Chorshanba, 27-avgust, 2014 Toshkent vaqti: 17:51

AQSh-Markaziy Osiyo

Markaziy Osiyo: AQSh siyosati yaqin yillarda qanchalik o'zgarishi mumkin?

Professor Roger Kangas Vashingtondagi Jorjtaun Universitetida ma'ruza qilmoqda, 27-noyabr, 2012
Professor Roger Kangas Vashingtondagi Jorjtaun Universitetida ma'ruza qilmoqda, 27-noyabr, 2012

Multimedia

Audio
Markaziy Osiyo safaridan qaytgan general Vilyam Freyzer fikricha, hozirda Afg’onistonga noharbiy, lekin o’ta zarur vositalar tashilayotgan Shimoliy Ta’minot Tizimi kelajakda ulkan va zamonaviy savdo yo’llariga aylanib, undan g’arbu-sharq birdek foyda ko’rishi mumkin. Vashingtonda bugun tez-tez quloqqa chalinadigan ta’bir bu. 

Lekin ko’plab mutaxassislar, mintaqani uzoq yillardan beri o’rganib, aloqalarni tahlil qilib kelayotgan ekspertlar kelajak haqida ishonch bildirishga shoshmaydi, ayniqsa mintaqaviy hamkorlik va savdo-sarmoyaga kelganda. Qolaversa, Vashingtonning Markaziy Osiyoga nisbatan umumiy siyosatiga...

Davlat departamenti, Pentagon va Oq Uyda kim Markaziy Osiyodan og’iz ochmasin, Yangi Ipak Yo’li degan iborani eshitasiz. Obama ma’muriyati mintaqaga nisbatan yangicha yondashib, shunday tashabbus bilan chiqqan, deydi rasmiylar.

Aslida esa Buyuk Ipak Yo’lini yangilash, qayta tiklash haqida azaldan og’iz ko’pirtirib kelishadi, ham g’arbda, ham sharqda. Qanday konkret qadamlar tashlandi deb so’rasangiz, qator loyihalar, transport va savdoni rivojlantirishni ko’zlovchi xalqaro proyektlar ishga solindi deb javob berishadi.

Lekin Rojer Kangas (Roger Kangas) singari olimlar fikricha buning o’zi yetmaydi. Tashabbus bo’lgani yaxshi, deydi u, lekin bu tashabbus amalga oshirilsa, undan-da yaxshi. Oshirilmasa, uni siyosat yoki strategiya deb atash xato.
 
Professor Kangas AQSh harbiy oliygohlarida faoliyat yuritib kelayotgan tahlilchi. Hukumat va nohukumat tashkilotlarga region yuzasidan maslahat berib keladi. O’zbekiston va boshqa respublikalarga muntazam ravishda safar qilib, tadqiqot ishlari olib  boradi va hukumatlar bilan aloqalari yaxshi. Professor harbiy tizimlarni isloh qilish va ta’lim borasida ko’mak ko’rsatib kelayotganini aytadi.
 
Yaqinda Vashingtondagi Jorjtaun Universitetida qilgan ma’ruzasida Roger Kangas Amerikaning mintaqadagi asosiy maqsadlarini beshga bo’ldi: xavfsizlikni ta’ minlash, iqtisodiy hamkorlik, energetika sohasini rivojlantirish, inson huquqlari targ’iboti va demokratik islohotlarni olg’a surish.
 
Amerika mintaqadagi mustaqil davlatlarni tan olib, aloqa o’rnatganidan beri bu maqsadlar o’zgarmagan va o’zgarmaydi ham, deydi Rojer Kangas. Ammo ularga nisbatan e’tibor darajasi turlicha. Masalan hozir asosiy diqqat Afg’onistonda, ya’ni xavfsizlik sohasida.
 
1991-1995- yillarda, deya tushuntiradi olim, Amerika mintaqa bilan aloqada Rossiyani ustun qo’ygan. Har bir qaror Rossiya xohish-istagidan kelib chiqqan holda qilingan. Maqsad Moskvani norozi qilib qo’ymaslik bo’lgan.

1995-2001-yillarda esa energetika sohasiga e’tibor oshdi. Yangi quvurlar ustida gap ketdi. Tabiiy jihatdan boy mintaqaga, ayniqsa Qozog’istonga Amerika kompaniyalari kirib keldi.

2001-yilning 11-sentabridan keyin esa Markaziy Osiyo Amerika nazarida strategik jihatdan muhim mintaqaga aylandi. Hamkorlik Afg’onistondagi harbiy harakatlarga asoslandi.

2009-yilda Barak Obama prezidentlikka kelgach ko’p narsa o’zgarmadi, e’tibor hamon urushda va uni yakunlashda Markaziy Osiyo mamlakatlari qanday rol o’ynashida, ular berayotgan ko’makda.
 
Aytish joiz, 2005-yildan keyin Amerikaning O’zbekiston bilan aloqalari sovuqlashib, Obama davrigacha salbiy edi. Islom Karimov ma’muriyati repressiv tuzum deya atalib, Kongress tomonidan qator cheklovlar qo’yilgan, hamkorlik bag’oyat susaygan davr edi.
 
Bugun unday emas. Amerika O’zbekistonni ishonchli hamkor deb ataydi. Ayrim cheklovlar olib tashlandi. Lekin inson huquqlari va demokratiya hamon nozik masalalar.

Xalqaro tashkilotlar Vashingtonni bu borada tanqidni pasaytirganlikda, vaziyatga ko’z yumayotganlikda ayblasa, Obama ma’muriyati barcha masalalar ochiq muhokamada ekanini aytadi.

Rojer Kangas fikricha G’arb Markaziy Osiyo u tomon yo’naladi deb kutgan edi. Bunday bo’lmadi. Lekin mintaqa sharq tomon ham yo’nalmadi. Rahbarlar har ikki tomondan o’ziga zarur saboq va yordamni olib, hokimiyatni boy bermaslikka harakat qilmoqda. Professor mintaqada yaqin yillarda olamshumul o’zgarishlar kutmaydi.

Rossiya, Xitoy, Eron va Hindiston singari yaqin va yirik davlatlar rolini ham unutmaslik kerak. Markaziy Osiyoning besh respublikasi bugun o'ziga xos xalqaro rishtalar va milliy manfaatlarga ega.
 
Amerika 2014-yil oxirigacha Afg’onistondan chiqib ketishga bel bog’lagan. Mintaqadagi hamma davlatlar chegara xavfsizligi va jangarilarga qarshi kurashni hamon birinchi o’ringa qo’yadi, deydi Rojer Kangas. AQShdan shu sohada yordam olish ilinjida. Shuningdek, energetik va iqtisodiy hamkorlik, ayniqsa sarmoya ko’lami oshadi degan bor.  
 
Moliyaviy yetishmovchilik davri ekan, Vashington ko’p va’da bera olmaydi. Lekin, deydi Rojer Kangas, ta’lim va taraqqiyot dasturlari (turli sohalarda treyninglar, inson huquqlari va demokratiyani targ’ib qiluvchi tashabbuslar) uchun mablag’ ajratishda davom etmoq zarur. Bular xalqlarni bir-biriga yaqinlashtiruvchi loyihalar, deydi u.     
 
Ikki tomonlama muloqotga zo’r berilmoqda, bu albatta yaxshi, deydi professor Kangas, ammo dialog siyosat emas.

O’zgarmas maqsadlarni yodda tutgan holda, konkret rejalar tuzilishi kerak. Ularni amalga oshirish uchun kimdan nima zarurligi ochiq tan olinib, real qadamlar tashlanishi kerak.

AQSh - Markaziy Osiyo, professor Rojer Kangas/Navbahor Imamova
AQSh - Markaziy Osiyo, professor Rojer Kangas/Navbahor Imamovai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

US Policy in Central Asia, Roger Kangas speaks in Georgetown, Washington, 11-27-12
US Policy in Central Asia, Roger Kangas speaks in Georgetown, Washington, 11-27-12i
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
Mazkur forum yopiq.
Izohlarni tartiblashtirish
Izohlar
     
Fikr bildiruvchi: shuhrat E-mail adresingiz: Bukhara, Uzbekistan
04.12.2012 19:21
Albatta yangi integraciya yullari regionda bu oldinga gadam. Ammo hanuzgacha korrupciyaga botip ketgan diktatorlik rejimlar ulanaytgan investiciyalarni yukotib yahi rejani kuruk gap kilmasa bulgani...

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Obama davrida irq va irqchilik - Race/USi
X
27.08.2014 11:39
Missuri shtatidagi irqiy zo’ravonliklar Amerikaning birinchi qora tanli rahbari Barak Obama uchun o’ziga xos sinov. Norozilik namoyishlari 9-avgustda qora tanli yigit oq tanli politsiyachi tomonidan o’ldirilganidan keyin avj olgan edi.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Napa shahri
  • Vinolari bilan tanilgan Napa shahri
  • Vinolari bilan tanilgan Napa shahri
  • Vinolari bilan tanilgan Napa shahri
  • Napa shahri
  • Napa shahri
  • Napa shahri
  • Kalifornia shtatining shimoliy qishloqlaridagi manzara
  • Napa shahri
  • Napa shahri
  • Napa shahri
  • Napa shahri
  • Napa shahri
Fotogalereya

Fotogalereya Kalfinorniya shimolida zilzila, 6 balda

24-avgust kuni Kaliforniya shtati shimolida yer qimirladi. Uning kuchi 6 balni tashkil etgan. Hududda azaldan zilzila ehtimoli yuqori. Binolar vayron bo'lgan, yong'inlar va elektr tarmoqlarida uzilish kuzatilgan. Hech kim o'lmagan. Lekin tunda yuz bergan tabiiy ofat aholi orasida katta vahima uyg'otgan. Zilzila ayniqsa Napa shahrida qattiq sezilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbek shoirasi Zulfiya Boboyeva xonadonida - Tojikistonning Mujun qishlog'idan fotolavha

Tojikiston aholisining 24 foizi, ikki millondan ortig’ini o’zbeklar tashkil etadi. Ular orasida yuzdan ortiq shoir va ijodkorlar bor. Respublika shimolining O’zbekiston va Qirg’iziston bilan chegaradosh G’onchi nohiyasining so’lim Mujun qishlog’ida o’zbek adabiyotining yorqin yulduzlaridan biri, shoira Zulfiya Boboyeva yashaydi. So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi tashabbusi va G’onchi nohiyasi raisi Zafar Ismoilzodaning joriy yil 30-iyulidagi qarori bilan Tojikiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Maftun Jo’ra nomidagi adabiy mukofot laureati Zulfiya Boboyevaning 60 yoshlik yubiley tantanalari bo'lib o'tdi. Tadbir uning xonadonida kechdi. Shoira yura olmaydi. Boshlang’ich maktabda o'qib yurganidan beri aravachaga mixlanib qolgan. Ijod uning hayoti mazmuniga aylangan. Yosh qizaloq she'rga havas qo’yib, mustaqil o’qib o’rganadi, ma’lumotli bo’ladi. O’zining she’riy satrlarida bitganidek: Bo’ldilar she’rim bayotim-sabrim saodati, Yo’g’rildi shu sabab ishqqa ko’nglimning toati!
Fotogalereya

Fotogalereya Tripolidagi xalqaro aeroport jangarilar qo'liga o'tdi

Muxolifatdagi islomiy guruhning qurollangan vakillari Liviya poytaxti Tripolidagi xalqaro aeroportni egallab oldi. Ular amaldagi parlament faoliyatini noqonuniy deb hisoblab, avvalgi Milliy Kongressning qayta tiklanishini talab qilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Donetskda o'ziga xos parad

Ukraina mustaqillik bayramini nishonlar ekan, sharqda bo'lginchilar asirdagi askarlarni ko'chalardan namoyishkorona olib o'tishdi
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil va XAMAS o'rtasida yana otishma boshlandi

Qohiradagi muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlangach, vaqtinchalik sulh tugashi bilan Isroil va XAMAS o'rtasida yana otishma boshlanib ketdi.
Fotogalereya

Fotogalereya Jangarilar jurnalistni qatl etdi

"Iroq va Shom islomiy davlati" "YouTube"ga yuklagan video "Amerikaga xabar" deya nomlanadi. Unda tizzalab o'tirgan amerikalik jurnalist Jeyms Folining boshi tanasidan judo qilingani ak etgan. Hozirda video "YouTube" tomonidan olib tashlangan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ferguson, Missuri - 20-avgust, 2014

Qora tanli aholi politsiyani irqchilikda va zo'ravonlikda ayblab, namoyishlarni davom ettirmoqda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI