Seshanba, 23-sentyabr, 2014 Toshkent vaqti: 07:15

Xalqaro

Sara Cheyz: Pokiston afg'on muzokaralarida o'z manfaatlarini ko'zlamoqda

Pokiston Tashqi ishlar vaziri Xina Rabboniy Xar (chapda) Afg'oniston prezidenti Hamid Karzay bilan Chikagoda NATO sammiti doirasida suhbatlashmoqda, 21-may, 2012-yil.
Pokiston Tashqi ishlar vaziri Xina Rabboniy Xar (chapda) Afg'oniston prezidenti Hamid Karzay bilan Chikagoda NATO sammiti doirasida suhbatlashmoqda, 21-may, 2012-yil.
Ma’lumki, AQSh va NATO kuchlari 2014-yil oxirigacha Afg’onistonni tark etadi. 2001-yilda boshlangan afg’on urushida shu kungacha na toliblar, na al-Qoida batamom tor-mor etildi. Kobul rasmiylari yaqinda Tolibon va boshqa jangari guruhlar vakillari bilan tinchlik muzokaralarida qatnashdi. Jarayonga Pokiston ham faol kirishgan.

AQSh va Afg’oniston hukumatlari 2014-yildan keyingi hamkorlik xususida muzokara qilar ekan, asosiy xalqaro kuchlar mamlakatni tark etganidan so’ng Qo’shma Shtatlar Afg’onistonda qancha askar qoldirishi hozircha ma’lum emas. Ayrimlar ungacha afg’on xavfsizlik kuchlari oyoqqa turib, Tolibon va al-Qoidaga qarshi kurashga tayyor bo’ladi desa, boshqalar nazarida Amerika qo’shinlarisiz Hamid Karzay hukumati uzoqqa bormaydi.

Umumiy xulosa shuki, urushni yolg’iz harbiy yo’l bilan tugatib bo’lmaydi. Shu sabab Qo’shma Shtatlar Afg’oniston hukumatini Tolibon va boshqa jangari guruhlar bilan murosa qilishga, ularni jamiyatga qo’shishga chaqirib keladi.

​AQShdagi ayrim siyosatchilar nazarida jangarilarga qarshi o’z hududida yetarlicha kurashmayotgan Pokiston ham so’nggi paytda tinchlik jarayonida faol qatnashmoqda.

Pentagon va Amerikadagi boshqa doiralarning xulosasi shuki, jangarilarni nazorat etuvchi va yo’naltiruvchi kuch bu – Pokiston razvedkasi va harbiylari.

Vashingtondagi Karnegi Jamg’armasining Janubiy Osiyo bo’yicha tahlilchisi Sara Cheyz ham shu fikrda. Ekspert bir necha yil Afg’oniston janubidagi Qandahor viloyatida yashagan, pashtu tilini biladi.

Qandahordagi kuzatishlarimdan shunday xulosaga keldimki, Pokiston harbiylari va, ayniqsa, razvedkasi so’nggi yillarda toliblarni qo’llab-quvvatlab, ularni jonlantirishga harakat qildi. Maqsad Tolibon hukmronlik qilgan yillardagi bo’lgani kabia afg’on siyosati ustidan nazoratni tiklash, deydi Cheyz.

Tahlilchiga ko’ra, toliblarga Pokiston shafe’ligi va nazorati yoqmasa-da, ular Islomobodga bo’ysunishga majbur.

Birinchidan, Pokiston jangarilarni boshpana, moliyaviy yordam, qurol va tayyorgarlik bilan ta’minlab turadi. Ikkinchidan, Pokistonda yashayotgan toliblar va oilalarining xavfsizligi armiya va razvedka qo’lida. Xohlasa, ularni mamlakatdan chiqarib yuborishi, AQShning ularga qarshi rejalanayotgan havo hujumlaridan boxabar qilmasligi mumkin, deydi tahlilchi Sara Cheyz.

Uning aytishicha, mana shular sababli Pokiston jangarilar orqali Kobul bilan muzokaralar xarakteri, sharti va yo’nalishini belgilashi mumkin.

Ayrim tahlilchilar va pokistonliklar nazarida Hindiston Afg’oniston bilan aloqalarini kuchaytirib, unga sarmoya kiritib, mintaqadagi mavqeini oshirmoqda. Bu uning azaliy raqibi Pokiston asabiga tegmoqda. Tolibonni qo’llab-quvvatlash orqali Islomobod Kobulda o’ziga qulay rejimni o’rnatishi mumkin, deydi ular.

Biroq Karnegi Jamg’armasi eksperti fikricha, Hindiston tahdidi jiddiy emas va Pokiston razvedkasi buni yaxshi tushunadi.

Hindistonning Pokiston bilan urushish niyati yo’q. Bu mintaqada iqtisodiyoti tez o’sayotgan mamlakat. Dehli korrupsiya kabi ichki muammolar bilan yuzlashar ekan, Pokiston bilan unchalik ishi yo’q hozir. Siyosatchilardan ustun kelish uchun, davlat va iqtisodiyotni nazorat qilish uchun Pokiston harbiylari tashqi tahdidni bo’rttirmoqda, deydi Cheyz.

Tahlilchi nazarida Pokistonning hozirgi siyosati natijasida va xorijiy kuchlar mamlakatni tark etishi oqibatida Tolibon hokimiyatga qaytishi mumkin. Aholi buni istamaydi va, natijada, Afg’onistonda fuqarolik urushiga qaytish ehtimoli bor.

Parijdagi muzokaralar yopiq eshiklar ortida o’tgani uchun natijalari ma’lum emas. Muloqotda Shimoliy Alyans vakillari ham ishtirok etgan. Alyans asosini mahalliy tojiklar tashkil etadi.

So’nggi yillarda unga o’zbeklar, hazoralar va pashtular ham kirgan. Tolibon hokimiyatni kuch bilan olishga harakat qilsa, alyans unga qarshi turadi. Shunday bo’lgan taqdirda, deydi Sara Cheyz, beqarorlik Markaziy Osiyoga ham yoyilishi mumkin.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Ebola epidemiyasiga qarshi kurash, yordam - US/Ebolai
X
22.09.2014 23:52
G’arbiy Afrika ebola virusi bilan olishar ekan, turli mamlakatlardan mutaxassislar yordamga bormoqda, shuningdek, dori-darmon yuborilayapti. Oddiy odamlar orasida ham ko’mak ko’rsatayotganlar ko’p.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya O'n minglab suriyaliklar Turkiyaga qochayapti

Suriyada "Islomiy davlat" jangari guruhining hamlasi ketidan o'n minglab kurdlar Turkiyaga qochayapti. Anqara qochqinlarni kiritish uchun 19-sentabrda Suriya bilan chegarani ochgan. Hozirning o'zida Turkiyada Suriyadagi urushdan bosh olib ketgan yuz minglab suriyalik jon saqlamoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Jalol-Obod, Arslonbob va O'zgan

Jalol-Obod viloyati bo'ylab sayohat... Shahardan Suzoq qishlog'i tomon boramiz. So'ngra Arslonbob to'glariga chiqamiz va sharsharalar tagida dam olamiz. Qishloqlarni kezamiz. Jamoatchilik bilan muloqotda bo'lamiz. Bozorlar, ko'chalar va hayot. Qirg'iziston janubida shu yilning avgustida olingan suratlarni tomosha qiling. Tafsilotlar mana bu blogda: http://blogs.voanews.com/uzbek/yoshlariston/2014/09/20/jalol-obod-arslonbob-va-ozgandagi-bebaho-lahzalar/
Fotogalereya

Fotogalereya "Islomiy davlat"ga qarshi kurash

Iroq va Suriyadagi "Islomiy davlat" jangarilariga qarshi xalqaro koalitsiya tuzish jarayoni davom etmoqda. Ko'plab davlatlar o'q-dori va qurollar yetkazish, shuningdek, Iroq va kurd askarlarini harbiy tayyorgarlikdan o'tkazish ishlarida yordam berishga va'da berdi.
Fotogalereya

Fotogalereya Shotlandiya kelajak uchun ovoz bermoqda

18-sentabr kuni Shotlandiyada Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya birlashgan qirolligi tarkibidan chiqish to'g'risida umumxalq referendumi bo'lib o'tadi. Agar unda aksariyat qatnashchilar qirollikdan ajrab chiqish uchun ovoz bersa, xaritada Shotlandiya deb ataluvchi yangi mustaqil davlat paydo bo'ladi. Besh milliondan oshiq aholiga ega o'lka.
Fotogalereya

Fotogalereya Sharqiy Ukrainaga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qilindi

Ukraina parlamenti sharqiy Ukrainaning Lugansk va Donetsk viloyatlariga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qildi. Rossiyaparast isyonchilar bilan davom etayotgan urushni to'xtatish maqsadida qabul qilingan ushbu qonun viloyatlarga bir qator siyosiy, madaniy va iqtisodiy erkinlik taqdim etib, ularning Rossiya bilan yaqin aloqa o'rnatishiga ruxsat beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Shanxay-6 Dushanbeda uchrashdi, tafsilotlar fotolarda

Xitoy, Rossiya, O'zbekiston, Qozog'iston, Qirg'iziston va Tojikiston a'zo Shanxay hamkorlik tashkiloti Dushanbeda 11-12 sentabr kunlari yillik sammitini o'tkazdi. Asosiy mavzu Ukraina bo'ldi va muhokama yopiq eshiklar ortida o'tdi. O'zbekiston rahbarining pozitsiyasi: Ukraina va Rossiya mojarosi bevosita, ikki tomonlama muzokara asosida hal etilishi kerak.
Fotogalereya

Fotogalereya Amerika 11-sentabr xurujlari va qurbonlarni xotirlamoqda

2001-yilning 11-sentabrida amalga oshirilgan terror hujumlari uch mingga yaqin odamni hayotdan olib ketgan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI