Seshanba, 29-iyul, 2014 Toshkent vaqti: 07:34

Din

Kreml Volga musulmonlarining radikallashishidan xavotirda

Tatariston bosh muftiysi Ildus Fayzovning terrorchilar hujumiga uchragan mashinasi xavfsizlik xodimlari tomonidan tekshirilmoqda, 19-iyul, 2012-yil.
Tatariston bosh muftiysi Ildus Fayzovning terrorchilar hujumiga uchragan mashinasi xavfsizlik xodimlari tomonidan tekshirilmoqda, 19-iyul, 2012-yil.
Shimoliy Kavkaz Sovet Ittifoqi qulaganidan beri radikal islomiy kuchlar jonlangan mintaqa sifatida Rossiyani tashvishga solib keladi. Ayrim ekspertlar nazarida, ekstremist diniy guruhlar faoliyati Rossiya Federatsiyasining boshqa respublikalari, jumladan, Tatariston va Boshqirdistonga ham yoyilmoqda. Vashingtondagi Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazida o’tgan ilmiy yig’inda rossiyalik dinshunos olim Sergey Markedonov shu haqda o’z fikrlarini bildirdi.
 
Rossiya hukumati mamlakatning etnik va diniy ziddiyatlarini hal etishda, xususan, muammoli musulmon o’lkalarini boshqarishda shu paytgacha Tataristonni o’rnak qilib kelgan. Bu yerda musulmonlar nafaqat yangi federatsiya davrida, balki, Sovet, hatto undan oldingi chor Rossiyasi davrida ham hukumatga sodiq fuqarolar sifatida tanilgan. Ammo o’tgan yili iyul oyida Tatariston muftiyatiga uyushtirilgan qonli xurujlar respublikada vaziyat o’zgarayotganidan darak bergandek.
 
Sergey Markedonov AQShda chop etilgan ilmiy risolasida buning sabablarini tahlil qiladi. Muallifga ko’ra, Shimoliy Kavkazdagi qonli g’alayonning sabablarini Rossiya va G’arb tadqiqotchilari ikki omilga bog’lashadi. Birinchisi ijtimoiy falokat, aholining qashshoqligi, iqtisodiyotning xarobligi bo’lsa, ikkinchisi Kremlning mahalliy aholiga nisbatan yuritadigan mustabid siyosati.  
 
“Ammo Volga mintaqasida vaziyat boshqacha. Bu yerda aholi iqtisodiy muammolarga yuz tutmagan. Respublika neft va gaz zaxiralariga boy. Butun Rossiya sanoat mahsulotlarining 24 foizi Volgadan chiqadi. Gazni Yevropaga tashiydigan quvurlar ham Tatariston va Boshqirdistondan o’tgan”, - deydi Markedonov.
 
Unga ko’ra, Chechenistondagi g’alayonni bostirishda markaziy hukumat aynan Tatariston modelidan foydalanishga uringan.
 
“Mojaro arafasida Chechenistonda Tataristonning namunasini yaratish masalasi jiddiy muhokama qilingan. Markaziy hukumat Tatariston modeliga asoslangan 11 xil kelishuv taklif qilgan. Shuning uchun Tataristondagi vaziyatni Kavkazdagi sabablarga bog’lash noto’g’ri”, - deydi rus tadqiqotchisi.
 
Volgada haqiqatdan ham radikal islomiy guruhlar faoliyati jonlanyaptimi? Agar shunday bo’lsa, buning sababi nimada? Markedonov mintaqadagi musulmonlarning aksariyati, asosan, an’anaviy sunniylar ekanini ta’kidlaydi. Radikallashuv mahalliy aholining azaliy e’tiqodiga yot Salafiylar oqimiga mansub kichik guruhlar orasida kuzatilayotganini aytadi.
 
“Radikal musulmonlarning paydo bo’lish sabablari turlicha. Bu yerda “Hizbut-Tahrir”, “Jamoati Tablig’iya” kabi guruhlar bor. Kavkazda esa bunday guruhlar deyarli uchramaydi. Shuningdek, Volgada islomni qabul qilayotgan ruslar ko’p. Bundaylar radikal guruhlar orasida ham uchraydi”, - deydi u.
 
Kuzatuvchi nazarida, Volga musulmonlarining o’zgarishiga dunyoning globallashuvi ham ta’sir ko’rsatmoqda.
 
“Sovet davrida, undan oldingi imperiya paytida Volga musulmonlarining dunyo bilan aloqasi cheklangan edi. Ittifoq qulagach, dunyo eshiklari ochildi. Bu yerga global islom nomi ostida har xil aqidalar, diniy guruhlar kirib keldi. Ularning turli radikal kayfiyatlarning paydo bo’lishida roli katta ”, - deydi Markedonov.
 
Imperiya parchalanishi bilan nafaqat katta bir davlat barbod bo’ldi, balki Sovet ideologiyasi butunlay g’oyib bo’ldi.
 
“Shundan so’ng har bir millat o’zligini qidirishga tushdi. 90-yillar boshida eng ko’p urf bo’lgan g’oya milliy mustaqillik edi. U paytlar Kavkazda ham, Volgada ham islom muhim rol o’ynamagan”, - deydi Markedonov.
 
Musulmonlar o’rtasidagi bo’linish ham mintaqada ekstremizm kuchayishiga hissa qo’shayotgan omillardan. Volga musulmonlari mansub rasmiy muftiyat radikal musulmonlarga qarshi keskin kurash olib boradi. Ayni paytda, asosan, radikal guruhlar mamlakat muftiyatini tan olmasdan, mustaqil markazlarini tashkil etmoqda. O’tgan yili iyul oyida Tatariston muftiysiga qarshi uyushtirilgan suiqasdni ana shu ichki kurashning natijasi deyish mumkin.
 
Olimga ko’ra, radikal guruhlar orasida Arab bahoridan ilhom olayotganlar ham yo’q emas. Rossiya hukumati esa qo’zg’olondan so’ng hukumat tepasiga kelgan diniy guruhlar bilan qanday ishlashni bilmay boshi qotgan.

Volgada islom, Behzod Muhammadiy
Volgada islom, Behzod Muhammadiyi
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Amerikada ro'za va iftorlar - Ramadan in Americai
X
28.07.2014 23:13
Ro'za va iftorlar Amerika madaniyatining bir qismiga aylangan. Amerika musulmonlari og'zini ochish paytida dasturxonga musulmon bo'lmagan yurtdoshlarini ham taklif qiladi. Tez-tez ko'zga tashlanadigan manzara - xayriya tadbirlari. Yo'qsillarga yordam tariqasida oziq-ovqat tarqatish.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Kobul
  • Keniyalik bolalar
  • Yaman
  • G'azo
  • Bag'dod
  • Indoneziya
  • Kosovo
  • Misr
  • Quddus
  • Fransiya
  • Keniya
Fotogalereya

Fotogalereya Hayit ayyomi

Fotogalereya

Fotogalereya Tayvanda samolyot qulashi oqibatida 48 kishi halok bo'ldi

"TransAsia" havo yo'llariga qarashli samolyot yomon ob-havo tufayli Tayvanda qulab tushgan. Samolyot bortidagi 48 kishi halok bo'lgan, 10 kishi yaralangan. Halokat yerida yana besh kishi jarohatlangani aytilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya BMT Xavfsizlik kengashi G'azoda otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqirdi

BMT Xavfsizlik kengashi Isroil va XAMASni o'zaro otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqiruvchi qaror qabul qildi. G'azoda ikki haftadan beri davom etayotgan havo hujumlarida 500 dan ziyod falastinlik halok bo'lgan, Isroil tomonidan esa bir necha askar o'lgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kunning suratlari - 20-iyul, 2014-yil

Kunning muhim voqealari va dunyoning turli burchaklaridagi manzara suratlarda.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbekistonlik ustalar Santa Fe xalqaro festivalida

Amerikaning Nyu-Meksiko shtatidagi Santa-Fe shahrida har yili o’tadigan usta hunarmandlar festivali (Santa Fe International Folk Art Market) nufuzli davra hisoblanadi. Unga taklif qilingan chevar, kashtado’z yoki sozandaning ijodi so’zsiz tan olinadi. Qaysi davlatda bo’lmasin ularning mahsuloti darrov qo’lma qo’l bo’lib ketadi. Bu yilgi yarmarkada O’zbekistondan 25 kishi qatnashdi - eng katta jamoalardan biri. 11-13-iyul kunlari o’tgan tadbirda ustalar bir-biri bilan tanishdi, tajriba almashdi, mahsulotini sotdi, yangi xaridor va hamkorlar topdi va vatanga daromad bilan qaytdi. Bu esa, deydi hunarmandlar, yangi imkoniyatlarga yo’l ochadi. Yangi ish o’rinlari, ta’lim dasturlari, mustaqil faoliyat, erkin nafas va yurt taraqqiyoti uchun hissa degani bu.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI