Shanba, 25-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 16:09

Xalqaro

Jahon Uyg'urlari Kengashi: Obama Xitoyga nisbatan yumshoq siyosat yuritmoqda

Jahon Uyg'urlari Kengashi bosh kotibi To'lqin Isa
Jahon Uyg'urlari Kengashi bosh kotibi To'lqin Isa

Multimedia

Audio
Javdat Sayhon
Xitoy matbuoti xabarlariga ko’ra, Shinjon-Uyg’ur muxtoriyatining Xo’tan shahrida shu yil iyun oyida  yo’lovchi samolyotini garovga olganlik va terror foaliyatiga qo’shilganlik aybi bilan uch uyg’urga o’lim jazosi berilgan. Yana bir uyg’ur esa umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan. Xalqaro huquq tashkilotlari va uyg’ur faollarining da’vo qilishicha, bu voqealarga aloqadorlikda ayblangan uyg’urlar qiynoqqa solingan va huquqiy himoyadan mahrum etilgan.

Markazi Germaniyada joylashgan Jahon Uyg’urlari Kengashi bosh kotibi To’lqin Isaga bog'lanib, uyg’urlar muammosining bugungi ahvoli va kelajakda kutilayotgan siyosiy o'zgarishlar haqida uning fikrlari bilan qiziqdik.

Sharqiy Turkiston milliy gerbiSharqiy Turkiston milliy gerbi
x
Sharqiy Turkiston milliy gerbi
Sharqiy Turkiston milliy gerbi
To’lqin Isaning aytishicha, Xitoy hukumati uyg’urlar noroziligi aks etgan har qanday ishni terrorizm bilan bog’lashga odatlangan.

“Sharqiy Turkistonda bir ish bo’lsa, uni siyosiylashtirish, jinoyatga aylantirish yoki terrorizmga bog’lash Xitoyning an’anasiga aylanib qolgan,- deydi u. – Hukumatning maqsadi uyg’urlarni qo’rqitish, tahlikaga solish”.
 
Xitoyda rahbariyat o’zgarish arafasida. Yangi hokimiyat mamlakatdagi uyg’urlar muammosini hal qilishda biror ijobiy o’zgarish qilishi kutilyaptimi?

To’lqin Isa Xitoy hukumatining ozchilik elatlarga nisbatan siyosatida biror o’zgarish bo’lishiga ishonmaydi.
 
“Yangi rahbariyatning kelayotganiga butun dunyo diqqatini qaratgan. Biz ham kuzatyapmiz. Lekin Xitoyda kommunizm mafkurasi yashab qolar ekan, mamlakatning markaziy hududlarida oid masalalarda o’zgarish ro’y bersa ham, Sharqiy Turkiston, Tibet kabi o’lkalarda yuritayotgan siyosatida biror yangilik, yumshash holatlari yuz berishiga ishonmayman. Politbyuroning yangi a’zolari orasida ko’pchiligi kommunist, islohot tarafdorlari ozchilikni tashkil etadi”, - deydi u.
 
Pekin va uyg’ur faollari o’rtasida muzokaralar olib borish, dialog o’rnatish imkoniyatlari bormi?

“Rahbarimiz Robiya Qodir Yevropa Parlamenti bilan xalqaro konferensiya o’tkazib, Xitoy rasmiylarini muloqotga da’vat etgan edi. Ammo Pekin bu takliflarga e’tibor ham bergani yo’q, - deydi To’lqin Iso. – Xitoy, masalan, Tibet vakillari bilan, Dalay Lama bilan uzoq yillardan beri muloqot qilib kelayotgan edi. Ammo bu dialog hozirgacha biror natija bermagan. Tibet yoshlari endi bunday muzokaralarga qarshi. Bu bizga hech qanday naf bermaydi, deyishyapti.  Xitoy muzokaralarni vaqtni cho’zish uchun, aldash uchun olib boradi, xolos”,- deydi To'lqin Isa.
 
Xitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishiXitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishi
x
Xitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishi
Xitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishi
Xitoy dunyoning eng yirik iqtisodiyotiga aylanish arafasida. Bu uning siyosiy nufuzi mustahkamlanishiga ham hissa qo’shadi. Dunyoning muhim iqtrisodiy va siyosiy masalalari bugun Xitoy ishtirokisiz va qo’llab-quvvatlovisiz amalga oshishi qiyin.

Shunday sharoitda AQSh yoki Yevropa Ittifoqi uyg’urlar huquqlarini himoya qilishda Pekinga o’z so’zini o’tkaza oladimi?
 
“Xoh Amerika bo’lsin, xoh Yevropa Ittifoqi bo’lsin, ular hozirgacha Xitoy bilan munosabatlarida iqtisodiy manfaatlarini birinchi o’ringa qo’yib kelishdi, - deydi uyg’ur faoli. - Albatta, diplomatik aloqalarda Tibet va Sharqiy Turkison, inson haq-huqulari masalalari ko’tariladi, lekin asosiy e’tibor, baribir, iqtisodiy munosabatlarga beriladi. Bundan keyin ham bu yo’nalishda biror o’zgarish bo’lishi noaniq. AQSh yoki Yevropa Xitoyga Tibet va uy’gurlar masalasida o’z qarashini jiddiy tarzda qo’ya olishi yoki o’tkazishi haqida oldindan bir gap aytish qiyin”,- deydi To'lqin Isa.
 
Jahon Uyg'urlari Kengashi vakiliga ko’ra, AQSh prezidenti Barak Obama ham Xitoyga nisbatan yumshoq siyosat yuritmoqda.
 
“O’tgan to’rt yil davomida Obama hukumati Xitoyga nisbatan yumshoq pozitsiyada bo’ldi. Ammo oxirgi bir yilda e’tiborini bundan buyon Osiyo-Tinch okeani hududiga qaratishi haqida aytyapti. Demak, keyingi to’rt yilda yaxshiroq, aqlliroq siyosat yuritadi, degan umiddaman”, - deydi To'lqin Isa.

Xitoy va uyg'urlar, Javdat Sayhon
Xitoy uyg'urlari muammosi, Javdat Sayhoni
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

 
Mazkur forum yopiq.
Izohlarni tartiblashtirish
Izohlar
     
Fikr bildiruvchi: Ibrohim EL-Khoshimiy E-mail adresingiz: USA
15.12.2012 23:54
Bismillahir Rohmanir Rohiym! Xitoy, bu quldorlik davlati. U butun dunyoni egallashni maqsad qilgan. Dunyoda bo'layotgan iqtisodiy krizisni Xitoy kommunistlari keltirib chiqarishyapti.
Agar jim qarab turaversak Markaziy Osiyoni ham, Rossiya, Xitoyga berib yuboradi, bir vaqtlar Sharqiy Turkistonni berib yuborganday. Maslahatim - Markaziy Osiyo xalqlari Amerikadan Eronga nisbatan iqtisodiy sanksiyalarni bekor qilishni talab qilish kerak. Afg'oniston va Pokistonga ham yo'l ochish kerak, bo'lmasa qullikdan chiqolmaymiz. Markaziy Osiyo xalqlarining mustamlaka bo'lib qolishiga savdo-sotiq yo'llarining yopilib qolganligi sabab bo'lgan.

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Sonora sahrosi - AQSh-Meksika chegarasida - Water for Migrantsi
X
24.10.2014 23:59
Sonora dashti Shimoliy Amerikadagi eng issiq joylardan. Shunga qaramay Meksikadan chegarani kesib o’tmoqchi bo’lganlar ko’p hollarda aynan shu yerni tanlaydi. Safarga chiqqanlar orasida chanqoqlikdan nobud bo’lganlar kam emas. Bir mahalliy tashkilot suv ulasha boshlagan.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Kobani

  • Kobani

  • Turkiya-Suriya chegarasida

  • Bag'dod

  • Kanadalik askarlar Iroqqa yo'l olayapti.

Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.
Fotogalereya

Fotogalereya Joko Vidodo, Indoneziya prezidenti qasamyod keltirdi

Indoneziyaning yangi rahbari, armiya yoki siyosiy elitaga aloqasi bo'lmagan, oddiy xalqdan chiqqan Joko Vidodo qasamyod keltirdi. 53 yoshli arbobni fuqaro Jokovi deb biladi, o'tmishda uy jihozlari sotib kun ko'rgan. Jakarta meri lavozimida islohotchi sifatida tanilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobanida janglar davom etmoqda - 20-oktabr, 2014-yil

Suriyaning Turkiya chegarasi yaqinidagi Kobani shahrida kurdlar va "Islomiy davlat" jangarilari o'rtasida kurash davom etmoqda. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavusho'g'lining aytishicha, Iroq kurdlarining "Islomiy davlat"ga qarshi kurashda Suriya kurdlariga ko'mak berish uchun Turkiya orqali chegarani kesib o'tishiga ruxsat berilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Gonkongda minglab namoyishchilar politsiya bilan yuzma-yuz, tarqalmoqchi emas

Bu yoshlar Gonkongda demokratik saylovlar talab qilmoqda. Pekin siyosatini qoralab, rahbarni mahalliy xalqning o'zi tanlashi shart, deydi ular. Talabalar chodirlar qurib olgan, shu yerda tunashayapti. Maqsad tinchlik, deydi ular, "hukumat bizning dardimizni eshitsin". Pekin nazarida ularning talabi asossiz.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani uchun janglar davom etmoqda

Suriyaning Kobani shahrida "Islomiy davlat" va kurd jangchilari o'rtasida qonli janglar davom etmoqda. Tinch aholining katta qismi qo'shni Turkiyaga qochib o'tgan.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShda Ebola bilan xastalanganlar soni ikkitaga yetdi

O'tgan hafta AQShning Texas shtati kasalxonasida bir bemor Ebola virusidan vafot etgan edi. Unga qaragan ikki hamshira ham virusni yuqtirgani aniqlandi. Ayni paytda dunyo bo'ylab kasallikka qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani shahri uchun janglar avjida, Suriya

Suriyaning Turkiya bilan chegaradosh Kobani shahri "Islomiy davlat" bilan olishmoqda. Amerika havo hujumlari orqali kurd jangchilariga ko'maklashmoqda. Turkiya bu urushga aralashmoqchi emas, lekin "Islomiy davlat" ga qarshi AQSh boshliq xalqaro koalitsiyaga kirgan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI