Juma, 18-aprel, 2014 Toshkent vaqti: 13:03

Xalqaro

Pokiston ayollari: O’zimizni o’zimiz himoya qilishimiz kerak

Multimedia

Audio
Matn hajmi - +
Amerika Ovozi
Islom ayollarni e’zozlovchi din, deya eslatadi ulamolar. Lekin Pokistondek yirik jamiyatda ularga munosanat ayanchli. Mutaxassislar deydiki, gap dinda emas, savodsizlik va qoloq mentalitetda.

Musulmon ayollar hayotidan, Pokiston/Navbahor Imamova
Musulmon ayollar hayotidan, Pokiston/Navbahor Imamovai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Xalqaro mehnat tashkilotiga ko’ra, Pokiston xotin-qizlarining bor-yo’g’i beshdan bir qismi ishlab pul topadi. Hatto yuqori malakali ayollar ham mehnat qila olmay kambag’allikda yashashga majbur. Eng muhim sabablardan biri – ular uchun transportda yurish juda qiyin. Umuman ko’chada yurish xavfli, deya tushuntiradi “Amerika Ovozi” bilan gaplashgan ayollar.

Islomobodning gavjum Abpara bozori yaqinida hijobga o’ralib turar ekan, hamshira Farzona Lioqat jamoa transportiga chiqish uchun yurak kerak, deydi. Unda ham agar avtobus vaqtida kelsa. Qatnov juda sekin.

Pokiston – islomiy davlat. Aksariyat joylarda ayollar va erkaklar bir-biridan ajratib qo’yiladi. Avtobuslarda ham xotin-qizlar uchun ikki o’rindiq ajratilgan, shundoqqina haydovchining yonida. Qolgan joy - erkaklar uchun.

Xalqaro mehnat tashkiloti xodimi Sayid Saad G’iloniy deydiki, xotin-qizlarga munosabat ayanchli. Ayniqsa transportda, erkaklar ularga tegsa yoki itarib ketsa, haqorat qilsa ham, boshqalar loqayd.

Farzona Lioqat fikricha, bunday kamsitilishdan qutulib bo’lmaydi.

“Na politsiya, na avtobus haydovchisi ayollarni himoya qiloladi. Politsiyada korrupsiya ildiz otgan. Buning ustiga mamlakatda terrorizm tahdidi bor. Ayollarni hech kim himoya qilmaydi. O’zimizni o’zimiz himoya qilishimiz kerak””,- deydi u.
 
Oilada ham, ko’cha va ish joyida ham ayollar huquqlari muntazam ravishda toptaladi, deydi G’iloniy.

Natijada ko’pchilik xotin-qizlar uyda o’tirishga majbur. Erkaklarga tobe.

“Har 100 ayoldan bir nafarigina maosh oladi va tibbiy sug’urtaga ega”, - deydi mutaxassis.

Mamlakat ish kuchining bor-yo’g’i 20 foizini xotin-qizlar tashkil etadi. Ularning aksariyati qishloq xo’jaligi sohasida mehnat qiladi. Bu statistika. Oilasini boqayotgan ayollar ko’p, ammo ular rasman ishli fuqaro hisoblanmaydi. Xususan, uyda o’tirib, mahsulot ishlab chiqaradigan, kashtachilik va tikuvchilik qilib pul topayotganlar bor.

Pokiston qonunlarini oladigan bo’lsak, ayollar huquqlarini kafolatlovchi, xususan jinsiy tajovuz va ta’qibdan himoya qiluvchi hujjatlar qabul qilingan. Biroq ko’plar o’z haq-huquqlarini yaxshi bilmaydi.

Poytaxt Islomobod yaqinidagi bir qishloq do’koni sohibi Iftixor Ehmud xotin-qizlarni o’qish yoki ishga yuborish ortiqcha bosh-og’riq, deydi:

“Men ayolim yoki qizimni o’qishga yoki, aytaylik, kasalxonada ishlashga jo’natsam, har kuni uni olib borib, keyin olib kelishimga to’g’ri keladi-da. Qarabsizki, kamida ikki kishi ovora. Avtobusgacha olib chiqib, haydovchi bilan gaplashishib, ketayotgan joyiga eson-omon yetib olishini ta’minlash oson ekanmi?!”

Islomoboddagi Qaydi-Azim universiteti professori, jinsiy tenglik masalalari bo’yicha mutaxassis Farzona Bariy birinchi navbatda odamlar ongini o’zgartirish kerak deydi. Ikkinchidan, xotin-qizlani tahqirlash jinoyat deb tan olinib, jazolanmas ekan, ish bitmaydi.

“Afsuski, na unisi, na bunisining uddasidan chiqa oldik. Odamlar ongini o’zgartira olmayapmiz, chunki ularda ta’lim olish imkoniyati yo’q. Xotin-qizlar uchun o’zini himoya qila oladigan sharoitlar yaratish masalasida ham hech qanday siljish yo’q. Axir ularni madaniy va an’anaviy zo’ravonlikka qarshi chiqishga o’rgatishimiz kerak,” - deydi olima.
 
Professor Bariyning aytishicha, jinsiy tenglikni targ’ib qilishga uringan talaba qizlar tarafini hech kim olmaydi.

“Hatto oilasi ham, dugonalari ham “nima deyapsan o’zi”, deb ularning gaplarini rad etadi”.

Avtobus haydovchilariga kelsak, ular ayollar o’rindiqlariga o’tirib olgan erkaklarga hech narsa deyolmaymiz, deya tan oladi.

Balki ayollar uchun alohida avtobuslar - muammo yechimidir? Yo’q, deydi haydovchilar. Benzin narxlari oshayotgan bir paytda hecn qaysi avtobus sohibi bunday qadamga bormaydi, ko’chaga chiqayotgan ayollar kam ekan, avtobuslar to’lmasligi mumkin.

Xullas, mamlakatda kerakli qonunlarning qabul qilinayotgani va o’qimishli xotin-qizlar sonining ko’payayotganiga qaramay, ularning ahvoli og’irligicha qolmoqda.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Iqlim o'zgarishi bo'yicha BMT hisobotii
X
18.04.2014
Birlashgan Millatlar Tashkilotining ma’lum qilishicha, iqlim o’zgarishining salbiy oqibatlarini kamaytirish uchun dunyo mamlakatlari tezroq toza yonilg’i manbalariga o’tishi kerak.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Boston fojiasini eslab

O'tgan yilning 15-aprelida 25 mingga yaqin kishini bir joyga to'plagan marafon paytida yuz bergan portlash uch kishini hayotdan olib ketgan va 260 dan ortiq odam jarohatlangan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Nigeriyada qonli kun

Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Fotogalereya

Fotogalereya Vashingtonda olcha gulladi

Har yili aprel oyida Vashington shahri olcha gullari bilan burkanadi. Bir asr muqaddam Yaponiya tomonidan hadya qilingan ko’chatlar bugun Vashingtonning ramziy ko’rkiga aylangan. Olchaning gullash mavsumi har yili 10 kuncha davom etadi. Yilning bu davrida Vashington sayyohlar bilan to’ladi. Chunki ayni shu kunlarda poytaxt Olcha guli festivalini tashkil qiladi. Vashington bo’ylab yapon madaniyati kunlari o’tkaziladi. Musiqa va raqs, me’morchilik san’ati, urf-odatlar, kinolar namoyish etiladi. Yapon tili va adabiyoti ham targ’ib qilinadi. Yaponiyadan mehmonlar kelib, sahnada amerikaliklarni xushnud qiladi. Ikki xalq san’atini ifodalovchi asarlar namoyish etiladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Janubiy Afrika Respublikasi notinch

BMT Xavfsizlik Kengashi tobora notinch Janubiy Afrika Respublikasiga keng ko’lamli tinchlikparvar qo’shin safarbar etadi. Salkam 12 ming kishilik missiya tinch aholini himoya qilib, insonparvarlik yordami qatnovini ta’minlaydi. Mamlakatda mazhablararo adovat va zo’ravonlik minglab odamlarni hayotdan olib ketdi. Afrikalik olti ming va fransiyalik ikki ming qo’shin tinchlikni saqlay oladi, deydi BMT rasmiylari. Xalqaro qo’shinlar 15-sentabrda ishga kirishadi. AQShning BMTdagi elchisi Samanta Pauer shu hafta Markaziy Afrika Respublikasida bo’ldi. Qo’shma Shtatlar Afrika ittifoqi qo’shinlarini qo’llab quvvatlaydi; jahon hamjamiyati bu davlatga dadilroq yordam berishi lozim, deydi elchi. BMT, xususan, Markaziy Afrika Respublikasida 19 ming musulmon hayoti jiddiy tahdid ostida va ular mamlakatning xavfsiz hududlariga yoki xorijiy davlatga ko’chirilishi kerak, deya ogohlantiradi. Nasroniy jangarilar musulmon aholiga qarshi qonli hujumlarni boshlagandan beri o’n minglab musulmon poytaxtni va g'arbiy viloyatlarni tark etgan. Ayrim mahalliy rasmiylarning aytishicha, aholini ko’chirish choralari ixtilofni yanada kuchaytirib, mamlakatni parchalab yuborishi mumkin.
Fotogalereya

Fotogalereya Pensilvaniyadagi maktabda fojea

Pensilvaniya shtati, Murisvil shahridagi Franklin o'rta maktabida o'quvchi 19 bola va yana bir kishini pichoqlagan. To'rt odamning ahvoli og'ir, deydi politsiya.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI