Payshanba, 28-avgust, 2014 Toshkent vaqti: 20:06

Markaziy Osiyo

Rog’un yechimi Karimov va Rahmon qo’lida

Bishkeklik olim Shoirbek Jo'rayev (o'ngda) fikricha, Rog'un ishga tushgach, Tojikiston qo'shnilarga, xususan, Afg'onistonga arzon energiya uzata boshlaydi. Bu esa Kobulning yarmini tok bilan ta'minlayotgan Toshkentga ma'qul emas.
Bishkeklik olim Shoirbek Jo'rayev (o'ngda) fikricha, Rog'un ishga tushgach, Tojikiston qo'shnilarga, xususan, Afg'onistonga arzon energiya uzata boshlaydi. Bu esa Kobulning yarmini tok bilan ta'minlayotgan Toshkentga ma'qul emas.

Multimedia

Audio
O’zbekiston va Tojikiston suv va energetika bobidagi bahsga yaqin kelajakda yechim topishi gumon. Mintaqani o’rgangan ekspert, Bishkekdagi Amerika Universiteti olimi Shoirbek Jo’rayev yaqinda Vashingtondagi anjumanda shunday xulosa qildi.


Asosiy to’g’onoq bo’lmish prezidentlar o’rtasidagi ishonchsizlik hissini yengish uchun jahon hamjamiyatining e’tibori va vositachiligi kerak, deydi u.

Shoirbek Jo’rayev regional matbuotda yangrayotgan fikrlarni jamlar ekan, O’zbekiston-Tojikiston munosabatlarini “sovuq urush” holatida, deya ta’riflaydi. Chegarada o’rnatilgan va oddiy aholi hayotini qiyinlashtirayotgan minalar, temir yo’l qatnovidagi uzilishlar, gaz ta’minoti uzuq-yuluq ekani sababini, deydi mutaxassis, o’rtada talash ob-hayotdan izlash kerak.

“Mintaqani suv bilan ta’minlovchi asosiy arteriya – Amudaryoning 75 foizi Tojikiston hududidan o’tadi. Lekin uning bosh iste’molchisi daryoning quyi qismida joylashgan va sug’orish tizimi keng O’zbekistondir. Gaz va neft zaxiralari bo’lmagan Tojikiston aynan suv yordamida energiya ishlab chiqishi va uni sotishi mumkin. Shunday ekan, rasmiy Dushanbe GESlar qurmoqchi, biroq O’zbekistonga bu fikr ma’qul emas”, - deydi Jo’rayev.

Gap Amudaryoning irmog’i Vaxsh daryosida Rog’un gidroelektrostansiyasi bunyod etish haqida ketmoqda. Prezident Emomali Rahmon mo’ljaliga ko’ra, inshoot bitganida Markaziy Osiyoning eng yirik gidrostansiyasi bo’ladi va yiliga 13 milliard kilovatt/soat energiya uzatadi. Balandligi 335 metr Rog’un to’g’oni, deydi Shoirbek Jo’rayev, 14 milliard kubometr suv sig’dira oladi.

“O’zbekiston hukumati yirik, baland to’g’onga qarshi ekanini, zilzila ro’y bersa, regionni suv bosishi mumkinligini ta’kidlab keladi. Xususan, O’zbekistonning “Pravda Vostoka” gazetasida yozilishicha, bu GES bois kelasi 8-10 yilda daryoda suv keskin kamayib, O’zbekiston g’aznasi kamida 20 milliard dollar ziyon ko’radi”, - deydi Jo’rayev.

Ekspertning Toshkent va Dushanbedagi olimlar fikrlariga tayanib aytishicha, aslida Rog’un siyosiy vositadir. Rasmiy Dushanbe Tojikistonga yetaklovchi barcha transport yo’llari va energetika tizimlarini nazorat qiluvchi O’zbekistonga qarshi ta’sir vositasini izlayapti, deb hisoblaydi Jo’rayev.

Bundan tashqari, hozir O’zbekiston Afg’onistonga elektr energiyasi uzatib, masalan, Kobulning yarmini tok bilan ta’minlaydi. Agar Tojikistonda Rog’un ochilsa, afg’onlarga arzonroq energiya yetkaza boshlaydi va bu Toshkentning hamyoniga ziyon qilishi aniq, deydi tahlilchi.

“Suvga doir bahsni O’zbekiston va Tojikiston davlat idoralari o’tirib, maslahatlashib hal qila olishi kerak aslida. Lekin prezidentlar Emomali Rahmon va Islom Karimov o’rtasidagi chuqur ishonchsizlik bunga to’sqinlik qilmoqda”, - deydi bishkeklik mutaxassis.
Rog’un qachon suvga to’lar ekan deb, O’zbekiston xalqini sakkiz yil ob-hayotsiz qo’yishlariga qarab turamizmi?

Tojikistonning AQShdagi elchisi Nuriddin Shamsov muammoga ortiqcha siyosiy tus berish to’g’ri emas, deydi.

“Biz mamlakatning energetik ehtiyojini qondirmoqchimiz. Rog’un iqtisodiy loyihadir. Boshqa zaxiramiz yo’q ekan, suvdan foydalanishga majburmiz”, - deydi elchi.

Emomali Rahmon uchun Rog’un hayot-mamot masalasidir, deya yozadi Shoirbek Jo’rayev o’z tahlilida.

Tojikiston prezidenti GESning o’lchamlarini, uning balandligini qayta ko’rib chiqmoqchi emas. Joriy yil mayida Yevropa parlamenti vakili Nikol Kiil-Nilsen mamlakat energetik ehtiyojlarini tushungan holda “gidro-imoratni bahaybat qilish shart emas” deya mashalat berganida, tojik mutasaddilari norozi bo’lgan edi.

“Karimov Rog’un qurilishiga yo’l qo’ymoqchi emas. 2011-yilning oktabrida viloyatlar bo’ylab safar qilar ekan, u “Rog’un qachon suvga to’lar ekan deb, O’zbekiston xalqini sakkiz yil ob-hayotsiz qo’yishlariga qarab turishimiz mumkinmi?” deya o’smoqchilagan”, - deydi Jo’rayev.
Biz mamlakatning energetik ehtiyojini qondirmoqchimiz. Rog’un iqtisodiy loyihadir, siyosiy vosita emas.

Toshkent hisobicha, Amudaryoning yuqori qismida suvni ushlab qolishmasa, O’zbekistonda sug’oriladigan yerlar 4,3 million gektardan 10 million gektarga oshishi mumkin.

Shoirbek Jo’rayev biror tomon murosaga ko’nadigan emas, deydi. Aksincha, temir yo’l qatnovi va energeya ta’minotida uzilishlar tez-tez ro’y bermoqda. O’rtada Farhod GESi ustidan nazorat uchun ham munozara ketayapti. Yil boshida O’zbekiston tomoni chegaraga tanklar va boshqa harbiy transport vositalarini tortgan.

“Jahon banki Rog’un loyihasini ko’zdan kechirib, xulosani 2013-yilda e’lon qilishi kerak. Lekin ikki prezident shaxsiy adovatni chetga surib til topishmasa, xalqaro tashkilot xulosalari ish berishi gumon”, - deb hisoblaydi bishkeklik yosh olim.

O'zbekiston-Tojikiston, suv va siyosat/Uzbek-Tajik water disputei
X
15.12.2012 07:28
O’zbekiston va Tojikiston suv va energetika bobidagi bahsga yaqin kelajakda yechim topishi gumon, deydi qirg’izistonlik tahlilchi Shoirbek Jo’rayev. Bishkekdagi Amerika Universiteti olimi yaqinda Vashingtondagi anjumanda shu mavzuda fikrini bildirdi. Asosiy to’g’onoq, deydi Jo’rayev, ikki respublika prezidentlari o’rtasidagi ishonchsizlik hissi. Uni yengish uchun jahon hamjamiyatining e’tibori va vositachiligi kerak, deydi ekspert.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Qochqin maqomini olish murakkab jarayon - US/Refugee Statusi
X
28.08.2014 02:39
Har yili Amerikaga minglab odamlar boshpana izlab keladi. Qochqin degan maqom uchun murojaat qiladi. Lekin uni olish juda qiyin.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Maxmur shahridagi kurd jangchilari
  • Karbalo shahrida shialar ko'ngilli xizmatga tayyor
  • Bag'dod
  • Hilla shahri
  • Bag'dod
  • Bag'dod
  • Iraq
  • Iroq-Turkiya chegarasida
  • Bag'dod
  • Bag'dod
Fotogalereya

Fotogalereya Kaliforniya shimolida zilzila, 6 balda

24-avgust kuni Kaliforniya shtati shimolida yer qimirladi. Uning kuchi 6 balni tashkil etgan. Hududda azaldan zilzila ehtimoli yuqori. Binolar vayron bo'lgan, yong'inlar va elektr tarmoqlarida uzilish kuzatilgan. Hech kim o'lmagan. Lekin tunda yuz bergan tabiiy ofat aholi orasida katta vahima uyg'otgan. Zilzila ayniqsa Napa shahrida qattiq sezilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbek shoirasi Zulfiya Boboyeva xonadonida - Tojikistonning Mujun qishlog'idan fotolavha

Tojikiston aholisining 24 foizi, ikki millondan ortig’ini o’zbeklar tashkil etadi. Ular orasida yuzdan ortiq shoir va ijodkorlar bor. Respublika shimolining O’zbekiston va Qirg’iziston bilan chegaradosh G’onchi nohiyasining so’lim Mujun qishlog’ida o’zbek adabiyotining yorqin yulduzlaridan biri, shoira Zulfiya Boboyeva yashaydi. So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi tashabbusi va G’onchi nohiyasi raisi Zafar Ismoilzodaning joriy yil 30-iyulidagi qarori bilan Tojikiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Maftun Jo’ra nomidagi adabiy mukofot laureati Zulfiya Boboyevaning 60 yoshlik yubiley tantanalari bo'lib o'tdi. Tadbir uning xonadonida kechdi. Shoira yura olmaydi. Boshlang’ich maktabda o'qib yurganidan beri aravachaga mixlanib qolgan. Ijod uning hayoti mazmuniga aylangan. Yosh qizaloq she'rga havas qo’yib, mustaqil o’qib o’rganadi, ma’lumotli bo’ladi. O’zining she’riy satrlarida bitganidek: Bo’ldilar she’rim bayotim-sabrim saodati, Yo’g’rildi shu sabab ishqqa ko’nglimning toati!
Fotogalereya

Fotogalereya Tripolidagi xalqaro aeroport jangarilar qo'liga o'tdi

Muxolifatdagi islomiy guruhning qurollangan vakillari Liviya poytaxti Tripolidagi xalqaro aeroportni egallab oldi. Ular amaldagi parlament faoliyatini noqonuniy deb hisoblab, avvalgi Milliy Kongressning qayta tiklanishini talab qilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Donetskda o'ziga xos parad

Ukraina mustaqillik bayramini nishonlar ekan, sharqda bo'lginchilar asirdagi askarlarni ko'chalardan namoyishkorona olib o'tishdi
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil va XAMAS o'rtasida yana otishma boshlandi

Qohiradagi muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlangach, vaqtinchalik sulh tugashi bilan Isroil va XAMAS o'rtasida yana otishma boshlanib ketdi.
Fotogalereya

Fotogalereya Jangarilar jurnalistni qatl etdi

"Iroq va Shom islomiy davlati" "YouTube"ga yuklagan video "Amerikaga xabar" deya nomlanadi. Unda tizzalab o'tirgan amerikalik jurnalist Jeyms Folining boshi tanasidan judo qilingani ak etgan. Hozirda video "YouTube" tomonidan olib tashlangan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI