Shanba, 01-noyabr, 2014 Toshkent vaqti: 12:27

Markaziy Osiyo

Paxta dalalarida bolalar o'limiga oid yangi hisobot chiqdi

Paxta terish mavsumi, 2011-yil, Qashqadaryo
Paxta terish mavsumi, 2011-yil, Qashqadaryo
So'nggi besh yilda O’zbekistonda kamida yetti nafar bola paxta terish mavsumida fojeali halok bo'lgan. Majburiy mehnat kampaniyasi davrida ko’plab bolalar salomatligiga jiddiy ziyon yetgan, nogiron bo’lib qolganlar ham bor.

Markaziy Osiyoda inson huququlari tashkiloti O'zbekistondagi mavjud majburiy mehnat tizimining bolalar hayotida qanday asorat qoldirgani haqida hisobot tayyorlagan.


Paxta dalalaridagi majburiy mehnat qurboni bo'lgan bolalar fojeasi bir-biriga o'xshash. Aksariyat holatlarda jismonan va ruhan toliqqan bolalar paxta dalasida uxlab qolishgan. Dalada uxlab qolgan yosh bolalarni traktor bosib o’tib ketgan vaziyatlar ham bo’lgan.
 
Shuningdek, paxta dalasidan qaytayotib yo'lda avtohalokat qurboni bo’lgan bolalar ham bor. Paxta terimi bilan bog’liq turli vaziyatlarda salomatligiga putur yetgan, hatto mayib-majruh bo’lgan bolalar ham bo’p.
 
Fransiyada ro'yxatdan o'tgan Markaziy Osiyo inson huquqlari tashkiloti ma’lumotiga ko’ra, paxta kampaniyasida davrida yuz bergan fojealar yuzasidan ayrim surishtiruvlar o’tkazilgan, biroq aybdorlar deyarli jazosiz qolgan.
 
“Shu paytgacha majburiy bolalar mehnati haqida gapirib kelindi, lekin paxta kampaniyasining asoratlari, bolalar o'limi, nogiron bo’lishi, salomatligini yo'qotishi e'tibordan chetda qoldi. Bu jarayonni o'rganib kattalarning  bolalar taqdiriga befarqligidan tushkunlikka tushasan. Bu o'zbek jamoatchiligiga xos bo'lmagan holat”, - deydi Markaziy Osiyo Inson huquqlari tashkiloti rahbari Nadejda Atayeva.
 
Tashkilot rahbarining aytishicha, yig'ilgan hujjatlar so'nggi besh yilda paxta mavsumida kuzatilgan fojealarning kichik bir qismidir. O'zbekiston sharoitida imkoniyatlar cheklangan, tekshiruv o'tkazuvchi mustaqil kuzatuvchilar doimiy tahdid ostida. Bolalarning ota-onalari qo'rqitilgan. Ulardan bo’lib o’tgan ishlarni hech kimga aytmaslik haqida tilxat yozdirib olingan.
 
“O'lgan bolalarning qarindoshlaridan tilxat yozdirib olingan, bunga davlat siri sifatida qaralmoqda. Biz o'zimizga ma'lum 30 dan oshiq holatning 7 tasini ochiqlashga qaror qildik, chunki ular yuzasidan aniq dalillar bor. Bosimlar kuchli, bolasini yo'qotgan onalar sukut saqlashga mahkum qilingan. Bola paxta terimi paytida o'layapti, hukumat javobgarlarni jazolash bilan emas, mazlumlarga tahdid qilish bilan ovora”, - deydi Atayeva.
 
Tahdidlar borligi bois, qurbonlar ro'yxatini ochiq e’lon qilish masalasini uzoq o’yladik, deydi u. Huquq faoli bolalarning qarindosh-urug'lari bosim va tazyiq ostida qolishi mumkinligidan xavotir olganini aytadi.
 
“Biroq buni jamoatchilikdan yashirish muammoni yanada og'irlashtiradi, - deydi u. - Biz faktlarni, ism shariflarni ochiqlab, aybdorlar jazolanishini talab etmas ekanmiz, paxta dalasida bolalarning fojeali o'lim topishi davom etaveradi”.
 
Markaziy Osiyo inson huquqlari tashkiloti paxta dalalarida sodir bo’layotgan bolalar o'limi va nogironligi holatlariga xalqaro jamoatchilik, xususan, BMT diqqatini tortishga urinmoqda.  
 
“BMT maxsus ma‘ruzachisiga xabar tayyorlayapmiz, BMT O'zbekiston hukumatiga so'rovnoma yo'llab, surishtiruv ochilishini tezlashtiradi degan umiddamiz”, - deydi tashkilot rahbari.
 
O'zbekiston qishloq xo'jaligining asosiy ekini bo'lgan  paxtani terib olishda har yili maktab o'quvchilari ommaviy safarbar etiladi. O'tgan yilgi mavsumda bu amaliyotning biroz cheklangani, maktab o'quvchilari o'rniga, kollej va litsey talabalari, oliy o’quv yurtlari va davlat korxonlari xodimlari jalb qilingani kuzatildi. Bu xalqaro jamoatchilik ko’rsatib kelayotgan bosim natijasi ekani aytilmoqda.
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Otalar uyda, bola boqadi; onalar ishda - Today's dadsi
X
31.10.2014 22:03
Bugun ko'plab erkaklar uyda bola tarbiyasi bilan band, onalar esa ishlab pul topadi. Buning nimasi yomon, deya so'raydi "Amerika Ovozi" bilan gaplashgan amerikaliklar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Quddus: arab va yahudiylar orasida to'qnashuvlar

Quddusdagi al-Aqsa masjidi bugun qisman ochiq. Isroil politsiyasi chorshanba kuni inshootni butunlay yopib qo'ygach, Falastin ma'muriyati buni urush e'lon qilishga qiyoslagan edi. Hududda hafta boshida ro'y bergan otishmada avval isroillik ruhoniy jarohatlangan; ketidan politsiya falastinlik bir shaxsni otib o'ldirgan edi. To'polon ko'tarilmasligi uchun musulmon va yahudiylar uchun muqaddas sanalgan masjid va uning atrofini vaqtincha to'sib qo'ydik, deydi Isroil huquq-tartibot xodimlari. 50 yoshgacha bo'lgan erkaklar hududga hamon yo'latilmayapti. G'azoda hukmron HAMAS va Isroil o'rtasida shu yil ro'y bergan ikki oylik urush ortidan yahudiy va falastinliklar munosabati hanuz tarang. Ixtilof 21 mingdan ziyod odam, asosan, g'azolik tinch aholini hayotdan olib ketgan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Burkina Fasoda xalq isyon ko'tardi, prezident ishdan ketdi

G'arbiy Afrikadagi davlat, Burkina Fasoda prezident Bleyz Kompraore 27 yillik boshqaruvdan keyin ishdan ketdi. Mamlakatda o'n minglab odamlar namoyishga chiqib, rahbarning iste'fosini talab qilayotgan edi. Chiqishlar qonli tus olgach, kecha armiya parlamentni tarqatib yuborib, muvaffaq hukumat tuzilishini ma'lum qilgan. 1987-yildan beri Burkina Fasoni boshqarayotgan Kompraore sal oldin parlamentda yangi qonunni olg'a surib, hokimiyatda uzoqroq qolishni ko'zlayotgan edi. Omma bundan norozi bo'lib isyon ko'targan. Sobiq rahbar hozir qayerda ekani, o'rniga kim tayinlanishi hali ma'lum emas. Ayrim manbalarda general Luame Loug vaqtli hukumatga bosh bo'lishi mumkin deyilmoqda. Kecha, payshanba kuni poytaxt Uagaduguda odamlar parlamentga o't qo'yib, boshqa davlat idoralariga bostirib kirgan. Politsiyaning aytishicha, o'lganlar va yaradorlar bor. Xalqni tinchlantirish uchun rasmiylar parlamentda olg'a surilgan konstitutsion o'zgarishlarni va bir necha soat oldin e'lon qilingan favqulodda holatni bekor qildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Pan Gi Mun G'arbiy Afrikadagi bu davlatda vaziyatni xavotir bilan kuzatayapmiz, deydi. Bosh kotib tomonlarni tinchlanishga va zo'ravonlikdan tiyilishga chaqirmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI