Chorshanba, 03-sentyabr, 2014 Toshkent vaqti: 07:07

Markaziy Osiyo

Qirg’iziston: Paxtachilikni saqlab qolish uchun davlat ko’magi zarur

Multimedia

Audio
Qirg’izistonda yetishtirilgan paxtani sotish mahalliy dehqonlar uchun muammo bo’lmoqda. So’nggi ikki yilda paxtaning qariyb ikki baravar arzonlashganidan noliyotgan dehqon xo’jaliklari ko’proq poliz ekinlari eka boshlagan.

Mahalliy mutaxassislarga ko’ra, paxtachilikni saqlab qolish uchun davlat ko’magi, dasturi zarur.

Aravonlik O’smonjon aka Javlonov yoshligidan paxtachilik bilan mashg’ul. Hozirda u O’sh viloyatining olis Tuya-Mo’yun vohasida shaxsiy dehqon xo’jaligini boshqaradi. Joriy yil u yaxshigina hosil yetishtirdi, ammo paxtani sotishga shoshmayapti.

“Bu yil Tuya-Mo’yun zonasida paxta o’rtacha bo’ldi. Bir gektardan 22-24 sentner paxta oldik. Hozircha birinchi va ikkinchi terim yakunlandi, hali ko’saklar bor. Paxta bu yil ko’p ekildi, ammo sarflangan xarajatni qoplagani yo’q. Mineral o’g’itlar qimmat, sug’orish uchun suvning bir litri yetti tiyin. Paxta narxi esa bugungi kunda Tuya-Mo’yunda 30 so’mdan oshmayapti. Paxtaning tan narxi ham 28-30 so’m atrofida. Dehqonga faqat g’o’zapoyasi qolyapti xolosda”, - deydi u. 

Janubiy Qirg’izistonda paxta azaldan asosiy qishloq xo’jaligi o’simliklaridan biri bo’lib kelgan. Sobiq Ittifoq davrida yalpi hosil yiliga 200 ming tonnadan oshgan.

Xususiylashtirish jarayonidan so’ng qishloq xo’jaligi ekinlari tizimi o’zgargan. Dehqonlar o’zlariga qulay va daromadli ekinlarni o’stirishga kirishgan. Oqibatda paxta maydonlari yildan yilga kamaya boshlagan. So’nggi ikki yilda paxta narxi keskin tushib ketgan. Bu hol dehqonlar shashtini yanada pasaytirmoqda.

“Keyingi yillarda ko’pchilik bog’dorchilikka o’tib ketsakmi, bog’larni ko’paytirsakmi, deb yurishibdi. Boshqa iloji qolmayapti, paxta ekkanlar o’z xarajatlarini ham qoplamayapti. Yaxshiyamki farzandlarimiz Rossiyalarda ishlab, pul jo’natmoqda. Paxtani ko’proq ekish uchun, menimcha, mulozimlar Rossiya bilanmi, boshqa o’lkalar bilanmi, yirik miqdorga shartnoma tuzsa, keyinchalik erta bahorda dehqonga 30 foiz mablag’ bersa, yonilg’i, mineral o’g’it, yer haydash uchun, paxta narxi 40-50 so’m bo’lsa, o’shanda dehqon paxtani ekaveradi”, - deydi O’smonjon Javlonov.

Xomashyo sotib oluvchi korxonalar esa dunyo bozorida paxta narxi tushib ketganini ro’kach qiladi.

Mahalliy qishloq xo’jalik idoralari mustaqil dehqonlarga bot-bot paxtachilikdan kechmaslikni tavsiya etishadi. Ular sohani qanday yo’l bilan bo’lsada saqlab qolish zarurligini ta’kidlaydi. Mutaxassislarga ko’ra, paxta tolasi hozirgi kunda Qirg’izistonning asosiy eksport mahsulotlaridan biri bo’lib qolayotir.
Qirg'iziston: Paxtakorlar davlatdan yordam so'ramoqda/Ulug'bek Sokin
Qirg'iziston: Paxtakorlar davlatdan yordam so'ramoqda/Ulug'bek Sokini
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Ahmadjon Mahamadov viloyat gubernatorining qishloq xo’jaligi bo’yicha muovini sifatida ko’p yillar paxtachilik muammolari bilan shug’ullangan.

“Bu yil dunyo bozorida paxtaning narxi ko’tarilmay, dehqonlarning shashti ancha past. Hozir Qirg’izistonda bir kilo paxtaning narxi 34 so’m bo’lgan bilan uning terilishi 6-7 so’mga chiqib ketdi. Paxtani o’stirishi esa qimmatga tushyapti, tan narxi ancha baland. 20 yil mobaynida paxtachilik sohasiga hech qanday maxsus texnika kelmagan. Eng muhimi, hasharotlarga qarshi ishlatiladigan texnika kelmayapti”, - deydi mulozim.

Mutaxassislar fikricha, paxtachilikka jiddiy e’tibor berilmasa, o’lkada ushbu soha sekin-asta yo’qolib ketishi ehtimoldan xoli emas. Sohani saqlab qolish uchun unga davlat diqqat-e’tibori va ko’magi, aniqrog’i, davlat dasturi lozim. So’z, jumladan, yig’ib olingan xomashyodan o’lkaning o’zida tayyor mahsulot ishlab chiqarishni yo’lga qo’yish haqida ketmoqda.

“Dunyo bozorida paxta narxi ko’tarilmasa, dehqonlarga davlat ko’magi haqida o’ylashimiz kerak. Boshqa yo’li yo’q. Ammo paxta ekmay qo’ysak, dalalarni yomon cho’p-o’tlar bosib ketadi, hozir dalalarimiz paxta chopilishi evaziga toza turibdi. Ayni paytda paxta asosiy eksport mahsuloti hisoblanadi. Yoki o’lkada paxta klasteri tuzish kerak, ya’ni xomashyoni butunlay o’zimizda qayta ishlab chiqib, undan tayyor mahsulot chiqarib sotsak, o’shanda paxtachilik rivojlanadi”, - deydi Ahmadjon Mahamadov.

Mahalliy sanoatchilarga ko’ra, ertami-kech tabiiy paxta tolasiga ehtiyoj yana ko’tariladi. Shunday ekan, paxtakor-dehqonga ko’mak berish yo’lini topish kerak, deydi suhbatdoshlar.

Aytish joizki, Qirg’izistonda paxta maydonlari mutaqillik yillari ikki barobar kamaygan bo’lsada, paxtani qayta ishlovchi kichik zavodlar soni bir necha barobar ko’paygan. Sanoatchilar esa bekorga pul tikishmaydi.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Klinton va Obama - US politicsi
X
02.09.2014 23:52
Prezident Barak Obama va sobiq Davlat kotibasi Xillari Klinton o’ziga xos siyosiy rishtalarga ega. Yaqinda Klinton Oq uyni tanqid qilgani ayrimlarni taajjubga soldi. Xonim fikricha, tashqi siyosat faqatgina xatolarni bartaraf etish bilan belgilanmaydi

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Bosh vazirlikni topshirgan Nuri al-Malikiy Amirli shahrida xavfsizlik kuchlari va mahalliy fuqarolar davrasida, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Peshmerga kuchlari Tikrit yaqinidagi Sulaymon Bek shahrining "Islomiy davlat" jangarilaridan tortib olinganini nishonlamoqda, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Kurd peshmerga kuchlari hamda "Asaib Ahlul Haq" shia jangchilari Sulaymon Bek ustidan nazorat o'rnatdi, 1-sentabr, 2014-yil.
  • "Asaib Ahlul Haq" shia guruhi jangchisi otishmadan o'zini panaga olmoqda, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Sulaymon Bek shaharchasida "Islomiy davlat" jangari guruhi hamda kurd va shia jangchilari o'rtasida kuchli to'qnashuv yuz berdi, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Iroqning Inson huquqlari vaziri Muhammad Shia al-Sudaniy BMTning Yevropadagi idorasida o'tkazilgan Iroq bo'yicha maxsus yig'inda qatnashmoqda, Jeneva, 1-sentabr, 2014-yil.
  • Iroq xavfsizlik kuchlari Bag'dod yaqinidagi Amirli shahrini qo'riqlamoqda, 31-avgust, 2014-yil.
  • Amirli shahri aholisi vertolyotlarda tinch joyga evakuatsiya qilindi, 29-avgust, 2014-yil.
Fotogalereya

Fotogalereya "Islomiy davlat" jangarilariga qarshi kurash davom etmoqda

Jangarilarning Iroq poytaxti Bag'dod yaqinidagi Amirli shahriga qilgan hujumi to'xtatib qolingan. Shuningdek, kurd peshmerga kuchlari hamda shia jangchilari Sulaymon Bekni jangarilar nazoratidan tortib olgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Bugungi Bishkek, suratlarda

Sovet davrida Frunze, ungacha esa Pishpek, bugungi kunda esa Bishkek, Qirg'iziston poytaxti, o'tgan o'n yillikda ikki inqilob va qator namoyishlarga guvoh bo'ldi. Markaziy Osiyoning boshqa biror markazi yaqin o'tmishda bu qadar siyosiy voqealarni boshdan kechirmagan. Biroq Bishkek bir qarashda Sovet davridan beri ko'p o'zgarmagandek. Imoratlar, ko'chalar eskirgan. Kommunizm nishonalarini ko'rasiz atrofda. Qizig'i, globalizatsiya bobida ham orqada qolmagan. 900 mingga yaqin aholisi bilan Bishkek Qirg'izistonning metropolisi.
Fotogalereya

Fotogalereya Kaliforniya shimolida zilzila, 6 balda

24-avgust kuni Kaliforniya shtati shimolida yer qimirladi. Uning kuchi 6 balni tashkil etgan. Hududda azaldan zilzila ehtimoli yuqori. Binolar vayron bo'lgan, yong'inlar va elektr tarmoqlarida uzilish kuzatilgan. Hech kim o'lmagan. Lekin tunda yuz bergan tabiiy ofat aholi orasida katta vahima uyg'otgan. Zilzila ayniqsa Napa shahrida qattiq sezilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbek shoirasi Zulfiya Boboyeva xonadonida - Tojikistonning Mujun qishlog'idan fotolavha

Tojikiston aholisining 24 foizi, ikki millondan ortig’ini o’zbeklar tashkil etadi. Ular orasida yuzdan ortiq shoir va ijodkorlar bor. Respublika shimolining O’zbekiston va Qirg’iziston bilan chegaradosh G’onchi nohiyasining so’lim Mujun qishlog’ida o’zbek adabiyotining yorqin yulduzlaridan biri, shoira Zulfiya Boboyeva yashaydi. So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi tashabbusi va G’onchi nohiyasi raisi Zafar Ismoilzodaning joriy yil 30-iyulidagi qarori bilan Tojikiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Maftun Jo’ra nomidagi adabiy mukofot laureati Zulfiya Boboyevaning 60 yoshlik yubiley tantanalari bo'lib o'tdi. Tadbir uning xonadonida kechdi. Shoira yura olmaydi. Boshlang’ich maktabda o'qib yurganidan beri aravachaga mixlanib qolgan. Ijod uning hayoti mazmuniga aylangan. Yosh qizaloq she'rga havas qo’yib, mustaqil o’qib o’rganadi, ma’lumotli bo’ladi. O’zining she’riy satrlarida bitganidek: Bo’ldilar she’rim bayotim-sabrim saodati, Yo’g’rildi shu sabab ishqqa ko’nglimning toati!
Fotogalereya

Fotogalereya Tripolidagi xalqaro aeroport jangarilar qo'liga o'tdi

Muxolifatdagi islomiy guruhning qurollangan vakillari Liviya poytaxti Tripolidagi xalqaro aeroportni egallab oldi. Ular amaldagi parlament faoliyatini noqonuniy deb hisoblab, avvalgi Milliy Kongressning qayta tiklanishini talab qilmoqda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI