Payshanba, 24-iyul, 2014 Toshkent vaqti: 15:42

Markaziy Osiyo

Rog’un yechimi Karimov va Rahmon qo’lida

Bishkeklik olim Shoirbek Jo'rayev (o'ngda) fikricha, Rog'un ishga tushgach, Tojikiston qo'shnilarga, xususan, Afg'onistonga arzon energiya uzata boshlaydi. Bu esa Kobulning yarmini tok bilan ta'minlayotgan Toshkentga ma'qul emas.
Bishkeklik olim Shoirbek Jo'rayev (o'ngda) fikricha, Rog'un ishga tushgach, Tojikiston qo'shnilarga, xususan, Afg'onistonga arzon energiya uzata boshlaydi. Bu esa Kobulning yarmini tok bilan ta'minlayotgan Toshkentga ma'qul emas.

Multimedia

Audio
O’zbekiston va Tojikiston suv va energetika bobidagi bahsga yaqin kelajakda yechim topishi gumon. Mintaqani o’rgangan ekspert, Bishkekdagi Amerika Universiteti olimi Shoirbek Jo’rayev yaqinda Vashingtondagi anjumanda shunday xulosa qildi.


Asosiy to’g’onoq bo’lmish prezidentlar o’rtasidagi ishonchsizlik hissini yengish uchun jahon hamjamiyatining e’tibori va vositachiligi kerak, deydi u.

Shoirbek Jo’rayev regional matbuotda yangrayotgan fikrlarni jamlar ekan, O’zbekiston-Tojikiston munosabatlarini “sovuq urush” holatida, deya ta’riflaydi. Chegarada o’rnatilgan va oddiy aholi hayotini qiyinlashtirayotgan minalar, temir yo’l qatnovidagi uzilishlar, gaz ta’minoti uzuq-yuluq ekani sababini, deydi mutaxassis, o’rtada talash ob-hayotdan izlash kerak.

“Mintaqani suv bilan ta’minlovchi asosiy arteriya – Amudaryoning 75 foizi Tojikiston hududidan o’tadi. Lekin uning bosh iste’molchisi daryoning quyi qismida joylashgan va sug’orish tizimi keng O’zbekistondir. Gaz va neft zaxiralari bo’lmagan Tojikiston aynan suv yordamida energiya ishlab chiqishi va uni sotishi mumkin. Shunday ekan, rasmiy Dushanbe GESlar qurmoqchi, biroq O’zbekistonga bu fikr ma’qul emas”, - deydi Jo’rayev.

Gap Amudaryoning irmog’i Vaxsh daryosida Rog’un gidroelektrostansiyasi bunyod etish haqida ketmoqda. Prezident Emomali Rahmon mo’ljaliga ko’ra, inshoot bitganida Markaziy Osiyoning eng yirik gidrostansiyasi bo’ladi va yiliga 13 milliard kilovatt/soat energiya uzatadi. Balandligi 335 metr Rog’un to’g’oni, deydi Shoirbek Jo’rayev, 14 milliard kubometr suv sig’dira oladi.

“O’zbekiston hukumati yirik, baland to’g’onga qarshi ekanini, zilzila ro’y bersa, regionni suv bosishi mumkinligini ta’kidlab keladi. Xususan, O’zbekistonning “Pravda Vostoka” gazetasida yozilishicha, bu GES bois kelasi 8-10 yilda daryoda suv keskin kamayib, O’zbekiston g’aznasi kamida 20 milliard dollar ziyon ko’radi”, - deydi Jo’rayev.

Ekspertning Toshkent va Dushanbedagi olimlar fikrlariga tayanib aytishicha, aslida Rog’un siyosiy vositadir. Rasmiy Dushanbe Tojikistonga yetaklovchi barcha transport yo’llari va energetika tizimlarini nazorat qiluvchi O’zbekistonga qarshi ta’sir vositasini izlayapti, deb hisoblaydi Jo’rayev.

Bundan tashqari, hozir O’zbekiston Afg’onistonga elektr energiyasi uzatib, masalan, Kobulning yarmini tok bilan ta’minlaydi. Agar Tojikistonda Rog’un ochilsa, afg’onlarga arzonroq energiya yetkaza boshlaydi va bu Toshkentning hamyoniga ziyon qilishi aniq, deydi tahlilchi.

“Suvga doir bahsni O’zbekiston va Tojikiston davlat idoralari o’tirib, maslahatlashib hal qila olishi kerak aslida. Lekin prezidentlar Emomali Rahmon va Islom Karimov o’rtasidagi chuqur ishonchsizlik bunga to’sqinlik qilmoqda”, - deydi bishkeklik mutaxassis.
Rog’un qachon suvga to’lar ekan deb, O’zbekiston xalqini sakkiz yil ob-hayotsiz qo’yishlariga qarab turamizmi?

Tojikistonning AQShdagi elchisi Nuriddin Shamsov muammoga ortiqcha siyosiy tus berish to’g’ri emas, deydi.

“Biz mamlakatning energetik ehtiyojini qondirmoqchimiz. Rog’un iqtisodiy loyihadir. Boshqa zaxiramiz yo’q ekan, suvdan foydalanishga majburmiz”, - deydi elchi.

Emomali Rahmon uchun Rog’un hayot-mamot masalasidir, deya yozadi Shoirbek Jo’rayev o’z tahlilida.

Tojikiston prezidenti GESning o’lchamlarini, uning balandligini qayta ko’rib chiqmoqchi emas. Joriy yil mayida Yevropa parlamenti vakili Nikol Kiil-Nilsen mamlakat energetik ehtiyojlarini tushungan holda “gidro-imoratni bahaybat qilish shart emas” deya mashalat berganida, tojik mutasaddilari norozi bo’lgan edi.

“Karimov Rog’un qurilishiga yo’l qo’ymoqchi emas. 2011-yilning oktabrida viloyatlar bo’ylab safar qilar ekan, u “Rog’un qachon suvga to’lar ekan deb, O’zbekiston xalqini sakkiz yil ob-hayotsiz qo’yishlariga qarab turishimiz mumkinmi?” deya o’smoqchilagan”, - deydi Jo’rayev.
Biz mamlakatning energetik ehtiyojini qondirmoqchimiz. Rog’un iqtisodiy loyihadir, siyosiy vosita emas.

Toshkent hisobicha, Amudaryoning yuqori qismida suvni ushlab qolishmasa, O’zbekistonda sug’oriladigan yerlar 4,3 million gektardan 10 million gektarga oshishi mumkin.

Shoirbek Jo’rayev biror tomon murosaga ko’nadigan emas, deydi. Aksincha, temir yo’l qatnovi va energeya ta’minotida uzilishlar tez-tez ro’y bermoqda. O’rtada Farhod GESi ustidan nazorat uchun ham munozara ketayapti. Yil boshida O’zbekiston tomoni chegaraga tanklar va boshqa harbiy transport vositalarini tortgan.

“Jahon banki Rog’un loyihasini ko’zdan kechirib, xulosani 2013-yilda e’lon qilishi kerak. Lekin ikki prezident shaxsiy adovatni chetga surib til topishmasa, xalqaro tashkilot xulosalari ish berishi gumon”, - deb hisoblaydi bishkeklik yosh olim.

O'zbekiston-Tojikiston, suv va siyosat/Uzbek-Tajik water disputei
X
15.12.2012 07:28
O’zbekiston va Tojikiston suv va energetika bobidagi bahsga yaqin kelajakda yechim topishi gumon, deydi qirg’izistonlik tahlilchi Shoirbek Jo’rayev. Bishkekdagi Amerika Universiteti olimi yaqinda Vashingtondagi anjumanda shu mavzuda fikrini bildirdi. Asosiy to’g’onoq, deydi Jo’rayev, ikki respublika prezidentlari o’rtasidagi ishonchsizlik hissi. Uni yengish uchun jahon hamjamiyatining e’tibori va vositachiligi kerak, deydi ekspert.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
G'azoda tinch aholi orasida qurbonlar oshmoqdai
X
24.07.2014 03:14
Uch haftadirki, Isroil G’azoga raketa yog’dirishda davom etmoqda. Falastinliklar orasida o’lganlar soni 600 dan oshgan. Aksariyati oddiy fuqarolar, ayollar va bolalar. Isroilda esa qurbonlar soni 30 ga yaqinlashgan.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Isroil amalga oshirgan havo hujumi ketidan G'azodagi ko'rinish. 23-iyul, 2014-yil.
  • Falastinlik o'g'il Isroil havo hujumida o'lgan otasiga motam tutayapti. 23-iyul, 2014-yil.
  • Amerika Davlat kotibi Jon Kerri Quddusda BMT Bosh kotibi Pan Gi Mun bilan ko'rishdi. 23-iyul, 2014-yil.
  • Tel-Aviv aeroporti, Isroil.
  • HAMAS otgan raketa Tel-Aviv aeroporti yoniga tushganidan keyin reyslar bekor qilingan. 23-iyul, 2014-yil.
  • G'azo sektori.
  • Falastinlik o't o'chiruvchi.
  • Falastinlik qutqaruvchilar Isroil havo hujumidan keyin vayronalarni ko'zdan kechirayapti.
  • G'azo sektori.
  • Jangda o'lgan isroillik askarni xotirlashmoqda.
  • G'azoga hujum ketidan manzara.
Fotogalereya

Fotogalereya BMT Xavfsizlik kengashi G'azoda otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqirdi

BMT Xavfsizlik kengashi Isroil va XAMASni o'zaro otishmani zudlik bilan to'xtatishga chaqiruvchi qaror qabul qildi. G'azoda ikki haftadan beri davom etayotgan havo hujumlarida 500 dan ziyod falastinlik halok bo'lgan, Isroil tomonidan esa bir necha askar o'lgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kunning suratlari - 20-iyul, 2014-yil

Kunning muhim voqealari va dunyoning turli burchaklaridagi manzara suratlarda.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbekistonlik ustalar Santa Fe xalqaro festivalida

Amerikaning Nyu-Meksiko shtatidagi Santa-Fe shahrida har yili o’tadigan usta hunarmandlar festivali (Santa Fe International Folk Art Market) nufuzli davra hisoblanadi. Unga taklif qilingan chevar, kashtado’z yoki sozandaning ijodi so’zsiz tan olinadi. Qaysi davlatda bo’lmasin ularning mahsuloti darrov qo’lma qo’l bo’lib ketadi. Bu yilgi yarmarkada O’zbekistondan 25 kishi qatnashdi - eng katta jamoalardan biri. 11-13-iyul kunlari o’tgan tadbirda ustalar bir-biri bilan tanishdi, tajriba almashdi, mahsulotini sotdi, yangi xaridor va hamkorlar topdi va vatanga daromad bilan qaytdi. Bu esa, deydi hunarmandlar, yangi imkoniyatlarga yo’l ochadi. Yangi ish o’rinlari, ta’lim dasturlari, mustaqil faoliyat, erkin nafas va yurt taraqqiyoti uchun hissa degani bu.
Fotogalereya

Fotogalereya MH17 - Ukraina osmonida urib tushirilgan samolyot qoldiqlari va bugungi manzara

Ukraina hukumati Rossiyani ikki kun oldin Donetskda urib tushirilgan yo’lovchi samolyot qoldiqlari orasidan ashyoviy dalillarni yo’q qilishda separatistlarga yordam berayotganlikda ayblamoqda. Malayziya havo yo’llariga tegishli samolyot ichida 298 odam bo’lgan. Hammasi o’lgan. AQSh hukumatining tasdiqlashicha, samolyot yerdan nishonga olingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil piyoda kuchlari G'azoda hujumlarni davom ettirmoqda

8-iyulda boshlangan operatsiyada hozirgacha 300 dan oshiq falastinlik o’lgan. Uch kundirki, Isroil kuchlari G'azo sektorida yuzlab manzillarni o'qqa tutmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Dunyo ahli Ukrainadagi fojeadan dahshatda, 295 odam halok bo'lgan

Yo'lovchilardan 173 nafari Niderlandiya, 44 kishi Avstraliya, 12 odam Indoneziya, shuningdek, Britaniya, Germaniya, Belgiya, Kanada, Yangi Zelandiya va Filippin fuqarolaridir. AQSh razvedka agentliklarining tasdiqlashicha, samolyot raketa bilan urib tushirilgan va aynan Ukraina sarhadidan turib nishonga olingan. Samolyot havoda portlagan. Ukraina qurolli kuchlari bunday vositaga ega emas, deydi Amerika rasmiylari. Gumon shuki, samolyotni o'qqa olganlar - rusparast bo'lginchilar.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShga noqonuniy kirib kelayotgan muhojir bolalar

AQShning janubiy chegaralarida noqonuniy muhojirlar muammosi gumanitar inqiroz sifatida baholanmoqda. Chegarani kesib o'tganlar orasida 50 mingdan ortiq voyaga yetmagan bola bor. Ular mahalliy va federal hukumat uchun yangi muammolarni keltirib chiqarmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Ukrainada Malayziya samolyoti quladi

Boeing-777 samolyoti 280 yo'lovchi va 15 ekipaj a'zolari bilan Amsterdamdan Kuala Lumpurga uchayotgan bo'lgan. Ukraina hukumati va isyonchilar bir-birini ayblamoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Isroil Falastin ahliga: tirik qolishni istasangiz, qoching!

Isroil G'azo sektorini havodan o'qqa tutishda davom etarkan, BMT uni va unga qarshi raketa otayotgan HAMASni sulh tuzishga undamoqda. AQSh vositachilik qilishga tayyor. Tomonlar murosadan yiroq. Isroil G'azo ahlini jon saqlash uchun uylarini tark etishga chaqirmoqda. HAMAS jangarilarini qirib tashlamaguncha, hujumlar to'xtamaydi, deya bildirmoqda bu davlat rasmiylari. Hozirgacha 200 dan oshiq odamning yostig'i qurigan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI