Dushanba, 20-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 13:09

Xalqaro

Sara Cheyz: Pokiston afg'on muzokaralarida o'z manfaatlarini ko'zlamoqda

Pokiston Tashqi ishlar vaziri Xina Rabboniy Xar (chapda) Afg'oniston prezidenti Hamid Karzay bilan Chikagoda NATO sammiti doirasida suhbatlashmoqda, 21-may, 2012-yil.
Pokiston Tashqi ishlar vaziri Xina Rabboniy Xar (chapda) Afg'oniston prezidenti Hamid Karzay bilan Chikagoda NATO sammiti doirasida suhbatlashmoqda, 21-may, 2012-yil.
Ma’lumki, AQSh va NATO kuchlari 2014-yil oxirigacha Afg’onistonni tark etadi. 2001-yilda boshlangan afg’on urushida shu kungacha na toliblar, na al-Qoida batamom tor-mor etildi. Kobul rasmiylari yaqinda Tolibon va boshqa jangari guruhlar vakillari bilan tinchlik muzokaralarida qatnashdi. Jarayonga Pokiston ham faol kirishgan.

AQSh va Afg’oniston hukumatlari 2014-yildan keyingi hamkorlik xususida muzokara qilar ekan, asosiy xalqaro kuchlar mamlakatni tark etganidan so’ng Qo’shma Shtatlar Afg’onistonda qancha askar qoldirishi hozircha ma’lum emas. Ayrimlar ungacha afg’on xavfsizlik kuchlari oyoqqa turib, Tolibon va al-Qoidaga qarshi kurashga tayyor bo’ladi desa, boshqalar nazarida Amerika qo’shinlarisiz Hamid Karzay hukumati uzoqqa bormaydi.

Umumiy xulosa shuki, urushni yolg’iz harbiy yo’l bilan tugatib bo’lmaydi. Shu sabab Qo’shma Shtatlar Afg’oniston hukumatini Tolibon va boshqa jangari guruhlar bilan murosa qilishga, ularni jamiyatga qo’shishga chaqirib keladi.

​AQShdagi ayrim siyosatchilar nazarida jangarilarga qarshi o’z hududida yetarlicha kurashmayotgan Pokiston ham so’nggi paytda tinchlik jarayonida faol qatnashmoqda.

Pentagon va Amerikadagi boshqa doiralarning xulosasi shuki, jangarilarni nazorat etuvchi va yo’naltiruvchi kuch bu – Pokiston razvedkasi va harbiylari.

Vashingtondagi Karnegi Jamg’armasining Janubiy Osiyo bo’yicha tahlilchisi Sara Cheyz ham shu fikrda. Ekspert bir necha yil Afg’oniston janubidagi Qandahor viloyatida yashagan, pashtu tilini biladi.

Qandahordagi kuzatishlarimdan shunday xulosaga keldimki, Pokiston harbiylari va, ayniqsa, razvedkasi so’nggi yillarda toliblarni qo’llab-quvvatlab, ularni jonlantirishga harakat qildi. Maqsad Tolibon hukmronlik qilgan yillardagi bo’lgani kabia afg’on siyosati ustidan nazoratni tiklash, deydi Cheyz.

Tahlilchiga ko’ra, toliblarga Pokiston shafe’ligi va nazorati yoqmasa-da, ular Islomobodga bo’ysunishga majbur.

Birinchidan, Pokiston jangarilarni boshpana, moliyaviy yordam, qurol va tayyorgarlik bilan ta’minlab turadi. Ikkinchidan, Pokistonda yashayotgan toliblar va oilalarining xavfsizligi armiya va razvedka qo’lida. Xohlasa, ularni mamlakatdan chiqarib yuborishi, AQShning ularga qarshi rejalanayotgan havo hujumlaridan boxabar qilmasligi mumkin, deydi tahlilchi Sara Cheyz.

Uning aytishicha, mana shular sababli Pokiston jangarilar orqali Kobul bilan muzokaralar xarakteri, sharti va yo’nalishini belgilashi mumkin.

Ayrim tahlilchilar va pokistonliklar nazarida Hindiston Afg’oniston bilan aloqalarini kuchaytirib, unga sarmoya kiritib, mintaqadagi mavqeini oshirmoqda. Bu uning azaliy raqibi Pokiston asabiga tegmoqda. Tolibonni qo’llab-quvvatlash orqali Islomobod Kobulda o’ziga qulay rejimni o’rnatishi mumkin, deydi ular.

Biroq Karnegi Jamg’armasi eksperti fikricha, Hindiston tahdidi jiddiy emas va Pokiston razvedkasi buni yaxshi tushunadi.

Hindistonning Pokiston bilan urushish niyati yo’q. Bu mintaqada iqtisodiyoti tez o’sayotgan mamlakat. Dehli korrupsiya kabi ichki muammolar bilan yuzlashar ekan, Pokiston bilan unchalik ishi yo’q hozir. Siyosatchilardan ustun kelish uchun, davlat va iqtisodiyotni nazorat qilish uchun Pokiston harbiylari tashqi tahdidni bo’rttirmoqda, deydi Cheyz.

Tahlilchi nazarida Pokistonning hozirgi siyosati natijasida va xorijiy kuchlar mamlakatni tark etishi oqibatida Tolibon hokimiyatga qaytishi mumkin. Aholi buni istamaydi va, natijada, Afg’onistonda fuqarolik urushiga qaytish ehtimoli bor.

Parijdagi muzokaralar yopiq eshiklar ortida o’tgani uchun natijalari ma’lum emas. Muloqotda Shimoliy Alyans vakillari ham ishtirok etgan. Alyans asosini mahalliy tojiklar tashkil etadi.

So’nggi yillarda unga o’zbeklar, hazoralar va pashtular ham kirgan. Tolibon hokimiyatni kuch bilan olishga harakat qilsa, alyans unga qarshi turadi. Shunday bo’lgan taqdirda, deydi Sara Cheyz, beqarorlik Markaziy Osiyoga ham yoyilishi mumkin.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Turkiya va xalqaro koalitsiyai
X
18.10.2014 03:40
Turkiya Iroq va Suriyada "Islomiy davlat"ga qarshi kurashayotgan koalitsiya a'zosi, ammo shu paytgacha to'g'ridan-to'g'ri harbiy amaliyotlarda ishtirok etgani yo'q. Tahlilchilarga ko'ra, sabab Turkiyaning mintaqada AQShnikidan farqli maqsadlarga ega ekanidir.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gonkongda minglab namoyishchilar politsiya bilan yuzma-yuz, tarqalmoqchi emas

Bu yoshlar Gonkongda demokratik saylovlar talab qilmoqda. Pekin siyosatini qoralab, rahbarni mahalliy xalqning o'zi tanlashi shart, deydi ular. Talabalar chodirlar qurib olgan, shu yerda tunashayapti. Maqsad tinchlik, deydi ular, "hukumat bizning dardimizni eshitsin". Pekin nazarida ularning talabi asossiz.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani uchun janglar davom etmoqda

Suriyaning Kobani shahrida "Islomiy davlat" va kurd jangchilari o'rtasida qonli janglar davom etmoqda. Tinch aholining katta qismi qo'shni Turkiyaga qochib o'tgan.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShda Ebola bilan xastalanganlar soni ikkitaga yetdi

O'tgan hafta AQShning Texas shtati kasalxonasida bir bemor Ebola virusidan vafot etgan edi. Unga qaragan ikki hamshira ham virusni yuqtirgani aniqlandi. Ayni paytda dunyo bo'ylab kasallikka qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani shahri uchun janglar avjida, Suriya

Suriyaning Turkiya bilan chegaradosh Kobani shahri "Islomiy davlat" bilan olishmoqda. Amerika havo hujumlari orqali kurd jangchilariga ko'maklashmoqda. Turkiya bu urushga aralashmoqchi emas, lekin "Islomiy davlat" ga qarshi AQSh boshliq xalqaro koalitsiyaga kirgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Shimoliy Koreya rahbari ommaga ko'rindi

Ikki oydan beri jamoatchilikka ko'rinmagan Kim Chen Unning yangi suratlari paydo bo'ldi. Ularni Shimoliy Koreya Markaziy Axborot Agentligi tarqatmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebola balosi... Afrika g'arbidagi bugungi manzara

Kasallik 4000 dan oshiq odamni hayotdan olib ketdi. Bir necha davlat vahima va qo'rquvda. Yordam berilmoqda, ammo kasallik hozircha bedavo.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriyaning Kobani shahri hayot uchun kurashmoqda

Hozirda, mahalliy manbalarga ko'ra, shaharning 40 foizi "Islomiy davlat" qolida. Kobanida kamida 700 fuqaro bor va terror tizimi ularni qatl etishi turgan gap, deya bildirmoqda BMT.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI