Seshanba, 02-sentyabr, 2014 Toshkent vaqti: 01:59

Amerika

Yaqin Sharqda suv zaxiralari keskin kamaygan

Dajla sohili
Dajla sohili

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
Sun’iy yo’ldosh orqali olingan tasvirlar Yaqin Sharqda yer osti suvlari qurib borayotganini ko’rsatyapti. Shundoq ham serob bo’lmagan obi-hayotning kamayishi bu beqaror mintaqada yangi mojarolarga turtki berishi mumkin. 

Yaqin Sharqda suv zaxiralari keskin kamayib ketgan/Shohruh Hamro
Yaqin Sharqda suv zaxiralari keskin kamayib ketgan/Shohruh Hamro i
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Dajla va Furot daryolari Turkiyaning janubi-sharqiy qismida, kurdlar o’lkasida boshlanib, Suriya va Iroq hududidan o’tib, Fors ko’rfaziga quyiladi. Hududdagi og’ir iqtisodiy ahvolni yaxshilash maqsadida Turkiya hukumati daryolar bo’ylab 20 dan ziyod to’g’on qurgan, deydi Kolorado universiteti olimasi Keytlin Voss.

“Ular ma’lum siyosiy va ijtimoiy sabablarga ko’ra, imkon qadar ko’proq suvdan foydalanishga intilmoqda”, - deydi u rasmiy Anqara haqida.

Bu suvlar Turkiyadan qo’shni mamlakatlarga arang yetib borayapti. 2007-yilgi qattiq qurg’oqchilik paytida Iroq va Suriyada daryo sathi pasayib ketdi, bu esa dehqonchilik uchun zarba bo’lgan edi. Keytlin Voss va uning hamkasblari deydiki, Turkiyaning Dajla va Furotda qurgan to’g’onlari fermerlik xo’jaliklarini saqlab qoldi, lekin…

“Turkiya hatto qurg’oq pallada ham suvdan foydalanishni kamaytirmadi. Oqibatda Suriya va Iroqqa kam suv yetib bordi. Bu ikki mamlakat obi-hayotning boshqa manbalarini - yer ostidan izlashga majbur bo’ldi,” - deydi olima.  

Yaqin Sharqda o’zi qancha suv bor va qanchasi ishlatiladi? Bunday statistika xavfsizlik sabablariga ko’ra oshkor etilmaydi. Shu bois tadqiqotchilar sun’iy yo’ldoshlardan foydalandi.

Fazodan olingan ma’lumotlar shuni ko’rsatdi-ki, 2003-2009 yillar oralig’ida Dajla va Furotning yuqori qismida 144 kubokilometr suv g’oyib bo’lgan.

“Bu O’lik dengizdagi suv hajmi bilan barobar”, - deydi Keytlin Voss.

Sarf qilingan chuchuk suvlarning katta qismi, 60 foizi yer osti zaxiralarga to’g’ri keladi. Buning ustiga iqlim o’zgarishini inobatga oladigan bo’lsak, kelajakda buning oqibatlari juda salbiy bo’lishi shubhasiz, deydi u.

“Mintaqada iqlim quruqlashib borayapti, tabiiy ofatlar bundan buyon ko’p-ko’p yuz beradi. Demak, umumiy vaziyat yomonlashsa yomonlashadi-ki, ijobiy tarafga o’zgarmaydi”.
 
Bunday vaziyatda daryolar suvidan foydalanayotgan uch davlat hamkorlik qilmasa bo’lmaydi, suv zaxiralari taqsimlanishi kerak, deydi Voss.

Oregon universiteti qoshidagi Suv tadqiqotlari instituti rahbari Todd Jarvisning aytishicha, sun’iy yo’ldoshdan olingan suratlar endi yerda to’plangan ma’lumotlar bilan tasdiqlanishi kerak. Biroq bu raqamlar xavfsizlikka taalluqli deb oshkor etilmaydi. Izlanish yana bir jihati bilan ahamiyatli.

“Suv hajmi qanchaga kamayayotganini o’rganishdan tashqari bu olimlar mavjud suv zaxiralaridan samarali foydalanish uchun nima qilish kerak, yuqoridagi xulosalarga asoslanib birgalikda qanday choralar ko’rish mumkin, degan savollarni ham o’rtaga tashlaydi”.

Todd Jarvis deydiki, mana shunday noan’anaviy usulda olib borilgan mustaqil tadqiqotlar suv taqchilligi bilan yuzlashayotgan ko’pgina mintaqalar uchun juda foydali.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Amerika Manzaralari/Exploring America, September 1, 2014i
X
01.09.2014 10:31
Har dushanba Toshkent vaqti bilan 15:30 da sun'iy yo'ldosh orqali uzatiladigan 30 daqiqali ko'rsatuv Amerikadagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy manzara bilan tanishtiradi. Qolaversa, Qo'shma Shtatlar - Markaziy Osiyo davlatlari orasidagi aloqalarni tahlil qiladi.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
  • Bishkek, Kyrgyzstan
Fotogalereya

Fotogalereya Bugungi Bishkek, suratlarda

Sovet davrida Frunze, ungacha esa Pishpek, bugungi kunda esa Bishkek, Qirg'iziston poytaxti, o'tgan o'n yillikda ikki inqilob va qator namoyishlarga guvoh bo'ldi. Markaziy Osiyoning boshqa biror markazi yaqin o'tmishda bu qadar siyosiy voqealarni boshdan kechirmagan. Biroq Bishkek bir qarashda Sovet davridan beri ko'p o'zgarmagandek. Imoratlar, ko'chalar eskirgan. Kommunizm nishonalarini ko'rasiz atrofda. Qizig'i, globalizatsiya bobida ham orqada qolmagan. 900 mingga yaqin aholisi bilan Bishkek Qirg'izistonning metropolisi.
Fotogalereya

Fotogalereya Kaliforniya shimolida zilzila, 6 balda

24-avgust kuni Kaliforniya shtati shimolida yer qimirladi. Uning kuchi 6 balni tashkil etgan. Hududda azaldan zilzila ehtimoli yuqori. Binolar vayron bo'lgan, yong'inlar va elektr tarmoqlarida uzilish kuzatilgan. Hech kim o'lmagan. Lekin tunda yuz bergan tabiiy ofat aholi orasida katta vahima uyg'otgan. Zilzila ayniqsa Napa shahrida qattiq sezilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbek shoirasi Zulfiya Boboyeva xonadonida - Tojikistonning Mujun qishlog'idan fotolavha

Tojikiston aholisining 24 foizi, ikki millondan ortig’ini o’zbeklar tashkil etadi. Ular orasida yuzdan ortiq shoir va ijodkorlar bor. Respublika shimolining O’zbekiston va Qirg’iziston bilan chegaradosh G’onchi nohiyasining so’lim Mujun qishlog’ida o’zbek adabiyotining yorqin yulduzlaridan biri, shoira Zulfiya Boboyeva yashaydi. So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi tashabbusi va G’onchi nohiyasi raisi Zafar Ismoilzodaning joriy yil 30-iyulidagi qarori bilan Tojikiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Maftun Jo’ra nomidagi adabiy mukofot laureati Zulfiya Boboyevaning 60 yoshlik yubiley tantanalari bo'lib o'tdi. Tadbir uning xonadonida kechdi. Shoira yura olmaydi. Boshlang’ich maktabda o'qib yurganidan beri aravachaga mixlanib qolgan. Ijod uning hayoti mazmuniga aylangan. Yosh qizaloq she'rga havas qo’yib, mustaqil o’qib o’rganadi, ma’lumotli bo’ladi. O’zining she’riy satrlarida bitganidek: Bo’ldilar she’rim bayotim-sabrim saodati, Yo’g’rildi shu sabab ishqqa ko’nglimning toati!
Fotogalereya

Fotogalereya Tripolidagi xalqaro aeroport jangarilar qo'liga o'tdi

Muxolifatdagi islomiy guruhning qurollangan vakillari Liviya poytaxti Tripolidagi xalqaro aeroportni egallab oldi. Ular amaldagi parlament faoliyatini noqonuniy deb hisoblab, avvalgi Milliy Kongressning qayta tiklanishini talab qilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Donetskda o'ziga xos parad

Ukraina mustaqillik bayramini nishonlar ekan, sharqda bo'lginchilar asirdagi askarlarni ko'chalardan namoyishkorona olib o'tishdi

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI