Juma, 31-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 22:47

AQSh-Markaziy Osiyo

AQSh Markaziy Osiyoga harbiy yordami yuzasidan tanqid ostida, javob nima?

O'zbekiston askarlari, Mustaqillik kuni, Toshkent, 31-avgust, 2012
O'zbekiston askarlari, Mustaqillik kuni, Toshkent, 31-avgust, 2012

Ochiq Jamiyat Instituti (Open Society Institute) tashabbusi bilan olib borilgan tadqiqot shuni ko’rsatganki, Amerikaning Markaziy Osiyo davlatlariga harbiy madadi aksariyat hollarda xalq farovonligi uchun xizmat qilmayapti.

Xavfsizlik yo’lida berilayotgan ko’mak, deydi bu izlanish muallifi Joshua Kuchera (Joshua Kucera), asosan avtoritar tuzumlar manfaati uchun qo’llangan.


AQSh esa Afg’oniston yuzasidan ketayotgan hamkorlikni boy bermaslik uchun qator qora ishlarga ko’z yumgan, deydi Kuchera. Qirg’iziston bunga yaqqol misol. 2010-yilda hokimiyatdan ag’darilgan Kurmanbek Bakiyev AQSh tomonidan tayyorlangan va ta’minlangan maxsus bo’linmani xalq himoyasi uchun emas, o’zi va atrofidagi shaxslarni himoya qilish uchun ishlatgan.

Joshua Kuchera bilan qilgan suhbatimizni mana bu yerda tinglab tomosha qilishingiz mumkin.

AQSh hukumati bu tanqidlarga qanday javob bermoqda?

Joshua Kucheraning Vashingtonga tavsiyasi shuki, xavfsizlikni mustahkamlash uchun berilgan yordam faqat Afg’oniston bilan bog’lanib qolmasin. Ko’mak darajasi Afg’oniston prioritetga aylangan paytda oshgan, chetga surilganida pasaygan, deydi ekspert, buni isbotlovchi katta jadvalga ishora qilib.

Markaziy Osiyo tinchligi yo’lida qanday yordam ko’rsatish haqida chuqur o’ylanib, aynan xalqqa foydasi tegadigan konkret dasturlar ishlab chiqing, deydi Kuchera, toki ular bu jamiyatlarni qiynayotgan masalalarga yechim topishda xizmat qilsin.

Linn Treysi (Lynne Tracy), AQShning Markaziy Osiyo bo'yicha bosh diplomatiLinn Treysi (Lynne Tracy), AQShning Markaziy Osiyo bo'yicha bosh diplomati
x
Linn Treysi (Lynne Tracy), AQShning Markaziy Osiyo bo'yicha bosh diplomati
Linn Treysi (Lynne Tracy), AQShning Markaziy Osiyo bo'yicha bosh diplomati
AQShning mintaqa bo’yicha bosh diplomati Linn Treysi (Lynne Tracy):


“Harbiy ko’mak faqat Afg’oniston bobidagi hamkorlik uchun berilayapti deb xulosa qilish xato. Bu notinch mamlakatda vaziyatni yaxshilash uchun birga ishlashga majburmiz, bu haqiqat... Lekin Markaziy Osiyo respublikalari mustaqillikka erishganidan beri, ya’ni o’tgan 20 yillik tarixga qarasangiz, Amerika boshidan chegara xavfsizligi, qoradori savdosiga qarshi kurash, xavfsizlik tizimlari islohoti yo’lida jon kuydirib kelganini ko’rasiz”.

Xavfsizlikdan tashqari Vashington iqtisodiy hamkorlik, siyosiy islohotlar, huquq va demokratiya targ’iboti va mintaqaviy birdamlik singari masalalarga ham urg’u beradi, deydi diplomat.

Amerika 2014-yilda Afg’onistondan chiqib ketgach, Markaziy Osiyoga e’tibor pasayadi desangiz, adashasiz, mushtarak manfaatlar juda ko’p va birga ishlashda davom etamiz, deydi u.

AQSh uzatgan harbiy vositalar va u tayyorlagan maxsus kuchlar suiiste’mol qilinganida bu davlat vaziyatga ko’z yumgan degan iddaoni ham Linn Treysi inkor etadi.

Aniq isbot va dalil bo’lsa, chora ko’riladi, mas’ul shaxslar javobgarlikka tortiladi, deydi u. Harbiy madad sifatida ajratilgan mablag’ audit qilinadi va korrupsiya alomatlari aniqlansa, “biz qarab turmaymiz” deydi diplomat.

Vashington Markaziy Osiyoga og’ir qurollar uzatmaydi, berilgan yengil vositalar qanday ishlatilayotgani, malakasi oshirilgan harbiylar qayerda va qanday maqsadlarda safarbar etilgani doimiy kuzatuvda, deydi Joshua Kuchera.

Joshua Kuchera (Kucera) va Jeff Goldstein (chapdan) Ochiq Jamiyat Institutida o'tgan davra suhbatida, Vashington, 16-oktabr, 2012Joshua Kuchera (Kucera) va Jeff Goldstein (chapdan) Ochiq Jamiyat Institutida o'tgan davra suhbatida, Vashington, 16-oktabr, 2012
x
Joshua Kuchera (Kucera) va Jeff Goldstein (chapdan) Ochiq Jamiyat Institutida o'tgan davra suhbatida, Vashington, 16-oktabr, 2012
Joshua Kuchera (Kucera) va Jeff Goldstein (chapdan) Ochiq Jamiyat Institutida o'tgan davra suhbatida, Vashington, 16-oktabr, 2012
AQSh Kongressi O’zbekistonga yordamni 2004-yildan beri cheklab qo’ygan edi. Sabab – inson huquqlari bilan bog’liq ahvol og’ir ekani. Lekin vaziyat yaxshilanmaganiga qaramay 2012-yilga kelib, harbiy ko’mak ko’rsatishga qaror qilindi. Nima uchun?


“Amerika hukumati nazarida bu davlat chegara xizmatini zarur vositalar (jangovar emas) bilan ta’minlash bizning manfaatlarimiz uchun xizmat qiladi. Afg’onistonga yuk tashiladigan yo’nalish O’zbekiston hududidan o’tadi va bu tizim himoya qilinishini istaymiz”,- deya javob qiladi diplomat.

Shimoliy Ta’minot Tizimi sifatida tanilgan bu yo’nalish bilan bog’liq shartnomalar va konktraktorlar hamda ular bilan ishlayotgan tomonlar sir tutiladi. Nima uchun?

x
“Biz yo’nalish uchun davlatlarga pul to’lamaymiz, ammo biz bilan ishlayotgan xususiy bizneslar haqida axborot bermaymiz, bu mavjud bitimlarga ziddir”,- deydi Linn Treysi.


Ekspertlar, xususan Joshua Kuchera nazarida bu adolatsizlik. Konktraktorlar hukumatlarga yaqin bizneslar, ularning iznidagi kompaniyalar ekani aniq; AQSh bilan imzolangan shartnomalardan rahbarlar katta foyda ko’rayapti, deydi Kuchera.

2011-yilda Amerika Shimoliy Ta’minot Tizimi uchun mintaqada yarim milliard dollarga yaqin mablag’ sarflagan.

Markaziy Osiyoga beriladigan harbiy yordam xususidagi ma’lumotlar umuman olganda sir saqlanmaydi, lekin ularni olish juda qiyin.  

Buni osonlashtirishi kerak, deydi mutaxassis, Amerika xalqi va Markaziy Osiyo ahlining mavjud hamkorlikdan kim qanday foyda ko’rayotganini bilishga haqqi bor.
 

AQSh-Markaziy Osiyo, harbiy yordam ortidagi savollar/US Military Aid to Central Asia. Who benefits?i
X
15.10.2012 03:10
G’arb matbuotida Amerikaning Markaziy Osiyoga nisbatan siyosatini uzoq yillardan beri yoritib kelayotgan tadqiqotchi-jurnalist Joshua Kuchera (Joshua Kucera) tahlilicha, mintaqaga berilgan harbiy yordam xalq farovonligi uchun xizmat qilayotgani yo’q. Yordam ortidagi asosiy omil bu Afg’onistondagi missiya, deydi u. Navbahor Imamova Joshua Kusera bilan suhbatda bo’ldi.

US MILITARY AID TO CENTRAL ASIA, WHO BENEFITS? VOA UZBEK INTERVIEW WITH JOSHUA KUCERAi
X
15.10.2012 02:59
Joshua Kucera, journalist and freelance writer, talks to Navbahor Imamova of Voice of America's Uzbek Service about his recent comprehensive report on US military aid to Central Asian countries: http://www.opensocietyfoundations.org/sites/default/files/US%20Military%20Aid%20to%20Central%20Asia%20Who%20Benefits.pdf

 

Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Urush faxriylari uchun maxsus uylar - Houses for war veteransi
X
31.10.2014 10:03
Iroq va Afg'onistondan 300 mingga yaqin askar majruhlanib qaytgan. AQSh Mudofaa vazirligi yirik bir kompaniya bilan hamkorlikda ularga qulay uylar qurib berishga kirishgan. Ruhan va jismonan nogiron insonlar uchun maxsus imoratlar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Quddus: arab va yahudiylar orasida to'qnashuvlar

Quddusdagi al-Aqsa masjidi bugun qisman ochiq. Isroil politsiyasi chorshanba kuni inshootni butunlay yopib qo'ygach, Falastin ma'muriyati buni urush e'lon qilishga qiyoslagan edi. Hududda hafta boshida ro'y bergan otishmada avval isroillik ruhoniy jarohatlangan; ketidan politsiya falastinlik bir shaxsni otib o'ldirgan edi. To'polon ko'tarilmasligi uchun musulmon va yahudiylar uchun muqaddas sanalgan masjid va uning atrofini vaqtincha to'sib qo'ydik, deydi Isroil huquq-tartibot xodimlari. 50 yoshgacha bo'lgan erkaklar hududga hamon yo'latilmayapti. G'azoda hukmron HAMAS va Isroil o'rtasida shu yil ro'y bergan ikki oylik urush ortidan yahudiy va falastinliklar munosabati hanuz tarang. Ixtilof 21 mingdan ziyod odam, asosan, g'azolik tinch aholini hayotdan olib ketgan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Burkina Fasoda xalq isyon ko'tardi, prezident ishdan ketdi

G'arbiy Afrikadagi davlat, Burkina Fasoda prezident Bleyz Kompraore 27 yillik boshqaruvdan keyin ishdan ketdi. Mamlakatda o'n minglab odamlar namoyishga chiqib, rahbarning iste'fosini talab qilayotgan edi. Chiqishlar qonli tus olgach, kecha armiya parlamentni tarqatib yuborib, muvaffaq hukumat tuzilishini ma'lum qilgan. 1987-yildan beri Burkina Fasoni boshqarayotgan Kompraore sal oldin parlamentda yangi qonunni olg'a surib, hokimiyatda uzoqroq qolishni ko'zlayotgan edi. Omma bundan norozi bo'lib isyon ko'targan. Sobiq rahbar hozir qayerda ekani, o'rniga kim tayinlanishi hali ma'lum emas. Ayrim manbalarda general Luame Loug vaqtli hukumatga bosh bo'lishi mumkin deyilmoqda. Kecha, payshanba kuni poytaxt Uagaduguda odamlar parlamentga o't qo'yib, boshqa davlat idoralariga bostirib kirgan. Politsiyaning aytishicha, o'lganlar va yaradorlar bor. Xalqni tinchlantirish uchun rasmiylar parlamentda olg'a surilgan konstitutsion o'zgarishlarni va bir necha soat oldin e'lon qilingan favqulodda holatni bekor qildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Pan Gi Mun G'arbiy Afrikadagi bu davlatda vaziyatni xavotir bilan kuzatayapmiz, deydi. Bosh kotib tomonlarni tinchlanishga va zo'ravonlikdan tiyilishga chaqirmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI