Shanba, 25-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 09:15

Huquq va qonun

Majburiy mehnat O'zbekiston paxta dalalarida hamon normal hol, deyiladi yangi tahlilnomada

Jizzax viloyati, Komil tumani, 25-sentabr, 2012 (Manba: Uzbek-German Forum for Human Rights)
Jizzax viloyati, Komil tumani, 25-sentabr, 2012 (Manba: Uzbek-German Forum for Human Rights)

Multimedia

Audio
Inson huquqlari bo’yicha “Human Rights Watch” tashkiloti, Nyu-Yorkda asoslangan xalqaro muassasa, O’zbekistonda 2012-yil paxta terimi qanday kechgani haqida hisobot chiqardi. Unga ko’ra, bu safar bolalar mehnatidan ozroq foydalanilgan, ammo kollej va universitet talabalari hamda katta yoshdagilarni majburan dalaga olib chiqish hollari avj olgan.
Huquq tashkiloti yana paxta muammosini ko'tarmoqda/Navbahor Imamova
Huquq tashkiloti yana paxta muammosini ko'tarmoqda/Navbahor Imamovai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Hukumatning bolalarni ekspluatatsiya qilmaslikka qaror qilgani xalqaro bosim samarasidir, deyiladi tahlilnomada. Paxta eksporti bo’yicha dunyoda beshinchi o’rinda turadigan mamlakat o’tgan yili bir milliondan oshiq fuqarosini zo’rlab ishlatgan. Ularga haq to’langan bo’lishi mumkin, ammo o’qituvchilar, shifokorlar, hamshiralar va boshqa soha egalari xohlagani uchun emas, tahdid ostida majbur bo’lgani uchun “hashar”ga chiqqan.
 
O’zbekiston hukumati “hashar” majburiy mehnat emas, ko’ngilli yordam deb qanchalik bong urmasin, haqiqatni yoritishga uringan jurnalistlar va faollarni tazyiqqa olmasin, chet el axborot vositalari uchun darvozani qattiq yopmasin, deydi huquq himoyachilari, xalq va tashqi dunyo asl holatni biladi. 
 
“Gapning po’skallasi, bu - majburiy mehnat”,- deydi Stiv Sverdlov (Steve Swerdlow), “Human Rights Watch” tashkilotining Markaziy Osiyo bo’yicha bosh eksperti. 
 
“O’smirlar va kattalarni majburlab ishlatish ham majburiy mehnat. Yosh bolalar terimga olib chiqilmagani bilan yuqoridagi muammo yo’qolib qolayotgani yo’q. O’zbekiston hukumati bir million fuqarosini zo’rlab ishlatayapti har yili”,- deydi huquqbon.
 
Respublikada bolalar majburiy mehnatini man etuvchi qonun qabul qilingan va 2012-yil paxta terimi oldidan Bosh vazir Shavkat Mirziyoyev maktab o’quvchilar jalb etilmasin deya buyruq bergan. 
 
Lekin O’zbekistondek qo’l mehnatiga tayangan jamiyatda bu azaliy odatdan qutulish oson emas, deydi Rassell Zanka, amerikalik mutaxassis, Namangan viloyatida ikki yil yashab, paxtachilik haqida kitob yozgan professor. 
 
Masala murakkab, O’zbekiston jamoatchiligi uchun bolalar paxta terishi dahshatli fojia emas, deydi u, o’z kuzatuviga tayanib.

Bu shu qadar azaliy odatki, ko’pchilik farqini tushunmaydi, deydi olim. Haqqini to’lasa, terimga chiqadiganlar ko’p. Odamlar tahdid ostida emas, xohishi bilan paxtaga chiqishi uchun sharoit o’zgarishi kerak, deydi Rassell Zanka.
 
“Taraqqiy etaman degan jamiyat taraqqiyotdan qo’rqmasligi kerak. Qo’l mehnatidan texnologiyaga o’tish uchun nima qilmoq lozim? Mana shu haqda jiddiy o’ylanish zarur. Hukumat bu sohaga ko’proq sarmoya kiritishi, har bir so’m ko’zlangan maqsad uchun sarflanishini ta’minlashi zarur. Bu esa vijdonan ish ko’rishni talab qiladi.  Dehqon, paxtakor hayoti yaxshi bo’lsin desa, bolalar va kattalarni majburlab dalaga olib chiqmaysiz. Tan olish kerak, buni”.
 
G’arbda O’zbekiston paxtasini rad etish kampaniyasi boshlanganiga ancha bo’ldi. Qator yirik kompaniyalar va supermarketlar o’zbek paxtasi ishlatilgan mahsulotlarni xarid qilmaslik va sotmaslikka qaror qilgan.
 
Bu kampaniya boshida turganlar esa xalqaro huquq tashkilotlari, jumladan “Human Rights Watch” tashkiloti.
 
O’zbekiston bilan hamkor AQSh va Yevropa Ittifoqi, deyiladi hisobotda, paxta muammosini ochiq tan olishi, vaziyatni qoralashi va fuqarolar manfaatini ko’zlab ish yuritishi kerak.
 
Sharoit bilan tanishish uchun O’zbekiston BMT qoshidagi Xalqaro Mehnat Tashkilotini mamlakatga kiritib, ahvolni ko’zdan kechirish uchun sharoit yaratib berishi lozim.

2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)
x
2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)
2012-yilning oktabrida olingan surat (Manba: O'zbekiston Inson Huquqlari Alyansi)
Shuningdek, boshqa tashkilotlar ham vaziyat bilan erkin tanisha olsin, O’zbekiston haqiqatni yashirmayotgan bo’lsa, darvozani ochsin, deyiladi “Human Rights Watch” tahlilnomasida.
 
2012-yil paxta terimi davrida majburiy mehnatdan noligan bir necha fuqaro qamoqqa olingan, xususan Jizzax viloyatida O’ktam Pardayev. Bu shaxs hech bir aybsiz 15 kun panjara ortida o’tirgan, deydi huquqbonlar.
 
O’zbekiston Birlashgan Millatlar Tashkiloti a’zosi. Xalqaro majburiyat va burchlarni o’z bo’yniga olgan. Xalqaro hamjamiyat ular qanday bajarilayotganini tekshirishga haqli. O’zbekiston hurmat va izzatga sazovor davlat bo’lishni istasa, o’z fuqarolarini ezmayotganini isbotlab bersin, deyiladi tahlilnomada. 
 
Sentabrdan noyabrgacha bo’lgan davrda viloyatlar bo’ylab hayot yanada og’irlashadi. 100 dan ortiq xalqaro bizneslar O’zbekistonda majburiy mehnat evaziga terilgan paxtadan ishlangan tovarlarga yo’q demoqda. Paxtakorlar turmushi qanchalik qiyin ekani ham oydek ravshan. Shunday ekan, bu masala O’zbekistonning ichki muammosi deyish vijdondan emas, deya yoziladi “Human Rights Watch” tarqatgan bayonotda. Unda viloyatma-viloyat kuzatilgan turli fojialar, tazyiq va bosimlar qayd etiladi.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Sonora sahrosi - AQSh-Meksika chegarasida - Water for Migrantsi
X
24.10.2014 23:59
Sonora dashti Shimoliy Amerikadagi eng issiq joylardan. Shunga qaramay Meksikadan chegarani kesib o’tmoqchi bo’lganlar ko’p hollarda aynan shu yerni tanlaydi. Safarga chiqqanlar orasida chanqoqlikdan nobud bo’lganlar kam emas. Bir mahalliy tashkilot suv ulasha boshlagan.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Kobani

  • Kobani

  • Turkiya-Suriya chegarasida

  • Bag'dod

  • Kanadalik askarlar Iroqqa yo'l olayapti.

Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.
Fotogalereya

Fotogalereya Joko Vidodo, Indoneziya prezidenti qasamyod keltirdi

Indoneziyaning yangi rahbari, armiya yoki siyosiy elitaga aloqasi bo'lmagan, oddiy xalqdan chiqqan Joko Vidodo qasamyod keltirdi. 53 yoshli arbobni fuqaro Jokovi deb biladi, o'tmishda uy jihozlari sotib kun ko'rgan. Jakarta meri lavozimida islohotchi sifatida tanilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobanida janglar davom etmoqda - 20-oktabr, 2014-yil

Suriyaning Turkiya chegarasi yaqinidagi Kobani shahrida kurdlar va "Islomiy davlat" jangarilari o'rtasida kurash davom etmoqda. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavusho'g'lining aytishicha, Iroq kurdlarining "Islomiy davlat"ga qarshi kurashda Suriya kurdlariga ko'mak berish uchun Turkiya orqali chegarani kesib o'tishiga ruxsat berilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Gonkongda minglab namoyishchilar politsiya bilan yuzma-yuz, tarqalmoqchi emas

Bu yoshlar Gonkongda demokratik saylovlar talab qilmoqda. Pekin siyosatini qoralab, rahbarni mahalliy xalqning o'zi tanlashi shart, deydi ular. Talabalar chodirlar qurib olgan, shu yerda tunashayapti. Maqsad tinchlik, deydi ular, "hukumat bizning dardimizni eshitsin". Pekin nazarida ularning talabi asossiz.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani uchun janglar davom etmoqda

Suriyaning Kobani shahrida "Islomiy davlat" va kurd jangchilari o'rtasida qonli janglar davom etmoqda. Tinch aholining katta qismi qo'shni Turkiyaga qochib o'tgan.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShda Ebola bilan xastalanganlar soni ikkitaga yetdi

O'tgan hafta AQShning Texas shtati kasalxonasida bir bemor Ebola virusidan vafot etgan edi. Unga qaragan ikki hamshira ham virusni yuqtirgani aniqlandi. Ayni paytda dunyo bo'ylab kasallikka qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani shahri uchun janglar avjida, Suriya

Suriyaning Turkiya bilan chegaradosh Kobani shahri "Islomiy davlat" bilan olishmoqda. Amerika havo hujumlari orqali kurd jangchilariga ko'maklashmoqda. Turkiya bu urushga aralashmoqchi emas, lekin "Islomiy davlat" ga qarshi AQSh boshliq xalqaro koalitsiyaga kirgan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI