Yakshanba, 20-aprel, 2014 Toshkent vaqti: 15:47

Iqtisodiyot

Turkiya oltin evaziga Erondan gaz olishda davom etmoqda

Turkiya Tashqi ishlar vaziri Ahmet Dovut og'li (o'ngda) Eron prezidenti Mahmud Ahmadinajod bilan
Turkiya Tashqi ishlar vaziri Ahmet Dovut og'li (o'ngda) Eron prezidenti Mahmud Ahmadinajod bilan

Multimedia

Audio
Matn hajmi - +
Amerika Ovozi
AQSh qarshiligiga qaramay, Turkiya Erondan oltin evaziga gaz sotib olishda davom etmoqda. Eron shu yo’l bilan xalqaro sanksiyalarni chetlab o’tishga urinmoqda.

Shu oy Turkiya bojxona xizmati Ganadan Eronga bir yarim tonna oltin olib ketayotgan yuk samolyotini yerga qo’ndirgani haqida xabarlar paydo bo’ldi.

O’tgan yildan beri Tehron o’zining yadroviy dasturiga qo’yilgan jazo choralarini chetlab o’tish uchun xalqaro savdoni, asosan, qimmatbaho metall orqali amalga oshirmoqda.
 
Istanbulda joylashgan “Global manba hamkorlari” ilmiy tadqiqot markazi xodimi Attila Yesiladaning aytishicha, Turkiya Eronga katta miqdorda oltin jo’natishda davom etmoqda.

“Eronga oltin Shveysariya, Abu-Dabi kabi dunyoning turli nuqtalaridan jo’natilmoqda. O’tgan yili jami 11 milliard dollarga teng tilla yuborildi. Aksariyati aholi qo’lidagi oltin. Tehron xorij bilan qiladigan muhim savdosini hozir, asosan, mana shu metall bilan amalga oshirmoqda”, - deydi turk tahlilchisi.

Noyabr oyida Turkiya bosh vaziri o’rinbosari Ali Bobojon Tehron uning davlatiga gaz eksporti uchun oltin olayotganini tasdiqlagan edi. Eron tabiiy gaz zaxiralarining 90 foizini aynan rasmiy Anqara sotib oladi. U Rossiyadan keyin Turkiyaning ikkinchi eng katta gaz ta’minotchisi.
 
Oltin oqimini to’xtatish uchun AQSh prezidenti Barak Obama shu oy Eronga qimmatbaho metall sotishni taqiqlovchi yangi qonunga imzo chekdi. Turkiya Tashqi ishlar vazirligi so’zlovchisi Seljuk Unalning aytishicha, Anqara bu qonunga bo’ysunishi shart emas.

“Turkiya faqat BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalariga yoki 7-qism bo’yicha qabul qilingan sanksiyalarga rioya qiladi”, - dedi u.

Ammo tadqiqotchi Yesilada fikricha, Anqara, baribir, AQSh qaroriga qo’shilishga majbur.

“Amerika dastlab Turkiyani o’z ixtiyori bilan bu amaliyotni to’xtatishga chaqiradi. Agar bu ish bermasa, Eron bilan savdo qilayotgan yoki bu savdoga yordam berayotgan barcha davlatlarga bosim o’tkazishni boshlaydi”, - deydi tahlilchi.

Hozirgacha Anqara Vashingtonning Eronga qarshi qo’llagan deyarli barcha choralariga qo’shilgan. Ammo u Tehrondan sotib olinayotgan gazning haqqini ham to’lashi kerak.
 
Tahlilchilarga ko’ra, Turkiyaning energiyaga bo’lgan ehtiyojini boshqa davlatlar hisobiga qondirish vaqt va katta mablag’ talab qiladi. Shu oy Turkiya Abu-Dabi kompaniyasi bilan ko’mirdan energiya olish sanoatini yo’lga qo’yish uchun 12 milliard dollarlik shartnoma imzoladi.
 
Fransiyaning Burgundi biznes maktabi eksperti Jamshid Assadiyning aytishicha, bu orada Eron gaziga to’lash uchun Anqarada oltindan boshqa variantlar ham bor.

“Yechimlardan biri bu barter. Hindiston bilan ham shunday qilishdi. Ya’ni biz senga gaz sotamiz, sen esa evaziga bizga kerakli bo’lgan mahsuloting bilan haq to’laysan”, - deydi tahlilchi.

O’z nomini oshkor qilishni istamagan turk rasmiysi Anqara Tehron bilan savdo qilishda barter usuli haqida o’ylayotganini tasdiqladi.
 
Turkiya bundan faqat foyda qiladi, deydi kuzatuvchilar. Chunki Eronga yuboriladigan mahsulotning barchasi shu yerning o’zida ishlab chiqariladi. Oltinni esa chetdan sotib olish kerak, deydi ular.
 
Bu narsa xavfsizlik nuqtai-nazaridan ham yaxshi, deydi tahlilchi Yesilada.

“Eron oltinni nima uchun sarflaydi, Anqara ham, Vashington ham buni bilmaydi. Uni oziq-ovqat yoki boshqa kerakli mahsulotlarni sotib olishga yoki terror amaliyotlarida, Suriyadagi Assad rejimini yoki Livandagi “Hizbulloh”ni qo’llab-quvvatlash uchun ishlatishi mumkin. Gaz evaziga mahsulotlar olinganda esa bunday taxminlarga o’rin qolmaydi”, - deydi tahlilchi.

Turkiyada 2 mingdan ortiq Eron kompaniyalari faoliyat yuritadi. Katta miqdordagi o’zaro tovar ayriboshlashnni amalga oshirish uchun biznes aloqalari yaxshi yo’lga qo’yilgan.
 
Ammo Eronga qarshi sanksiyalar oshib borar ekan, uning gaziga qaramligini kamaytirish uchun Turkiyaga nisbatan bosimlar ham kuchaymoqda. Bu hol mintaqada, xususan, Suriya masalasida Tehron va Anqara o’rtasidagi munosabatlarning yanada sovuqlashishiga sabab bo’lishi mumkin, deydi kuzatuvchilar.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
AQShda farzand boqib olgan o'zbekistonlik ona bilan suhbat- Boston, Massachussetts shtatii
X
19.04.2014
Boston va uning atrofida o'zbeklar boshqa katta shaharlarga qaraganda unchalik ko'p emas. Dunyoning bu qismlariga asosan talabalar kelib ketadi. Lekin bugun o'zbekistonlik oilalar yetib bormagan joy yo'q.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Sharqdagi to'qnashuvlarda o'lganlar, jarohat olganlar bor.
Fotogalereya

Fotogalereya Boston fojiasini eslab

O'tgan yilning 15-aprelida 25 mingga yaqin kishini bir joyga to'plagan marafon paytida yuz bergan portlash uch kishini hayotdan olib ketgan va 260 dan ortiq odam jarohatlangan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Nigeriyada qonli kun

Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Fotogalereya

Fotogalereya Vashingtonda olcha gulladi

Har yili aprel oyida Vashington shahri olcha gullari bilan burkanadi. Bir asr muqaddam Yaponiya tomonidan hadya qilingan ko’chatlar bugun Vashingtonning ramziy ko’rkiga aylangan. Olchaning gullash mavsumi har yili 10 kuncha davom etadi. Yilning bu davrida Vashington sayyohlar bilan to’ladi. Chunki ayni shu kunlarda poytaxt Olcha guli festivalini tashkil qiladi. Vashington bo’ylab yapon madaniyati kunlari o’tkaziladi. Musiqa va raqs, me’morchilik san’ati, urf-odatlar, kinolar namoyish etiladi. Yapon tili va adabiyoti ham targ’ib qilinadi. Yaponiyadan mehmonlar kelib, sahnada amerikaliklarni xushnud qiladi. Ikki xalq san’atini ifodalovchi asarlar namoyish etiladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Janubiy Afrika Respublikasi notinch

BMT Xavfsizlik Kengashi tobora notinch Janubiy Afrika Respublikasiga keng ko’lamli tinchlikparvar qo’shin safarbar etadi. Salkam 12 ming kishilik missiya tinch aholini himoya qilib, insonparvarlik yordami qatnovini ta’minlaydi. Mamlakatda mazhablararo adovat va zo’ravonlik minglab odamlarni hayotdan olib ketdi. Afrikalik olti ming va fransiyalik ikki ming qo’shin tinchlikni saqlay oladi, deydi BMT rasmiylari. Xalqaro qo’shinlar 15-sentabrda ishga kirishadi. AQShning BMTdagi elchisi Samanta Pauer shu hafta Markaziy Afrika Respublikasida bo’ldi. Qo’shma Shtatlar Afrika ittifoqi qo’shinlarini qo’llab quvvatlaydi; jahon hamjamiyati bu davlatga dadilroq yordam berishi lozim, deydi elchi. BMT, xususan, Markaziy Afrika Respublikasida 19 ming musulmon hayoti jiddiy tahdid ostida va ular mamlakatning xavfsiz hududlariga yoki xorijiy davlatga ko’chirilishi kerak, deya ogohlantiradi. Nasroniy jangarilar musulmon aholiga qarshi qonli hujumlarni boshlagandan beri o’n minglab musulmon poytaxtni va g'arbiy viloyatlarni tark etgan. Ayrim mahalliy rasmiylarning aytishicha, aholini ko’chirish choralari ixtilofni yanada kuchaytirib, mamlakatni parchalab yuborishi mumkin.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI