Payshanba, 24-aprel, 2014 Toshkent vaqti: 05:40

Huquq va qonun

Majburiy mehnat O'zbekiston paxta dalalarida hamon normal hol, deyiladi yangi tahlilnomada

Jizzax viloyati, Komil tumani, 25-sentabr, 2012 (Manba: Uzbek-German Forum for Human Rights)
Jizzax viloyati, Komil tumani, 25-sentabr, 2012 (Manba: Uzbek-German Forum for Human Rights)

Multimedia

Audio
Matn hajmi - +
Inson huquqlari bo’yicha “Human Rights Watch” tashkiloti, Nyu-Yorkda asoslangan xalqaro muassasa, O’zbekistonda 2012-yil paxta terimi qanday kechgani haqida hisobot chiqardi. Unga ko’ra, bu safar bolalar mehnatidan ozroq foydalanilgan, ammo kollej va universitet talabalari hamda katta yoshdagilarni majburan dalaga olib chiqish hollari avj olgan.
Huquq tashkiloti yana paxta muammosini ko'tarmoqda/Navbahor Imamova
Huquq tashkiloti yana paxta muammosini ko'tarmoqda/Navbahor Imamovai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Hukumatning bolalarni ekspluatatsiya qilmaslikka qaror qilgani xalqaro bosim samarasidir, deyiladi tahlilnomada. Paxta eksporti bo’yicha dunyoda beshinchi o’rinda turadigan mamlakat o’tgan yili bir milliondan oshiq fuqarosini zo’rlab ishlatgan. Ularga haq to’langan bo’lishi mumkin, ammo o’qituvchilar, shifokorlar, hamshiralar va boshqa soha egalari xohlagani uchun emas, tahdid ostida majbur bo’lgani uchun “hashar”ga chiqqan.
 
O’zbekiston hukumati “hashar” majburiy mehnat emas, ko’ngilli yordam deb qanchalik bong urmasin, haqiqatni yoritishga uringan jurnalistlar va faollarni tazyiqqa olmasin, chet el axborot vositalari uchun darvozani qattiq yopmasin, deydi huquq himoyachilari, xalq va tashqi dunyo asl holatni biladi. 
 
“Gapning po’skallasi, bu - majburiy mehnat”,- deydi Stiv Sverdlov (Steve Swerdlow), “Human Rights Watch” tashkilotining Markaziy Osiyo bo’yicha bosh eksperti. 
 
“O’smirlar va kattalarni majburlab ishlatish ham majburiy mehnat. Yosh bolalar terimga olib chiqilmagani bilan yuqoridagi muammo yo’qolib qolayotgani yo’q. O’zbekiston hukumati bir million fuqarosini zo’rlab ishlatayapti har yili”,- deydi huquqbon.
 
Respublikada bolalar majburiy mehnatini man etuvchi qonun qabul qilingan va 2012-yil paxta terimi oldidan Bosh vazir Shavkat Mirziyoyev maktab o’quvchilar jalb etilmasin deya buyruq bergan. 
 
Lekin O’zbekistondek qo’l mehnatiga tayangan jamiyatda bu azaliy odatdan qutulish oson emas, deydi Rassell Zanka, amerikalik mutaxassis, Namangan viloyatida ikki yil yashab, paxtachilik haqida kitob yozgan professor. 
 
Masala murakkab, O’zbekiston jamoatchiligi uchun bolalar paxta terishi dahshatli fojia emas, deydi u, o’z kuzatuviga tayanib.

Bu shu qadar azaliy odatki, ko’pchilik farqini tushunmaydi, deydi olim. Haqqini to’lasa, terimga chiqadiganlar ko’p. Odamlar tahdid ostida emas, xohishi bilan paxtaga chiqishi uchun sharoit o’zgarishi kerak, deydi Rassell Zanka.
 
“Taraqqiy etaman degan jamiyat taraqqiyotdan qo’rqmasligi kerak. Qo’l mehnatidan texnologiyaga o’tish uchun nima qilmoq lozim? Mana shu haqda jiddiy o’ylanish zarur. Hukumat bu sohaga ko’proq sarmoya kiritishi, har bir so’m ko’zlangan maqsad uchun sarflanishini ta’minlashi zarur. Bu esa vijdonan ish ko’rishni talab qiladi.  Dehqon, paxtakor hayoti yaxshi bo’lsin desa, bolalar va kattalarni majburlab dalaga olib chiqmaysiz. Tan olish kerak, buni”.
 
G’arbda O’zbekiston paxtasini rad etish kampaniyasi boshlanganiga ancha bo’ldi. Qator yirik kompaniyalar va supermarketlar o’zbek paxtasi ishlatilgan mahsulotlarni xarid qilmaslik va sotmaslikka qaror qilgan.
 
Bu kampaniya boshida turganlar esa xalqaro huquq tashkilotlari, jumladan “Human Rights Watch” tashkiloti.
 
O’zbekiston bilan hamkor AQSh va Yevropa Ittifoqi, deyiladi hisobotda, paxta muammosini ochiq tan olishi, vaziyatni qoralashi va fuqarolar manfaatini ko’zlab ish yuritishi kerak.
 
Sharoit bilan tanishish uchun O’zbekiston BMT qoshidagi Xalqaro Mehnat Tashkilotini mamlakatga kiritib, ahvolni ko’zdan kechirish uchun sharoit yaratib berishi lozim.

2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)
x
2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)
2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)
Shuningdek, boshqa tashkilotlar ham vaziyat bilan erkin tanisha olsin, O’zbekiston haqiqatni yashirmayotgan bo’lsa, darvozani ochsin, deyiladi “Human Rights Watch” tahlilnomasida.
 
2012-yil paxta terimi davrida majburiy mehnatdan noligan bir necha fuqaro qamoqqa olingan, xususan Jizzax viloyatida O’ktam Pardayev. Bu shaxs hech bir aybsiz 15 kun panjara ortida o’tirgan, deydi huquqbonlar.
 
O’zbekiston Birlashgan Millatlar Tashkiloti a’zosi. Xalqaro majburiyat va burchlarni o’z bo’yniga olgan. Xalqaro hamjamiyat ular qanday bajarilayotganini tekshirishga haqli. O’zbekiston hurmat va izzatga sazovor davlat bo’lishni istasa, o’z fuqarolarini ezmayotganini isbotlab bersin, deyiladi tahlilnomada. 
 
Sentabrdan noyabrgacha bo’lgan davrda viloyatlar bo’ylab hayot yanada og’irlashadi. 100 dan ortiq xalqaro bizneslar O’zbekistonda majburiy mehnat evaziga terilgan paxtadan ishlangan tovarlarga yo’q demoqda. Paxtakorlar turmushi qanchalik qiyin ekani ham oydek ravshan. Shunday ekan, bu masala O’zbekistonning ichki muammosi deyish vijdondan emas, deya yoziladi “Human Rights Watch” tarqatgan bayonotda. Unda viloyatma-viloyat kuzatilgan turli fojialar, tazyiq va bosimlar qayd etiladi.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Xotin-qizlarni xo'rlash jamiyatni xo'rlashdir, deydi Jimmi Karter/Carter-Womeni
X
23.04.2014 22:27
Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotiga ko’ra, dunyo bo’ylab har uch ayoldan biri hayoti davomida kamida bir marta jinsiy yoki jismoniy tajovuzga uchraydi. AQShning sobiq prezidenti Jimmi Karter buni inson huquqlarini poymol etishning eng qo’rqinchli ko’rinishi deb ataydi.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Amerika va Kanadani ulovchi yirik neft quvuriga qarshi chiqayotgan hindular, dehqon, kovboylar Vashingtonda namoyishga chiqdi. 22-aprel, 2014-yil.
  • Amerika va Kanadani ulovchi yirik neft quvuriga qarshi chiqayotgan hindular, dehqon, kovboylar Vashingtonda namoyishga chiqdi. 22-aprel, 2014-yil.
  • Amerika va Kanadani ulovchi yirik quvurga qarshi chiqayotgan hindular, dehqon, kovboylar Vashingtonda namoyishga chiqdi. 22-aprel, 2014-yil.
  • Amerika va Kanadani ulovchi yirik quvurga qarshi chiqayotgan hindular, dehqon, kovboylar Vashingtonda namoyishga chiqdi. 22-aprel, 2014-yil.
  • Amerika va Kanadani ulovchi yirik neft quvuriga qarshi chiqayotgan hindular, dehqon, kovboylar Vashingtonda namoyishga chiqdi. 22-aprel, 2014-yil.
Fotogalereya

Fotogalereya Xristian olami pasxani nishonladi

Nasroniy dunyosi Isoning tirilishiga bag'ishlangan diniy ayyomni nishonladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainadan suratlar

Sharqdagi to'qnashuvlarda o'lganlar, jarohat olganlar bor.
Fotogalereya

Fotogalereya Boston fojiasini eslab

O'tgan yilning 15-aprelida 25 mingga yaqin kishini bir joyga to'plagan marafon paytida yuz bergan portlash uch kishini hayotdan olib ketgan va 260 dan ortiq odam jarohatlangan edi.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI