Payshanba, 31-iyul, 2014 Toshkent vaqti: 22:34

Markaziy Osiyo

O’zbekiston yozuvchilar uyushmasining bugungi nufuzi qanday?

Multimedia

Audio
Sovet Ittifoqi qulashi davrida milliy uyg’onish harakatiga hissa qo’shgan O’zbekiston yozuvchilar uyushmasi 1990-yillardan keyin nufuzini yo’qotdi.  Tashkilot rahbari etib yaqinda yozuvchi Muhammad Ali saylangan.
O'zbekiston Yozuvchilar Uyushmasining bugungi ahvoli/Malik Mansur
O'zbekiston Yozuvchilar Uyushmasining bugungi ahvoli/Malik Mansuri
|| 0:00:00
...
 
🔇
X

Ko’plab adiblar fikricha uyushma siyosiy qurol bo’lmasligi kerak. Hukumat unga o’z propaganda vositasi sifatida qarar ekan, ishonch yo’qolib boraveradi.

Ammo ayrim ijodkorlar nazarida yozuvchilar uyushmasining jamiyatdagi o’rni va salohiyatini hali ham tiklash mumkin.

Muhammad Ali O’zbekiston yozuvchilar uyushmasiga sal kam to’rt yil raislik qilgan noshir Bobur Alimov o’rniga keldi. Bobur Alimov nima sababdan lavozimidan chetlatilgani noaniq.

Uyushmadagi navbatdagi almashish, sobiq raislardan biri Abdulla Oripovning ketishi bilan qiyoslaganda, jamoatchilik orasida ortiqcha muhokamaga sabab bo’lmagan. Uyushmaning internet saytida ham o’zgarishlar haqida hech narsa deyilmaydi.

Ijodkorlar buning sababini yozuvchilar uyushmasining jamoatchilik hayotidagi o’rni yo’qolib bo’lgani bilan bog’lashadi. Yangi rais kelishi bilan tashkilot faollashadi, deb aytishga asos yo’q.

“Uyushma bu nodavlat mustaqil tashkilot, uning rahbari saylanishi kerak, tayinlanishi kerak emas. Muhammad Ali avval ham kommunistik mafkura tashviqotchilaridan biri edi. Hozir u tepadan ma’lum bir topshiriq bilan yuborilgan. Vazifasi aynan shu topshiriqni bajarish, yozuvchilar haqida qayg’urish emas”, - deydi ayni paytda muhojiratda yashayotgan o’zbek yozuvchisi Safar Bekjon.

Uyushma 80-yillardan boshlab, taqiqqa uchragan milliy qadriyatlarni himoya qilish va jamiyatdagi og’ir muammolarni muhokamaga chiqarishda hukumatga nisbatan muxolif fikr ayta oladigan yagona tashkilot sifatida yuzaga chiqqan edi.

So’ngroq 90-yillarda sobiq ittifoq bo’ylab kuzatilgan uyg’onish davrining O’zbekistondagi to’lqini uyushma faollari ishtirokida shakllandi. Jamiyatdagi o’zgarishlar, siyosiy jarayonlar markazida ham yozuvchilar turishdi. Amaldagi hukumat o’z mavqeini mustahkamlagach esa siyosiy hayotda faol ishtirok etgan ijodkorlar birin-ketin qatag’onga uchradi.

Safar Bekjon ana shu qatag’onlarni bevosita boshdan kechirgan yozuvchilardan biri.

“80-yillar oxiriga kelib Sovet diktaturasi biroz yumshagan edi. Shu paytda uyushmani jonlantirgan ijodkorlarning ko’pchiligi bugun surgunda, tashqarida, yana ayrimlari rahmatli bo’lib ketishdi”, - deydi yozuvchi.

Mamlakatda bugun ham uyushmaning avvalgi qudrati va mavqei unutilmagan. Ko’plab ijodkorlar bu mavqe tiklanishiga umid qilishadi, biroq amaldagi rejim sharoitida bunday umidlar oqlanishi ta’qiblardan xoli bo’lmaydi.

Uyushma faoliyatini tiklash o’zbek jamiyatida o’zgarishlar qilishga qodir kuch sifatida ko’rib kelindi. O’zbek yozuvchilari uyushmasini xorijda tashkil etish tashabbusi ham olg’a surilgan.

“Uyushmani barcha jabhalarda, iqtisodda, siyosatda, adabiyotdagi  muammolarni hokimiyat darajasiga ko’tarish qudratiga ega bir tashkilotga aylantirish uchun harakat bo’ldi. Lekin, afsuski, diktatura sharoitida bu harakat butunlay bostirib yo’q qilindi. Paralel shaklda bu tashkilotni xorijda tashkillashtirishga ham urinildi. Lekin bunda ham hukumat tomonidan yollangan odamlarning aralashishi tufayli o’zbek yozuvchilari ittifoqini xorijda tuzish imkoniyati yo’qqa chiqdi”, - deydi Safar Bekjon.

Bugungi adabiy jarayonlar, ijodkorlar tanlovidagi mavzularning sayozlashib borishi ham bevosita uyushmaning bugungi mavqei va ahvoli bilan bog’liq ko’riladi.

“Hammasi moddiyatga taqalib qoldi. Yaxshi iqtidorli yozuvchilarimiz imkoniyati bo’lmagani uchun kitob chiqara olmayapti. Adabiy jarayon o’ta sayozlashib ketdi. Nazm va nashrdagi so’nggi o’zbek antologiyasi bilan tanishib chiqdim. Hali Sovet davrida shakllangan yozuvchilarni hisobga olmaganda, yangi asarlarda hech qanday saviya yo’q”, - deydi Safar Bekjon.

Yozuvchilar uyushmasi bugun mamlakat taqdiriga befarq bo’lmagan ziyolilar qatlamini birlashtiruvchi ittifoq emas, hukumat mafkurasi bilan shugu’llanuvchi  targ’ibot mashinasiga aylanib qolgani ta’kidlanadi.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Muhojirlik - xavfli safari
X
30.07.2014 22:52
Markaziy Amerikadan o’n minglab yoshlar AQShga noqonuniy kirib kelar ekan, ularning safari hayot va sog’liqlari uchun xavf-xatarlarga to’la.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Liberiya hukumati rasmiysi sifatida Nigeriyaga kelib ishlagan, ayni paytda AQSh fuqarosi bo'lgan Patrik Soyerning xotini Dekonti Soyer bir yoshli farzandi bilan, Minnesota, 29-iyul, 2014-yil.
  • Nigeriyaning sog'liqni saqlash bo'yicha rasmiylari Ebola kasalligi bo'yicha mamlakatdagi so'nggi vaziyat haqida jurnalistlarga ma'lumot bermoqda, 28-iyul, 2014-yil.

     
  • Doktor Deyvid Makrey Texasda o'tgan matbuot anjumanida do'sti va hamkasbi Kent Brentlidan kelgan maktubni o'qib bermoqda. Brentli Liberiyada Ebolaga qarshi kurashayotib virus yuqtirib olgan ikki amerikalikning biri, 28-iyul, 2014-yil.
  • Syerra-Leonedagi klinikalardan birida tibbiyot xodimlari Ebola bilan kasallangan bemorlarga xizmat ko'rsatmoqda, 27-iyul, 2014-yil.
  • Syerra-Leonedagi klinikalardan birida Ebola bilan kasallangan bemorlarga xizmat ko'rsatgan xodimlar maxsus himoya kiyimlarini yechmoqda, 20-iyul, 2014-yil.
  • Syerra-Leonedagi klinikalardan birida Ebola bilan kasallangan bemorlarga ovqat ulashilmoqda, 20-iyul, 2014-yil.
  • Syerra-Leonedagi klinikalardan birida xodimlar Ebola bilan kasallangan bemorlarga xizmat ko'rsatishdan oldin maxsus himoya kiyimlarini kiymoqda, 20-iyul, 2014-yil.
     
  • Ebola virusining mikroskopdan ko'rinishi
  • Syerra-Leonedagi klinika xodimi ko'chada infeksiyaga qarshi dori sepib yuribdi, 10-iyul, 2014-yil.
     
Fotogalereya

Fotogalereya G'arbiy Afrikada Ebola virusi tarqalmoqda

G'arbiy Afrikaning bir qator mamlakatlarida o'limga yetaklovchi Ebola virusiga qarshi keskin kurash olib borilmoqda. Shu paytgacha 1000 dan ortiq odam halok bo'lgan. Virus yuqtirib olganlar izolyatsiyalangan maxsus kasalxonalarda saqlanmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kunning suratlari - 29-iyul, 2014-yil

G'azoda aholini tok bilan ta'minlovchi asosiy elektr stansiyasi Isroil hujumiga uchradi. Shotlandiyada 2014-yilgi Hamdo'stlik sport o'yinlari bo'lib o'tmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Hayit ayyomi

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI