichini e’lon qilgan Nazarboyev bir qator rasmiylarni almashtirdi. Uzoq yillar hukumatni boshqargan Karim Masimov o’rniga uning o’rinbosari Serik Axmetov bosh vazirlikka tayinlandi.

Jurnalist Serik Maleevga ko’ra, Nazarboyev tashqi siyosatda ham, ichki siyosatda ham to’g’ri yo’nalish tanlagan.

“Dunyoda moliyaviy inqiroz asoratlari davom etayotgan bir paytda Qozog’iston iqtisodiyoti rivojlanish tomon ketmoqda. Nazarboyev tashqi siyosatda ham ko’p vektorli siyosat olib bormoqda. G’arb, Moskva va Xitoy bilan ham aloqalar mo’tadil rivojlanmoqda. Qozog’iston turli iqtisodiy uyushmalar, integratsiya g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlab kelmoqda. Qo‘shni davlatlar, jumladan, O’zbekiston bilan ham munosbatlar yaxshi, iqtisodiy hamkorlikni kuchaytirish chorlari ko’rilmoqda“, - deydi jurnalist.

Ammo fuqarolik jamiyati vakillari, muxolifat, mustaqil jurnalistlar 2012-yilni erkinlik va huquqlar poymol etilgan mudhish yil sifatida e’tirof etmoqda.  

O'tgan bir yil davomida Qozog’istonda siyosiy mahbuslar soni ortdi. Mamlakatda faoliyatda bo’lgan bir nechta muxolif partiyalar va nashrlar sud qaroriga ko’ra ekstremizm targ'ibotchilari deb topildi. Ular faoliyatiga taqiq qo'yildi.

Muxolifatdagi "Olg’a“ partiyasi yetakchisi Vladimir Kozlov ijtimoiy zo’rovonliklar qo’zg’ashga urinishda ayblanib, 7,5 yilga ozodlikdan mahrum etildi. 

So’z erkinligini himoyalashni maqsad qilgan "Odil so’z“ xalqaro jamg’armasi rahbari Galiya Ajenova 2012-yilni mamlakat jurnalistikasi uchun qora yil sifatida ta'riflaydi.

"Yakunlanayotgan yil jurnalistlar uchun o’ta og’ir keldi. Bu kabi tazyiqlar 10 yil avval kuzatilgan edi. Hukumat nazoratni kuchaytirmoqda. Buning, albatta, tashqi va ichki sabablari bor. Tashqi sabablariga dunyo bo’ylab kechayotgan inqiloblardan cho’chish kiradi. Masalan, arab bahoriga o’xshash. Ichki sabablari esa o’tgan yil biz Janao’zan voqealarini boshdan kechirdik, bu voqealar yarasi hamon bitmagan“, - deydi Galiya Ajenova.

Mahalliy ekspertlarga ko’ra, 2012-yil ham ko’pchilikni bezovta qilib kelayotgan bir savolga oydinlik kiritmagan: Ancha keksayib qolgan Nazarboyevning vorisi kim bo’lishi mumkin?

Nursulton Nazarboyev 22 yildan buyon Qozog’iston prezidenti lavozimida qolmoqda. Mamalakatda Nazarboyev uchun maxsus qonun qabul qilingan. Bu qonunga ko’ra, u istalgan marta mamlakat prezidentligiga o’z nomzodini ko’rsatishi mumkin.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
"Islomiy davlat" va Amerika/ US-Terrorismi
X
01.09.2014 23:52
AQSh Mudofaa vaziri Chak Xeyglning aytishicha, avvaliga o'zini “Iroq va Shom islomiy davlati” deb atagan va endilikda qisqacha “Islomiy davlat” deya yuritilayotgan guruh boshqa terror tashkilotlariga qaraganda yaxshiroq qurollangan va harbiy jihatdan puxta.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Bosh vazirlikni topshirgan Nuri al-Malikiy Amirli shahrida xavfsizlik kuchlari va mahalliy fuqarolar davrasida, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Peshmerga kuchlari Tikrit yaqinidagi Sulaymon Bek shahrining "Islomiy davlat" jangarilaridan tortib olinganini nishonlamoqda, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Kurd peshmerga kuchlari hamda "Asaib Ahlul Haq" shia jangchilari Sulaymon Bek ustidan nazorat o'rnatdi, 1-sentabr, 2014-yil.
  • "Asaib Ahlul Haq" shia guruhi jangchisi otishmadan o'zini panaga olmoqda, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Sulaymon Bek shaharchasida "Islomiy davlat" jangari guruhi hamda kurd va shia jangchilari o'rtasida kuchli to'qnashuv yuz berdi, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Iroqning Inson huquqlari vaziri Muhammad Shia al-Sudaniy BMTning Yevropadagi idorasida o'tkazilgan Iroq bo'yicha maxsus yig'inda qatnashmoqda, Jeneva, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Iroq xavfsizlik kuchlari Bag'dod yaqinidagi Amirli shahrini qo'riqlamoqda, 31-avgust, 2014-yil.
  • Amirli shahri aholisi vertolyotlarda tinch joyga evakuatsiya qilindi, 29-avgust, 2014-yil.
Fotogalereya

Fotogalereya "Islomiy davlat" jangarilariga qarshi kurash davom etmoqda

Jangarilarning Iroq poytaxti Bag'dod yaqinidagi Amirli shahriga qilgan hujumi to'xtatib qolingan. Shuningdek, kurd peshmerga kuchlari hamda shia jangchilari Sulaymon Bekni jangarilar nazoratidan tortib olgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Bugungi Bishkek, suratlarda

Sovet davrida Frunze, ungacha esa Pishpek, bugungi kunda esa Bishkek, Qirg'iziston poytaxti, o'tgan o'n yillikda ikki inqilob va qator namoyishlarga guvoh bo'ldi. Markaziy Osiyoning boshqa biror markazi yaqin o'tmishda bu qadar siyosiy voqealarni boshdan kechirmagan. Biroq Bishkek bir qarashda Sovet davridan beri ko'p o'zgarmagandek. Imoratlar, ko'chalar eskirgan. Kommunizm nishonalarini ko'rasiz atrofda. Qizig'i, globalizatsiya bobida ham orqada qolmagan. 900 mingga yaqin aholisi bilan Bishkek Qirg'izistonning metropolisi.
Fotogalereya

Fotogalereya Kaliforniya shimolida zilzila, 6 balda

24-avgust kuni Kaliforniya shtati shimolida yer qimirladi. Uning kuchi 6 balni tashkil etgan. Hududda azaldan zilzila ehtimoli yuqori. Binolar vayron bo'lgan, yong'inlar va elektr tarmoqlarida uzilish kuzatilgan. Hech kim o'lmagan. Lekin tunda yuz bergan tabiiy ofat aholi orasida katta vahima uyg'otgan. Zilzila ayniqsa Napa shahrida qattiq sezilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbek shoirasi Zulfiya Boboyeva xonadonida - Tojikistonning Mujun qishlog'idan fotolavha

Tojikiston aholisining 24 foizi, ikki millondan ortig’ini o’zbeklar tashkil etadi. Ular orasida yuzdan ortiq shoir va ijodkorlar bor. Respublika shimolining O’zbekiston va Qirg’iziston bilan chegaradosh G’onchi nohiyasining so’lim Mujun qishlog’ida o’zbek adabiyotining yorqin yulduzlaridan biri, shoira Zulfiya Boboyeva yashaydi. So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi tashabbusi va G’onchi nohiyasi raisi Zafar Ismoilzodaning joriy yil 30-iyulidagi qarori bilan Tojikiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Maftun Jo’ra nomidagi adabiy mukofot laureati Zulfiya Boboyevaning 60 yoshlik yubiley tantanalari bo'lib o'tdi. Tadbir uning xonadonida kechdi. Shoira yura olmaydi. Boshlang’ich maktabda o'qib yurganidan beri aravachaga mixlanib qolgan. Ijod uning hayoti mazmuniga aylangan. Yosh qizaloq she'rga havas qo’yib, mustaqil o’qib o’rganadi, ma’lumotli bo’ladi. O’zining she’riy satrlarida bitganidek: Bo’ldilar she’rim bayotim-sabrim saodati, Yo’g’rildi shu sabab ishqqa ko’nglimning toati!
Fotogalereya

Fotogalereya Tripolidagi xalqaro aeroport jangarilar qo'liga o'tdi

Muxolifatdagi islomiy guruhning qurollangan vakillari Liviya poytaxti Tripolidagi xalqaro aeroportni egallab oldi. Ular amaldagi parlament faoliyatini noqonuniy deb hisoblab, avvalgi Milliy Kongressning qayta tiklanishini talab qilmoqda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI