Yakshanba, 26-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 04:29

Markaziy Osiyo

Rog’un yechimi Karimov va Rahmon qo’lida

Bishkeklik olim Shoirbek Jo'rayev (o'ngda) fikricha, Rog'un ishga tushgach, Tojikiston qo'shnilarga, xususan, Afg'onistonga arzon energiya uzata boshlaydi. Bu esa Kobulning yarmini tok bilan ta'minlayotgan Toshkentga ma'qul emas.
Bishkeklik olim Shoirbek Jo'rayev (o'ngda) fikricha, Rog'un ishga tushgach, Tojikiston qo'shnilarga, xususan, Afg'onistonga arzon energiya uzata boshlaydi. Bu esa Kobulning yarmini tok bilan ta'minlayotgan Toshkentga ma'qul emas.

Multimedia

Audio
O’zbekiston va Tojikiston suv va energetika bobidagi bahsga yaqin kelajakda yechim topishi gumon. Mintaqani o’rgangan ekspert, Bishkekdagi Amerika Universiteti olimi Shoirbek Jo’rayev yaqinda Vashingtondagi anjumanda shunday xulosa qildi.


Asosiy to’g’onoq bo’lmish prezidentlar o’rtasidagi ishonchsizlik hissini yengish uchun jahon hamjamiyatining e’tibori va vositachiligi kerak, deydi u.

Shoirbek Jo’rayev regional matbuotda yangrayotgan fikrlarni jamlar ekan, O’zbekiston-Tojikiston munosabatlarini “sovuq urush” holatida, deya ta’riflaydi. Chegarada o’rnatilgan va oddiy aholi hayotini qiyinlashtirayotgan minalar, temir yo’l qatnovidagi uzilishlar, gaz ta’minoti uzuq-yuluq ekani sababini, deydi mutaxassis, o’rtada talash ob-hayotdan izlash kerak.

“Mintaqani suv bilan ta’minlovchi asosiy arteriya – Amudaryoning 75 foizi Tojikiston hududidan o’tadi. Lekin uning bosh iste’molchisi daryoning quyi qismida joylashgan va sug’orish tizimi keng O’zbekistondir. Gaz va neft zaxiralari bo’lmagan Tojikiston aynan suv yordamida energiya ishlab chiqishi va uni sotishi mumkin. Shunday ekan, rasmiy Dushanbe GESlar qurmoqchi, biroq O’zbekistonga bu fikr ma’qul emas”, - deydi Jo’rayev.

Gap Amudaryoning irmog’i Vaxsh daryosida Rog’un gidroelektrostansiyasi bunyod etish haqida ketmoqda. Prezident Emomali Rahmon mo’ljaliga ko’ra, inshoot bitganida Markaziy Osiyoning eng yirik gidrostansiyasi bo’ladi va yiliga 13 milliard kilovatt/soat energiya uzatadi. Balandligi 335 metr Rog’un to’g’oni, deydi Shoirbek Jo’rayev, 14 milliard kubometr suv sig’dira oladi.

“O’zbekiston hukumati yirik, baland to’g’onga qarshi ekanini, zilzila ro’y bersa, regionni suv bosishi mumkinligini ta’kidlab keladi. Xususan, O’zbekistonning “Pravda Vostoka” gazetasida yozilishicha, bu GES bois kelasi 8-10 yilda daryoda suv keskin kamayib, O’zbekiston g’aznasi kamida 20 milliard dollar ziyon ko’radi”, - deydi Jo’rayev.

Ekspertning Toshkent va Dushanbedagi olimlar fikrlariga tayanib aytishicha, aslida Rog’un siyosiy vositadir. Rasmiy Dushanbe Tojikistonga yetaklovchi barcha transport yo’llari va energetika tizimlarini nazorat qiluvchi O’zbekistonga qarshi ta’sir vositasini izlayapti, deb hisoblaydi Jo’rayev.

Bundan tashqari, hozir O’zbekiston Afg’onistonga elektr energiyasi uzatib, masalan, Kobulning yarmini tok bilan ta’minlaydi. Agar Tojikistonda Rog’un ochilsa, afg’onlarga arzonroq energiya yetkaza boshlaydi va bu Toshkentning hamyoniga ziyon qilishi aniq, deydi tahlilchi.

“Suvga doir bahsni O’zbekiston va Tojikiston davlat idoralari o’tirib, maslahatlashib hal qila olishi kerak aslida. Lekin prezidentlar Emomali Rahmon va Islom Karimov o’rtasidagi chuqur ishonchsizlik bunga to’sqinlik qilmoqda”, - deydi bishkeklik mutaxassis.
Rog’un qachon suvga to’lar ekan deb, O’zbekiston xalqini sakkiz yil ob-hayotsiz qo’yishlariga qarab turamizmi?

Tojikistonning AQShdagi elchisi Nuriddin Shamsov muammoga ortiqcha siyosiy tus berish to’g’ri emas, deydi.

“Biz mamlakatning energetik ehtiyojini qondirmoqchimiz. Rog’un iqtisodiy loyihadir. Boshqa zaxiramiz yo’q ekan, suvdan foydalanishga majburmiz”, - deydi elchi.

Emomali Rahmon uchun Rog’un hayot-mamot masalasidir, deya yozadi Shoirbek Jo’rayev o’z tahlilida.

Tojikiston prezidenti GESning o’lchamlarini, uning balandligini qayta ko’rib chiqmoqchi emas. Joriy yil mayida Yevropa parlamenti vakili Nikol Kiil-Nilsen mamlakat energetik ehtiyojlarini tushungan holda “gidro-imoratni bahaybat qilish shart emas” deya mashalat berganida, tojik mutasaddilari norozi bo’lgan edi.

“Karimov Rog’un qurilishiga yo’l qo’ymoqchi emas. 2011-yilning oktabrida viloyatlar bo’ylab safar qilar ekan, u “Rog’un qachon suvga to’lar ekan deb, O’zbekiston xalqini sakkiz yil ob-hayotsiz qo’yishlariga qarab turishimiz mumkinmi?” deya o’smoqchilagan”, - deydi Jo’rayev.
Biz mamlakatning energetik ehtiyojini qondirmoqchimiz. Rog’un iqtisodiy loyihadir, siyosiy vosita emas.

Toshkent hisobicha, Amudaryoning yuqori qismida suvni ushlab qolishmasa, O’zbekistonda sug’oriladigan yerlar 4,3 million gektardan 10 million gektarga oshishi mumkin.

Shoirbek Jo’rayev biror tomon murosaga ko’nadigan emas, deydi. Aksincha, temir yo’l qatnovi va energeya ta’minotida uzilishlar tez-tez ro’y bermoqda. O’rtada Farhod GESi ustidan nazorat uchun ham munozara ketayapti. Yil boshida O’zbekiston tomoni chegaraga tanklar va boshqa harbiy transport vositalarini tortgan.

“Jahon banki Rog’un loyihasini ko’zdan kechirib, xulosani 2013-yilda e’lon qilishi kerak. Lekin ikki prezident shaxsiy adovatni chetga surib til topishmasa, xalqaro tashkilot xulosalari ish berishi gumon”, - deb hisoblaydi bishkeklik yosh olim.

O'zbekiston-Tojikiston, suv va siyosat/Uzbek-Tajik water disputei
X
15.12.2012 07:28
O’zbekiston va Tojikiston suv va energetika bobidagi bahsga yaqin kelajakda yechim topishi gumon, deydi qirg’izistonlik tahlilchi Shoirbek Jo’rayev. Bishkekdagi Amerika Universiteti olimi yaqinda Vashingtondagi anjumanda shu mavzuda fikrini bildirdi. Asosiy to’g’onoq, deydi Jo’rayev, ikki respublika prezidentlari o’rtasidagi ishonchsizlik hissi. Uni yengish uchun jahon hamjamiyatining e’tibori va vositachiligi kerak, deydi ekspert.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Sonora sahrosi - AQSh-Meksika chegarasida - Water for Migrantsi
X
24.10.2014 23:59
Sonora dashti Shimoliy Amerikadagi eng issiq joylardan. Shunga qaramay Meksikadan chegarani kesib o’tmoqchi bo’lganlar ko’p hollarda aynan shu yerni tanlaydi. Safarga chiqqanlar orasida chanqoqlikdan nobud bo’lganlar kam emas. Bir mahalliy tashkilot suv ulasha boshlagan.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Kobani

  • Kobani

  • Turkiya-Suriya chegarasida

  • Bag'dod

  • Kanadalik askarlar Iroqqa yo'l olayapti.

Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.
Fotogalereya

Fotogalereya Joko Vidodo, Indoneziya prezidenti qasamyod keltirdi

Indoneziyaning yangi rahbari, armiya yoki siyosiy elitaga aloqasi bo'lmagan, oddiy xalqdan chiqqan Joko Vidodo qasamyod keltirdi. 53 yoshli arbobni fuqaro Jokovi deb biladi, o'tmishda uy jihozlari sotib kun ko'rgan. Jakarta meri lavozimida islohotchi sifatida tanilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobanida janglar davom etmoqda - 20-oktabr, 2014-yil

Suriyaning Turkiya chegarasi yaqinidagi Kobani shahrida kurdlar va "Islomiy davlat" jangarilari o'rtasida kurash davom etmoqda. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavusho'g'lining aytishicha, Iroq kurdlarining "Islomiy davlat"ga qarshi kurashda Suriya kurdlariga ko'mak berish uchun Turkiya orqali chegarani kesib o'tishiga ruxsat berilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Gonkongda minglab namoyishchilar politsiya bilan yuzma-yuz, tarqalmoqchi emas

Bu yoshlar Gonkongda demokratik saylovlar talab qilmoqda. Pekin siyosatini qoralab, rahbarni mahalliy xalqning o'zi tanlashi shart, deydi ular. Talabalar chodirlar qurib olgan, shu yerda tunashayapti. Maqsad tinchlik, deydi ular, "hukumat bizning dardimizni eshitsin". Pekin nazarida ularning talabi asossiz.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani uchun janglar davom etmoqda

Suriyaning Kobani shahrida "Islomiy davlat" va kurd jangchilari o'rtasida qonli janglar davom etmoqda. Tinch aholining katta qismi qo'shni Turkiyaga qochib o'tgan.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShda Ebola bilan xastalanganlar soni ikkitaga yetdi

O'tgan hafta AQShning Texas shtati kasalxonasida bir bemor Ebola virusidan vafot etgan edi. Unga qaragan ikki hamshira ham virusni yuqtirgani aniqlandi. Ayni paytda dunyo bo'ylab kasallikka qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani shahri uchun janglar avjida, Suriya

Suriyaning Turkiya bilan chegaradosh Kobani shahri "Islomiy davlat" bilan olishmoqda. Amerika havo hujumlari orqali kurd jangchilariga ko'maklashmoqda. Turkiya bu urushga aralashmoqchi emas, lekin "Islomiy davlat" ga qarshi AQSh boshliq xalqaro koalitsiyaga kirgan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI