Juma, 18-aprel, 2014 Toshkent vaqti: 20:42

Xalqaro

Jahon Uyg'urlari Kengashi: Obama Xitoyga nisbatan yumshoq siyosat yuritmoqda

Jahon Uyg'urlari Kengashi bosh kotibi To'lqin Isa
Jahon Uyg'urlari Kengashi bosh kotibi To'lqin Isa

Multimedia

Audio
Matn hajmi - +
Javdat Sayhon
Xitoy matbuoti xabarlariga ko’ra, Shinjon-Uyg’ur muxtoriyatining Xo’tan shahrida shu yil iyun oyida  yo’lovchi samolyotini garovga olganlik va terror foaliyatiga qo’shilganlik aybi bilan uch uyg’urga o’lim jazosi berilgan. Yana bir uyg’ur esa umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan. Xalqaro huquq tashkilotlari va uyg’ur faollarining da’vo qilishicha, bu voqealarga aloqadorlikda ayblangan uyg’urlar qiynoqqa solingan va huquqiy himoyadan mahrum etilgan.

Markazi Germaniyada joylashgan Jahon Uyg’urlari Kengashi bosh kotibi To’lqin Isaga bog'lanib, uyg’urlar muammosining bugungi ahvoli va kelajakda kutilayotgan siyosiy o'zgarishlar haqida uning fikrlari bilan qiziqdik.

Sharqiy Turkiston milliy gerbiSharqiy Turkiston milliy gerbi
x
Sharqiy Turkiston milliy gerbi
Sharqiy Turkiston milliy gerbi
To’lqin Isaning aytishicha, Xitoy hukumati uyg’urlar noroziligi aks etgan har qanday ishni terrorizm bilan bog’lashga odatlangan.

“Sharqiy Turkistonda bir ish bo’lsa, uni siyosiylashtirish, jinoyatga aylantirish yoki terrorizmga bog’lash Xitoyning an’anasiga aylanib qolgan,- deydi u. – Hukumatning maqsadi uyg’urlarni qo’rqitish, tahlikaga solish”.
 
Xitoyda rahbariyat o’zgarish arafasida. Yangi hokimiyat mamlakatdagi uyg’urlar muammosini hal qilishda biror ijobiy o’zgarish qilishi kutilyaptimi?

To’lqin Isa Xitoy hukumatining ozchilik elatlarga nisbatan siyosatida biror o’zgarish bo’lishiga ishonmaydi.
 
“Yangi rahbariyatning kelayotganiga butun dunyo diqqatini qaratgan. Biz ham kuzatyapmiz. Lekin Xitoyda kommunizm mafkurasi yashab qolar ekan, mamlakatning markaziy hududlarida oid masalalarda o’zgarish ro’y bersa ham, Sharqiy Turkiston, Tibet kabi o’lkalarda yuritayotgan siyosatida biror yangilik, yumshash holatlari yuz berishiga ishonmayman. Politbyuroning yangi a’zolari orasida ko’pchiligi kommunist, islohot tarafdorlari ozchilikni tashkil etadi”, - deydi u.
 
Pekin va uyg’ur faollari o’rtasida muzokaralar olib borish, dialog o’rnatish imkoniyatlari bormi?

“Rahbarimiz Robiya Qodir Yevropa Parlamenti bilan xalqaro konferensiya o’tkazib, Xitoy rasmiylarini muloqotga da’vat etgan edi. Ammo Pekin bu takliflarga e’tibor ham bergani yo’q, - deydi To’lqin Iso. – Xitoy, masalan, Tibet vakillari bilan, Dalay Lama bilan uzoq yillardan beri muloqot qilib kelayotgan edi. Ammo bu dialog hozirgacha biror natija bermagan. Tibet yoshlari endi bunday muzokaralarga qarshi. Bu bizga hech qanday naf bermaydi, deyishyapti.  Xitoy muzokaralarni vaqtni cho’zish uchun, aldash uchun olib boradi, xolos”,- deydi To'lqin Isa.
 
Xitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishiXitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishi
x
Xitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishi
Xitoy hukumatiga qarshi Germaniyada o'tkazilgan uyg'urlar namoyishi
Xitoy dunyoning eng yirik iqtisodiyotiga aylanish arafasida. Bu uning siyosiy nufuzi mustahkamlanishiga ham hissa qo’shadi. Dunyoning muhim iqtrisodiy va siyosiy masalalari bugun Xitoy ishtirokisiz va qo’llab-quvvatlovisiz amalga oshishi qiyin.

Shunday sharoitda AQSh yoki Yevropa Ittifoqi uyg’urlar huquqlarini himoya qilishda Pekinga o’z so’zini o’tkaza oladimi?
 
“Xoh Amerika bo’lsin, xoh Yevropa Ittifoqi bo’lsin, ular hozirgacha Xitoy bilan munosabatlarida iqtisodiy manfaatlarini birinchi o’ringa qo’yib kelishdi, - deydi uyg’ur faoli. - Albatta, diplomatik aloqalarda Tibet va Sharqiy Turkison, inson haq-huqulari masalalari ko’tariladi, lekin asosiy e’tibor, baribir, iqtisodiy munosabatlarga beriladi. Bundan keyin ham bu yo’nalishda biror o’zgarish bo’lishi noaniq. AQSh yoki Yevropa Xitoyga Tibet va uy’gurlar masalasida o’z qarashini jiddiy tarzda qo’ya olishi yoki o’tkazishi haqida oldindan bir gap aytish qiyin”,- deydi To'lqin Isa.
 
Jahon Uyg'urlari Kengashi vakiliga ko’ra, AQSh prezidenti Barak Obama ham Xitoyga nisbatan yumshoq siyosat yuritmoqda.
 
“O’tgan to’rt yil davomida Obama hukumati Xitoyga nisbatan yumshoq pozitsiyada bo’ldi. Ammo oxirgi bir yilda e’tiborini bundan buyon Osiyo-Tinch okeani hududiga qaratishi haqida aytyapti. Demak, keyingi to’rt yilda yaxshiroq, aqlliroq siyosat yuritadi, degan umiddaman”, - deydi To'lqin Isa.

Xitoy va uyg'urlar, Javdat Sayhon
Xitoy uyg'urlari muammosi, Javdat Sayhoni
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

 
Mazkur forum yopiq.
Izohlarni tartiblashtirish
Izohlar
     
Fikr bildiruvchi: Ibrohim EL-Khoshimiy E-mail adresingiz: USA
15.12.2012 23:54
Bismillahir Rohmanir Rohiym! Xitoy, bu quldorlik davlati. U butun dunyoni egallashni maqsad qilgan. Dunyoda bo'layotgan iqtisodiy krizisni Xitoy kommunistlari keltirib chiqarishyapti.
Agar jim qarab turaversak Markaziy Osiyoni ham, Rossiya, Xitoyga berib yuboradi, bir vaqtlar Sharqiy Turkistonni berib yuborganday. Maslahatim - Markaziy Osiyo xalqlari Amerikadan Eronga nisbatan iqtisodiy sanksiyalarni bekor qilishni talab qilish kerak. Afg'oniston va Pokistonga ham yo'l ochish kerak, bo'lmasa qullikdan chiqolmaymiz. Markaziy Osiyo xalqlarining mustamlaka bo'lib qolishiga savdo-sotiq yo'llarining yopilib qolganligi sabab bo'lgan.

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Gollivudning diniy filmlari - Religious movies/Hollwoodi
X
18.04.2014
Amerikaliklarning aksariyati dindor emas lekin e'tiqodga qiziqish kuchli. Bu yil masalan Gollivudda jami 16 ta diniy film chiqishi kutilmoqda.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Boston fojiasini eslab

O'tgan yilning 15-aprelida 25 mingga yaqin kishini bir joyga to'plagan marafon paytida yuz bergan portlash uch kishini hayotdan olib ketgan va 260 dan ortiq odam jarohatlangan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Nigeriyada qonli kun

Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Fotogalereya

Fotogalereya Vashingtonda olcha gulladi

Har yili aprel oyida Vashington shahri olcha gullari bilan burkanadi. Bir asr muqaddam Yaponiya tomonidan hadya qilingan ko’chatlar bugun Vashingtonning ramziy ko’rkiga aylangan. Olchaning gullash mavsumi har yili 10 kuncha davom etadi. Yilning bu davrida Vashington sayyohlar bilan to’ladi. Chunki ayni shu kunlarda poytaxt Olcha guli festivalini tashkil qiladi. Vashington bo’ylab yapon madaniyati kunlari o’tkaziladi. Musiqa va raqs, me’morchilik san’ati, urf-odatlar, kinolar namoyish etiladi. Yapon tili va adabiyoti ham targ’ib qilinadi. Yaponiyadan mehmonlar kelib, sahnada amerikaliklarni xushnud qiladi. Ikki xalq san’atini ifodalovchi asarlar namoyish etiladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Janubiy Afrika Respublikasi notinch

BMT Xavfsizlik Kengashi tobora notinch Janubiy Afrika Respublikasiga keng ko’lamli tinchlikparvar qo’shin safarbar etadi. Salkam 12 ming kishilik missiya tinch aholini himoya qilib, insonparvarlik yordami qatnovini ta’minlaydi. Mamlakatda mazhablararo adovat va zo’ravonlik minglab odamlarni hayotdan olib ketdi. Afrikalik olti ming va fransiyalik ikki ming qo’shin tinchlikni saqlay oladi, deydi BMT rasmiylari. Xalqaro qo’shinlar 15-sentabrda ishga kirishadi. AQShning BMTdagi elchisi Samanta Pauer shu hafta Markaziy Afrika Respublikasida bo’ldi. Qo’shma Shtatlar Afrika ittifoqi qo’shinlarini qo’llab quvvatlaydi; jahon hamjamiyati bu davlatga dadilroq yordam berishi lozim, deydi elchi. BMT, xususan, Markaziy Afrika Respublikasida 19 ming musulmon hayoti jiddiy tahdid ostida va ular mamlakatning xavfsiz hududlariga yoki xorijiy davlatga ko’chirilishi kerak, deya ogohlantiradi. Nasroniy jangarilar musulmon aholiga qarshi qonli hujumlarni boshlagandan beri o’n minglab musulmon poytaxtni va g'arbiy viloyatlarni tark etgan. Ayrim mahalliy rasmiylarning aytishicha, aholini ko’chirish choralari ixtilofni yanada kuchaytirib, mamlakatni parchalab yuborishi mumkin.
Fotogalereya

Fotogalereya Pensilvaniyadagi maktabda fojea

Pensilvaniya shtati, Murisvil shahridagi Franklin o'rta maktabida o'quvchi 19 bola va yana bir kishini pichoqlagan. To'rt odamning ahvoli og'ir, deydi politsiya.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI