Shanba, 25-oktyabr, 2014 Toshkent vaqti: 06:26

Huquq va qonun

Nadejda Atayeva: "Siyosiy mahbuslarga amnistiya qo'llanmaydi"

(o'ngda) Nadejda Atayeva, Parijda asoslangan Markaziy Osiyo Inson huquqlari uyushmasi rahbari
(o'ngda) Nadejda Atayeva, Parijda asoslangan Markaziy Osiyo Inson huquqlari uyushmasi rahbari
O’zbekistonda Konstitutsiya kuni munosabati bilan e’lon qilingan an’anaviy amnistiya bir necha o’n ming mahbus hayotini yengillashtirishi tabiiy. Ayrimlari hatto ozodlikka ham chiqadi. Ammo inson huquqlari faollariga ko’ra, ular orasida siyosiy va diniy mahbuslarning bo’lishi amri mahol.

Markaziy Osiyo Inson huquqlari uyushmasi rahbari Nadejda Atayevaning aytishicha, amnistiya odatda mahbuslarning bunday toifasini chetlab o’tadi.

O’tgan yilgi raqamlarga murojaat etadigan bo’lsak, Konstitutsiya kuni munosabati bilan 45 mingdan ziyod odam amnistiya qilingan. Aksariyatining qamoq muddati qisqargan, ikki mingi ozod etilgan.


Mahbuslar, odatda, Konstitutsiya kuni va Mustaqillik bayramlarini orziqib, umid bilan kutadi. Ammo siyosiy va diniy mahbuslar marhamatni amnistiyadan emas, xorijiy davlatlar va ularning yuqori lavozimli rasmiylaridan kutadi.

Masalan, taniqli huquq himoyachisi Mo’tabar Tojiboyeva, dissident-shoir Yusuf Juma yoki tadbirkor va muxolifat yetakchisi Sanjar Umarovning ozod etilishlarida Qo’shma Shtatlarning bevosita hissasi bor. Amerika rasmiylarining aralashuvisiz bu insonlar ozodlikka chiqmagan bo’lardi.

Yevropa Ittifoqining Tashqi siyosat va xavfsizlik masalalari bo’yicha oliy vakili Ketron Eshton O’zbekistonga otlanganida inson huquqlari faollari undan respublika rahbariyati bilan uchrashuvlari chog’ida inson huquqlari ahvolini ko’tarishni so’ragan.

Nadejda Atayevaning aytishicha, Eshton faollar uchun quloqlarini yopmadi, biroq natijani tez kutish kerak emas.

"Yuqori darajadagi bunday uchrashuvlar samarasini sezish uchun 2-3 oy vaqt kerak odatda. Eshton O’zbekiston safariga puxta tayyorlangan, siyosiy mahbuslarga oid vaziyatdan xabardor bo’lgan. Huquq himoyachilarining unga yuborgan hisobotlarini inkor etmagan, deb o’ylayman. Albatta, ayrim mavzular O’zbekiston hukumatiga yoqmasligi mumkin, shuning uchun barcha masalalar bo’yicha ijobiy javob olinmasligi tabiiy hol", - deydi Atayeva.

Biroq shu bilan birga, faol nazarida, Eshton O’zbekiston hukumati bilan muloqot formatini o’zgartirishi lozim. Chunki hozirgi muloqot ko’proq do’stona davra suhbatini eslatadi va bu suhbatga huquq himoyachilari, fuqarolik jamiyati vakillari jalb qilinmagan, deydi Atayeva.

"Parijda asoslangan tashkilot rahbariga ko’ra, Yevropa Ittifoqi hukumat va fuqarolik jamiyati o’rtasidagi muloqotda vositachi rolini bajarishi lozim. Bunday dialog bo’lmas ekan, hukumat chiroyli rejalar ijrosiga hali-beri kirishmaydi", - deydi Atayeva.

Faolning aytishicha, O’zbekistonda hukumatga qarshi kayfiyatlar kuchaymoqda, diniy qarashlar radikallashmoqda. Bunga sabab, deydi u, sudlarning mustaqil faoliyat yurita olmasligi, adliya tizimidagi adolatsizliklar.

Faol nazarida Milliy xavfsizlik xizmati jamiyatning har bir jabhasini, ma’lumot oqimini nazoratga olgan. Yevropa Ittifoqi bilan muloqotga besh yil to’libdiki, rejalar haqidagi gaplarni kamaytirib, yutuqlar, natijadan gapirish vaqti keldi, deydi Atayeva.

Uning aytishicha, ayni damda fuqarolik jamiyatining 31 faoli panjara ortida. Rejim siyosiy va diniy mahbuslarni qamoqda uzoqroq ushlab turishga harakat qiladi, jazo muddati yakunlanayotganida esa turli bahona va soxta ayblovlar bilan ularga qo’shimcha qamoq muddati belgilanadi, deydi u.

Masalan, 1994-yilda panjara ortiga tashlangan siyosiy mahbus Murod Jo’rayev. Uning to’rtinchi qamoq muddati 13-noyabrda nihoyasiga yetdi, ammo unga yangi jazo belgilanib, Jo’rayev qamoqxonada qoldirildi.

Markaziy Osiyo Inson huquqlari uyushmasi rahbari Nadejda Atayeva nazarida sobiq “Erk” gazetasi muharriri, muxolifat yetakchilaridan biri Muhammad Solihning ukasi Muhammad Bekjon yoki yozuvchi Mamadali Mahmudov kabilar hech qachon qamoqdan chiqmaydi.

"Siyosiy mahbuslarga turmada munosabat ashaddiy jinoyatchilarga qaraganda ancha yomon. Ularning sog’lig’i keskin yomonlashgan, tibbiy yordam ko’rsatilmaydi. Advokatlari jinoiy ishlari bilan tanish emas yoki kamdan-kam hollarda bunday imkoniyatga ega. Bu kabilar mahbuslar “amnistiyaga tushaman” deb umid qilmasa ham bo’ladi", - deydi huquq faoli.

Atayevaning aytishicha, mamlakatda inson huquqlari ahvolini o’rganish uchun yaratilgan davlat tizimlari ishlamaydi.

"Aksincha, ayrim hollarda ichki ishlar organlari xodimlari ustidan tushgan shikoyatlarni ko’rib chiqib, taftish qilish o’rniga, Ombudsmen idorasi va Inson huquqlari bo’yicha milliy markaz shikoyatlarni huquq-tartibot organlariga yuborib, da’vochilarni xavfga solmoqda", - deydi Atayeva.

Huquq himoyachisining aytishicha, mamlakatda Konstitutsiya bo’lgani bilan fuqarolarning konstitutsion huquqlari himoyalanmagan.

"Milliy xavfsizlik xizmati, Militsiya haqidagi qonunlarning yo’qligi, bu idoralar faoliyatining aniq belgilanmagani uchun ular o’zini qonundan yuqori deb biladi", - deydi Nadejda Atayeva.
Mazkur forum yopiq.
Izohlarni tartiblashtirish
Izohlar
     
Fikr bildiruvchi: Dilorom E-mail adresingiz: Washington
12.12.2012 08:31
Milliy xavfsizlik xizmati to'g'risida nizom bor, mana bu yerda o'qish mumkin: http://www.lex.uz/Pages/GetAct.aspx?lact_id=1027996&search_text=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B9%20%D1%85%D0%B0%D0%B2%D1%84%D1%81%D0%B8%D0%B7%D0%BB%D0%B8%D0%BA%20%D1%85%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8

Javob

Fikr bildiruvchi: Vatanparvar
12.12.2012 18:14
Дилором, шу низомга амал қиласизларми? Ёки қоғозда холосми?

Javob

Fikr bildiruvchi: Dilorom E-mail adresingiz: Washington
12.12.2012 22:47
Maqolaning eng so'nggi xat boshisida Atayeva MXX va militsiya to'g'risida qonunlar yo'q, degan ekan. Men shunga aniqlik kiritdim: MXX to'g'risida nizom bor. To'g'ri, militsiya to'g'risida qonun yo'q. Qog'ozdagi qonunga amal qilishadimi yo'qmi bilmayman, Atayevaning gaplariga qaraganda amal qilmas ekan.

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Sonora sahrosi - AQSh-Meksika chegarasida - Water for Migrantsi
X
24.10.2014 23:59
Sonora dashti Shimoliy Amerikadagi eng issiq joylardan. Shunga qaramay Meksikadan chegarani kesib o’tmoqchi bo’lganlar ko’p hollarda aynan shu yerni tanlaydi. Safarga chiqqanlar orasida chanqoqlikdan nobud bo’lganlar kam emas. Bir mahalliy tashkilot suv ulasha boshlagan.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Kobani

  • Kobani

  • Turkiya-Suriya chegarasida

  • Bag'dod

  • Kanadalik askarlar Iroqqa yo'l olayapti.

Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.
Fotogalereya

Fotogalereya Joko Vidodo, Indoneziya prezidenti qasamyod keltirdi

Indoneziyaning yangi rahbari, armiya yoki siyosiy elitaga aloqasi bo'lmagan, oddiy xalqdan chiqqan Joko Vidodo qasamyod keltirdi. 53 yoshli arbobni fuqaro Jokovi deb biladi, o'tmishda uy jihozlari sotib kun ko'rgan. Jakarta meri lavozimida islohotchi sifatida tanilgan.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobanida janglar davom etmoqda - 20-oktabr, 2014-yil

Suriyaning Turkiya chegarasi yaqinidagi Kobani shahrida kurdlar va "Islomiy davlat" jangarilari o'rtasida kurash davom etmoqda. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Mevlut Chavusho'g'lining aytishicha, Iroq kurdlarining "Islomiy davlat"ga qarshi kurashda Suriya kurdlariga ko'mak berish uchun Turkiya orqali chegarani kesib o'tishiga ruxsat berilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Gonkongda minglab namoyishchilar politsiya bilan yuzma-yuz, tarqalmoqchi emas

Bu yoshlar Gonkongda demokratik saylovlar talab qilmoqda. Pekin siyosatini qoralab, rahbarni mahalliy xalqning o'zi tanlashi shart, deydi ular. Talabalar chodirlar qurib olgan, shu yerda tunashayapti. Maqsad tinchlik, deydi ular, "hukumat bizning dardimizni eshitsin". Pekin nazarida ularning talabi asossiz.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani uchun janglar davom etmoqda

Suriyaning Kobani shahrida "Islomiy davlat" va kurd jangchilari o'rtasida qonli janglar davom etmoqda. Tinch aholining katta qismi qo'shni Turkiyaga qochib o'tgan.
Fotogalereya

Fotogalereya AQShda Ebola bilan xastalanganlar soni ikkitaga yetdi

O'tgan hafta AQShning Texas shtati kasalxonasida bir bemor Ebola virusidan vafot etgan edi. Unga qaragan ikki hamshira ham virusni yuqtirgani aniqlandi. Ayni paytda dunyo bo'ylab kasallikka qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kobani shahri uchun janglar avjida, Suriya

Suriyaning Turkiya bilan chegaradosh Kobani shahri "Islomiy davlat" bilan olishmoqda. Amerika havo hujumlari orqali kurd jangchilariga ko'maklashmoqda. Turkiya bu urushga aralashmoqchi emas, lekin "Islomiy davlat" ga qarshi AQSh boshliq xalqaro koalitsiyaga kirgan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI