Juma, 31-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 03:52

Xalqaro

Turkiya Shanxay hamkorlik tashkilotiga qo’shilmoqchi?

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
Turkiyaning Yevropa Ittifoqiga kirish sa’y-harakatlari natija bermasa, Shanxay Hamkorlik Tashkilotini muqobil variant deb ko’radi. Bosh vazir Rajab Toyib Erdog’an yaqinda bergan intervyusida shuni bayon qildi.
Turkiya Shanxay tashkilotiga qo’shilmoqchi?/Shohruh Hamro
Turkiya Shanxay tashkilotiga qo’shilmoqchi?/Shohruh Hamroi
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Yevropa yirik davlatlari Turkiyaning blokka kirishiga qarshi ekan, jarayon to’xtab qolgan desa ham bo’ladi. O’tgan hafta televideniye orqali qilgan chiqishida Erdog’an kutilmagan bir gapni aytdi. 

“Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarimiz salbiy tomonga qarab ketadigan bo’lsa, 75 million xalqning bosh vaziri sifatida boshqa bir yo’lni tanlashga haqliman”, - deydi Rajab Toyib Erdog’an.

“Shanxay Hamkorlik Tashkiloti Yevropa Ittifoqiga qaraganda yaxshiroq, qudratliroq. Unga a’zo davlatlar bilan qarash-qadriyatlarimiz ham bir”.

1996-yilda tuzilgan Shanxay blokiga Rossiya, Xitoy, Tojikiston, Qozog’iston va Qirg’iziston a’zo. 2001-yilda O’zbekiston ham unga qo’shilgan. Bu mamlakatlar asosan mudofaa, xavfsizlik va savdo sohalarida yaqin hamkorlik qiladi. Turkiyaga o’tgan yili “hamkor davlat” degan maqom berilgan.

Erdog’anning tashqi siyosatda keskin burilishdan darak berayotgan bayonotlarini Turkiya muxolifati tanqid qilib chiqdi. Shanxay a’zolarining inson huquqlari va demokratiya bilan umuman ishi yo’q, deydi faollar.

Turkiyada o’tkazilgan ommaviy so’rovlar natijasiga qaraganda, hozir aholining atigi 30 foizi Yevropaga qo’shilishni ma’qul ko’radi. Bir paytlar bu raqam 70 foizni tashkil etardi.

So’rovni olib borgan “Edam” tadqiqot markazi rahbari Sinan Ulgen so’zlariga ko’ra, hukumat rahbari omma kayfiyatidan xabardor.

“Bosh vazirning bayonotlari qanchalik munozarali bo’lmasin, jamoatchilik unga qarshi chiqmasligini yaxshi biladi. Chunki hozir Turkiyada ko’pchilik Yevropa Ittifoqi bilan a’zolik muzokaralarini to’xtatish tarafdori”, - deydi Ulgen.

Biroq Shanxay tashkiloti faoliyatining negizida xavfsizlik manfaatlari yotar ekan, tahlilchilar fikricha Turkiyaning NATOga a’zoligi savolga tutilishi va hatto alyans uni safidan chiqarishi mumkin.
Bosh vazir Rajab Toyib Erdog'anBosh vazir Rajab Toyib Erdog'an
x
Bosh vazir Rajab Toyib Erdog'an
Bosh vazir Rajab Toyib Erdog'an

Qo’shma Shtatlar bu masala yuzasidan hali aniq bir munosabat bildirganicha yo’q. Davlat departamenti rasmiysi Viktoriya Nuland Turkiya NATO a’zosi ekanini eslatib, jarayon yaqindan kuzatuvda, dedi.

Ismini oshkor etmagan turk diplomatining “Amerika Ovozi”ga bildirishicha esa bu yerda hech qanday ziddiyatga o’rin yo’q, uning mamlakati ko’p qirrali siyosat olib borayapti. 

Ayrim sharhlovchilar nazarida bosh vazirning so’zlari diplomatik strategiyadan boshqa narsa emas.  

“Maqsad Yevropa Ittifoqiga bosim o’tkazish, Turkiya oldida alternativ imkoniyatlar borligini ko’rsatib qo’yishdir ehtimol. Tashqi siyosatda fundamental o’zgarishlar haqida gap ketayotgan bo’lsa, muvozanat buziladi. Uzoq muddatda bu Turkiya iqtisodiyotiga zarba bo’ladi”, - deydi “Taraf” gazetasi jurnalisti Semih Ildiz. 

Turkiya Yevropa Ittifoqiga kirish uchun 1987-yilda ariza topshirgan, muzokaralar rasman 2005-yilda boshlangan. Joriy yilda Bryussel va Anqara jarayonni jonlantirishi kutilmoqda.
Hozir Turkiyada ko’pchilik Yevropa Ittifoqi bilan a’zolik muzokaralarini to’xtatish tarafdori.

Kelasi oy Turkiya bosh vaziri Yevropa bo’ylab safarga otlanadi, Germaniya va Fransiya rahbarlari esa Anqaraga tashrif buyurishi kutilmoqda. 

Mazkur uchrashuvlar natijasi Turkiya qaysi yo’ldan borishini hal qilsa ajabmas. 

“Yevropa rahbarlari bu gal ham Turkiyaga xayrixohlik ko’rsatmasa, Erdog’anning Shanxay tashkilotiga qo’shilish haqidagi bayonotlarini jiddiy qabul qilishga to’g’ri keladi”, - deydi tahlilchi Sinan Ulgen.

Sharhlovchilarga ko’ra, a’zolik muzokaralari oldinga siljigan taqdirda Turkiyada omma fikri ham tezda o’zgarishini kutish mumkin. Iqtisodiyoti jadal o’sayotgan Turkiyaning o’ziga ishonchi baland va mamlakat oldida imkoniyatlar mo’l ekanini rahbariyat ko’rsatib qo’ymoqchi, deydi ular.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Quyosh energiyasi - Solar poweri
X
30.10.2014 22:03
Amerikada muqobil energiya manbalaridan foydalanishga o'tayotganlar ko'p. Xususiy kompaniyalardan tortib universitetlargacha, qolaversa oddiy fuqarolar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Kurd peshmerga jangchisi Kobaniga yo'l olish oldidan mahalliy aholi bilan xayrlashmoqda, Iroq, 29-oktabr, 2014-yil.

  • "Islomiy davlat" jangarilariga qarshi kurashish maqsadida Suriyaning Kobani shahriga yo'l olayotgan peshmerga jangchilarini qo'llab-quvvatlash uchun minglab mahally kurdlar ko'chalarga chiqdi, Iroq, 29-oktabr, 2014-yil.

  • Kobanida jangari manzillariga qarshi AQSh yetakchiligidagi xalqaro koalitsiya havodan zarba berishda davom etmoqda, Kobani, Suriya, 29-oktabr, 2014-yil.

  • Kobanida jangari manzillariga qarshi AQSh yetakchiligidagi xalqaro koalitsiya havodan zarba berishda davom etmoqda, Kobani, Suriya, 29-oktabr, 2014-yil.

  • Peshmerga kuchlari joylashgan harbiy mashinalar Shonli Urfa xalqaro aeroportidan Kobani sari yo'lga chiqmoqda, Turkiya, 29-oktabr, 2014-yil.

Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.
Fotogalereya

Fotogalereya Joko Vidodo, Indoneziya prezidenti qasamyod keltirdi

Indoneziyaning yangi rahbari, armiya yoki siyosiy elitaga aloqasi bo'lmagan, oddiy xalqdan chiqqan Joko Vidodo qasamyod keltirdi. 53 yoshli arbobni fuqaro Jokovi deb biladi, o'tmishda uy jihozlari sotib kun ko'rgan. Jakarta meri lavozimida islohotchi sifatida tanilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobanida janglar davom etmoqda - 20-oktabr, 2014-yil

Suriyaning Turkiya chegarasi yaqinidagi Kobani shahrida kurdlar va "Islomiy davlat" jangarilari o'rtasida kurash davom etmoqda. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavusho'g'lining aytishicha, Iroq kurdlarining "Islomiy davlat"ga qarshi kurashda Suriya kurdlariga ko'mak berish uchun Turkiya orqali chegarani kesib o'tishiga ruxsat berilmoqda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI