Dushanba, 27-aprel, 2015 Toshkent vaqti: 22:04

Markaziy Osiyo

Qirg'izistonda o'zbeklar uchun joy bormi?

Antropolog Morgan Lyuning “Sulaymon taxtining ostida: O’zbeklarning O’shda jamiyat tiklanishiga doir umidlari” kitobi.
Antropolog Morgan Lyuning “Sulaymon taxtining ostida: O’zbeklarning O’shda jamiyat tiklanishiga doir umidlari” kitobi.

Multimedia

Audio
Ogayo davlat universiteti professori Morgan Lyu qirg’izistonlik o’zbeklar hayotiga bag’ishlangan yangi kitobi muhokamasiga ana shunday nom berdi. Kitob yaqinda Amerikada nashrdan chiqdi.

Yosh olimning kitobi “Sulaymon taxtining ostida: O’zbeklarning O’shda jamiyat tiklanishiga doir umidlari” deb nomlanadi. Muallif mahalliy o’zbeklarning 1993-yildan 2011-yilgacha bo’lgan davr mobaynidagi hayotini tahlil qilgan. Kitobda ularning siyosiy qarashlari, Qirg’iziston jamiyatidagi o’rni, islom dinining o’zbeklar hayotidagi roli va muammolarni bartaraf etishdagi ahamiyati, 2010-yil O’sh voqealari va o’zbeklar mavqeiga ta’siri ta’riflangan.

Morgan Lyuning aytishicha, qirg’izistonlik o’zbeklar ularga nisbatan “ozchilik” yoki “diaspora” degan iboralarning qo’llanilishiga qarshi. Chunki ular o’zini janubda ozchilik deb hisoblamaydi. “Diaspora” so’zi esa, asosan, kelgindilarga nisbatan ishlatiladi, o’zbeklar esa o’zini O’shda yerli aholi deb hisoblaydi, deydi olim.

Kitobda mustaqillikdan keyingi davr bir necha qismga bo’linadi va o’zbeklarning turli paytdagi orzu va intilishlari tahlil qilinadi.

"Mustaqillikning ilk yillarida o’zbeklarda O’sh Avtonomiyasiga intilish kuchli edi. Aynan shu hol keyinchalik qirg’izistonlik o’zbeklar boshiga balo bo’ldi", - deydi Morgan Lyu.

Qirg’izlar uchun qardosh xalqni ayblashda yaxshi bahona paydo bo’ldi. 2010-yil O’sh qirg’iniga yetaklagan asosiy sabab ham shu bo’ldi, garchi so’nggi yillarda o’zbeklar mustaqillik, avtonomiya yoki O’zbekistonga qo’shilish kabi g’oya va xayollarni ovoza qilmasada.

2000-yildan boshlab bu xayollarni ovoza qilishga sabab yo’qoldi, deydi kitob muallifi.

"Qirg’iziston “demokratiya oroli” nomini oldi, so’z va matbuot erkinligi kuchaydi, tadbirkorlik uchun sharoit O’zbekistonda mavjud bo’lmagan miqyosda yaratildi. Natijada qirg’izistonlik o’zbeklarning iqtisodiy ahvoli, turmushi yaxshilandi, ular Qirg’iziston fuqarosi ekanidan faxrlana boshladi", - deydi olim.

Ustiga-ustak, deydi professor Lyu, 2005-yilda Andijonda tinch aholining qirilishi qatliomdan qo’shni davlatga qochgan yuzlab andijonliklar hikoyasini o’rgangan qirg’izistonlik o’zbeklar tomonidan qoralandi.

Yosh olim nazarida O’zbekiston hukumatining xorijdagi o’zbeklar taqdiriga befarqligi ham o’shlik o’zbeklarga kelajagini Qirg’iziston davlatchiligiga bog’lashdan boshqa chora qoldirmadi.

Qirg'izistonda o'zbeklar uchun joy bormi? Odil Ruzaliev lavhasi
Qirg'izistonda o'zbeklar uchun joy bormi? Odil Ruzaliev lavhasii
|| 0:00:00
...    
🔇
X


Biroq 2010-yil O’sh qirg’ini o’zbeklarni yana sarosimaga soldi. Prezident Qurmanbek Bakiyevning hokimiyatdan ketishini olqishlab, umidlarini yangi inqilob va yangi hukumat bilan bog’lagan o’zbeklar 20 yilda ikkinchi bor millatchilik to’lqiniga urildi. So’nggi ikki yildan beri tinmay davom etayotgan kamsitishlar, bosimlar, tazyiqlar o’zbeklarni kelajagini ortiq bu davlat bilan bog’lash fikridan qaytarmoqda.

Kundalik Eshittirish
Kundalik Eshittirishi
|| 0:00:00
...    
🔇
X


"2010-yil voqealari juda katta fojia bo’ldi. Ko’plab odamlar nobud bo’ldi, ikki xalq o’rtasida ishonch yo’qoldi. 1990-yil qirg’inidan so’ng vaziyat o’nglanishiga umid bor edi, ammo hozir bunday deb bo’lmaydi", - deydi olim.

Shunga qaramay Morgan Lyu nazarida jamiyatda sog’lom fikr yana hukm surishiga umid bor.
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara
  • O'shdagi manzara

  • Tandir sotaman
  • Bozor
  • Bozor
  • Bozor
  • Bozor
  • Bozor
  • Bozor
  • Bozor
  • Bozor
  • Ko'chalarda ko'mir sotilmoqda
  • Ko'mir dardi
  • Guruch bozori
  • O'zgan guruchi
  • O'zgan guruchi
  • Sadaqa bering
  • Qadimiy maqbara
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Amerika Manzaralari/Exploring America, April 27, 2015i
X
27.04.2015 10:40
Har dushanba Toshkent vaqti bilan 15:30 da sun'iy yo'ldosh orqali uzatiladigan 30 daqiqali ko'rsatuv Amerikadagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy manzara bilan tanishtiradi. Qolaversa, Qo'shma Shtatlar - Markaziy Osiyo davlatlari orasidagi aloqalarni tahlil qiladi.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • In this photo provided by World Vision, houses lie destroyed by Saturday’s earthquake at Paslang village in Gorkha municipality, Nepal on April 27, 2015.
  • A Nepalese army soldier loses his balance while descending from a mound of rubble during the recovery of a body from a house, in the aftermath of Saturday's earthquake in Bhaktapur, Nepal.
  • Nepalese resident Sangita Mahat, center, directs police as they retrieve the body of her relative Prasamsah, 14, during rescue efforts in Balaju in Kathmandu.
  • A woman mourns her granddaughter, who died in Saturday's earthquake in Bhaktapur, Nepal.
  • Indian woman Padma holds a photograph showing her son Bharat and daughter in law Partima with whom she has not been able to establish contact after Saturday's earthquake in Nepal, during a prayer ceremony for the earthquake affected at a Hindu temple in Jammu, India.
  • A child injured in Saturday’s earthquake, is carried by a Nepalese soldier after being evacuated in an Indian Air Force helicopter at the airport in Kathmandu, Nepal.
  • Nepalese victims of Saturday’s earthquake lie inside an Indian air force helicopter as they are evacuated from Trishuli Bazar to Kathmandu airport in Nepal.
  • An Indian woman cries as her relative, right who was on pilgrimage in Nepal during Saturday’s earthquake, returned at the airport in Ahmadabad, India.
  • Nepalese volunteers unload relief material brought in an Indian air force helicopter for victims of Saturday’s earthquake at Trishuli Bazar in Nepal.
  • Indian women offer prayers for victims of Nepal's earthquake, at a temple in Gorkha Nagar in Jammu, India.
  • A coat and a framed portrait are seen hanging on a cracked wall of a damaged house after an earthquake in Bhaktapur, Nepal.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI