Shanba, 26-iyul, 2014 Toshkent vaqti: 04:01

Amerika

Yaqin Sharqda suv zaxiralari keskin kamaygan

Dajla sohili
Dajla sohili

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
Sun’iy yo’ldosh orqali olingan tasvirlar Yaqin Sharqda yer osti suvlari qurib borayotganini ko’rsatyapti. Shundoq ham serob bo’lmagan obi-hayotning kamayishi bu beqaror mintaqada yangi mojarolarga turtki berishi mumkin. 

Yaqin Sharqda suv zaxiralari keskin kamayib ketgan/Shohruh Hamro
Yaqin Sharqda suv zaxiralari keskin kamayib ketgan/Shohruh Hamro i
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Dajla va Furot daryolari Turkiyaning janubi-sharqiy qismida, kurdlar o’lkasida boshlanib, Suriya va Iroq hududidan o’tib, Fors ko’rfaziga quyiladi. Hududdagi og’ir iqtisodiy ahvolni yaxshilash maqsadida Turkiya hukumati daryolar bo’ylab 20 dan ziyod to’g’on qurgan, deydi Kolorado universiteti olimasi Keytlin Voss.

“Ular ma’lum siyosiy va ijtimoiy sabablarga ko’ra, imkon qadar ko’proq suvdan foydalanishga intilmoqda”, - deydi u rasmiy Anqara haqida.

Bu suvlar Turkiyadan qo’shni mamlakatlarga arang yetib borayapti. 2007-yilgi qattiq qurg’oqchilik paytida Iroq va Suriyada daryo sathi pasayib ketdi, bu esa dehqonchilik uchun zarba bo’lgan edi. Keytlin Voss va uning hamkasblari deydiki, Turkiyaning Dajla va Furotda qurgan to’g’onlari fermerlik xo’jaliklarini saqlab qoldi, lekin…

“Turkiya hatto qurg’oq pallada ham suvdan foydalanishni kamaytirmadi. Oqibatda Suriya va Iroqqa kam suv yetib bordi. Bu ikki mamlakat obi-hayotning boshqa manbalarini - yer ostidan izlashga majbur bo’ldi,” - deydi olima.  

Yaqin Sharqda o’zi qancha suv bor va qanchasi ishlatiladi? Bunday statistika xavfsizlik sabablariga ko’ra oshkor etilmaydi. Shu bois tadqiqotchilar sun’iy yo’ldoshlardan foydalandi.

Fazodan olingan ma’lumotlar shuni ko’rsatdi-ki, 2003-2009 yillar oralig’ida Dajla va Furotning yuqori qismida 144 kubokilometr suv g’oyib bo’lgan.

“Bu O’lik dengizdagi suv hajmi bilan barobar”, - deydi Keytlin Voss.

Sarf qilingan chuchuk suvlarning katta qismi, 60 foizi yer osti zaxiralarga to’g’ri keladi. Buning ustiga iqlim o’zgarishini inobatga oladigan bo’lsak, kelajakda buning oqibatlari juda salbiy bo’lishi shubhasiz, deydi u.

“Mintaqada iqlim quruqlashib borayapti, tabiiy ofatlar bundan buyon ko’p-ko’p yuz beradi. Demak, umumiy vaziyat yomonlashsa yomonlashadi-ki, ijobiy tarafga o’zgarmaydi”.
 
Bunday vaziyatda daryolar suvidan foydalanayotgan uch davlat hamkorlik qilmasa bo’lmaydi, suv zaxiralari taqsimlanishi kerak, deydi Voss.

Oregon universiteti qoshidagi Suv tadqiqotlari instituti rahbari Todd Jarvisning aytishicha, sun’iy yo’ldoshdan olingan suratlar endi yerda to’plangan ma’lumotlar bilan tasdiqlanishi kerak. Biroq bu raqamlar xavfsizlikka taalluqli deb oshkor etilmaydi. Izlanish yana bir jihati bilan ahamiyatli.

“Suv hajmi qanchaga kamayayotganini o’rganishdan tashqari bu olimlar mavjud suv zaxiralaridan samarali foydalanish uchun nima qilish kerak, yuqoridagi xulosalarga asoslanib birgalikda qanday choralar ko’rish mumkin, degan savollarni ham o’rtaga tashlaydi”.

Todd Jarvis deydiki, mana shunday noan’anaviy usulda olib borilgan mustaqil tadqiqotlar suv taqchilligi bilan yuzlashayotgan ko’pgina mintaqalar uchun juda foydali.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Nyu-York ko'chmas mulk bozoridagi xorijiy xaridorlar - NYC real estate foreign buyersi
X
25.07.2014 22:40
Nyu-Yorkda, xususan Manxettenda ko’chmas mulk azaldan qimmat. Xorijiy xaridorlar ko'p. Aksariyat investorlar Kanada, Xitoy va Rossiyadan kelgan badavlat odamlar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Falastinliklar motamda
  • G'azo
  • G'azo
  • Niderlandiyaga Ukrainadan yana 74 tobut bordi
  • Hindiston
  • Vatikan
  • Yapon muzeylarida
  • Tayvanda samolyot qulaganidan keyingi manzara
  • Xitoy
  • Germaniya
  • Italiya
  • Filippin
  • Kanada
  • Germaniya
  • San Diego, Kaliforniya shtati
Fotogalereya

Fotogalereya Tayvanda samolyot qulashi oqibatida 48 kishi halok bo'ldi

"TransAsia" havo yo'llariga qarashli samolyot yomon ob-havo tufayli Tayvanda qulab tushgan. Samolyot bortidagi 48 kishi halok bo'lgan, 10 kishi yaralangan. Halokat yerida yana besh kishi jarohatlangani aytilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya BMT Xavfsizlik kengashi G'azoda otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqirdi

BMT Xavfsizlik kengashi Isroil va XAMASni o'zaro otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqiruvchi qaror qabul qildi. G'azoda ikki haftadan beri davom etayotgan havo hujumlarida 500 dan ziyod falastinlik halok bo'lgan, Isroil tomonidan esa bir necha askar o'lgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kunning suratlari - 20-iyul, 2014-yil

Kunning muhim voqealari va dunyoning turli burchaklaridagi manzara suratlarda.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbekistonlik ustalar Santa Fe xalqaro festivalida

Amerikaning Nyu-Meksiko shtatidagi Santa-Fe shahrida har yili o’tadigan usta hunarmandlar festivali (Santa Fe International Folk Art Market) nufuzli davra hisoblanadi. Unga taklif qilingan chevar, kashtado’z yoki sozandaning ijodi so’zsiz tan olinadi. Qaysi davlatda bo’lmasin ularning mahsuloti darrov qo’lma qo’l bo’lib ketadi. Bu yilgi yarmarkada O’zbekistondan 25 kishi qatnashdi - eng katta jamoalardan biri. 11-13-iyul kunlari o’tgan tadbirda ustalar bir-biri bilan tanishdi, tajriba almashdi, mahsulotini sotdi, yangi xaridor va hamkorlar topdi va vatanga daromad bilan qaytdi. Bu esa, deydi hunarmandlar, yangi imkoniyatlarga yo’l ochadi. Yangi ish o’rinlari, ta’lim dasturlari, mustaqil faoliyat, erkin nafas va yurt taraqqiyoti uchun hissa degani bu.
Fotogalereya

Fotogalereya MH17 - Ukraina osmonida urib tushirilgan samolyot qoldiqlari va bugungi manzara

Ukraina hukumati Rossiyani ikki kun oldin Donetskda urib tushirilgan yo’lovchi samolyot qoldiqlari orasidan ashyoviy dalillarni yo’q qilishda separatistlarga yordam berayotganlikda ayblamoqda. Malayziya havo yo’llariga tegishli samolyot ichida 298 odam bo’lgan. Hammasi o’lgan. AQSh hukumatining tasdiqlashicha, samolyot yerdan nishonga olingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil piyoda kuchlari G'azoda hujumlarni davom ettirmoqda

8-iyulda boshlangan operatsiyada hozirgacha 300 dan oshiq falastinlik o’lgan. Uch kundirki, Isroil kuchlari G'azo sektorida yuzlab manzillarni o'qqa tutmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Dunyo ahli Ukrainadagi fojeadan dahshatda, 295 odam halok bo'lgan

Yo'lovchilardan 173 nafari Niderlandiya, 44 kishi Avstraliya, 12 odam Indoneziya, shuningdek, Britaniya, Germaniya, Belgiya, Kanada, Yangi Zelandiya va Filippin fuqarolaridir. AQSh razvedka agentliklarining tasdiqlashicha, samolyot raketa bilan urib tushirilgan va aynan Ukraina sarhadidan turib nishonga olingan. Samolyot havoda portlagan. Ukraina qurolli kuchlari bunday vositaga ega emas, deydi Amerika rasmiylari. Gumon shuki, samolyotni o'qqa olganlar - rusparast bo'lginchilar.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShga noqonuniy kirib kelayotgan muhojir bolalar

AQShning janubiy chegaralarida noqonuniy muhojirlar muammosi gumanitar inqiroz sifatida baholanmoqda. Chegarani kesib o'tganlar orasida 50 mingdan ortiq voyaga yetmagan bola bor. Ular mahalliy va federal hukumat uchun yangi muammolarni keltirib chiqarmoqda.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI