Shanba, 20-sentyabr, 2014 Toshkent vaqti: 10:56

Ijtimoiy masalalar

Video o’yinlar qonli jinoyatlarga turtki berayaptimi?

Video o'yinlar ta'siri/Video Game Violencei
X
08.02.2013 20:23
2012-yilda jahon bo'ylab video o'yinlar uchun 70 milliard dollar sarflangan. Hindiston, Braziliya, Rossiya va Janubi-sharqiy Osiyoda mahsulotga talab oshib borayapti. Shimoliy Amerika, G'arbiy Yevropa va Sharqiy Osiyoda bu asosiy tovarlardan. Video o'yinlar tobora real hayotga o'xshatib ishlangani sari ulardagi qonli sahnalar va jamiyatda ro'y berayotgan qotilliklar o'rtasida aloqa bormi degan savol tez-tez yangrayapti.

Video o'yinlar ta'siri/Video Game Violence

Multimedia

Audio
Amerika Ovozi
O’tayotgan yilda odamlar video o’yinlar uchun 70 milliard dollar sarflagan. Hindiston, Braziliya, Rossiya va Janubi-sharqiy Osiyoda mahsulotga talab oshib borayapti.


Shimoliy Amerika, G’arbiy Yevropa va Sharqiy Osiyoda bu asosiy tovarlardan. Video o’yinlar tobora real hayotga o’xshatib ishlangani sari ulardagi qonli sahnalar va jamiyatda ro’y berayotgan qotilliklar o’rtasida aloqa bormi degan savol tez-tez yangrayapti.

Amerika shimoli-sharqidagi maktabda 20 yoshli yigit sodir etgan qatliom jamiyatni junbushga keltirdi. Qonunchilar video o’yinlarda vahshiylik, shafqatsizlikni nazoratga olish yuzasidan chora izlashga tushdi.

Lekin Virjiniya Texnologiya Universiteti professori Jeyms Ayvori videodagi zo’ravonlik kundalik hayotda berahmlikka yetaklashi ilmiy jihatdan tasdiqlanmagan, deydi. Olim video o’yinlar ta’sirini o’rganib keladi.

“Sohani izchil kuzatgan ekspertlar fikri bir – real hayotdagi qonli jinoyatlar va videodagi jabr-zulm o’rtasida aniq-tiniq bog’liqlik yo’q. Isbotlanmagan bu”, - deydi Ayvori.

Jonliday qilib yaratilgan o’yinlar xaridorbop. 2011-yilda eng zo’r yigirmatalikning deyarli yarmida qotillik, so’kish va axloqsiz holatlar tasvirlangan.

Jinoiy ishlar bo’yicha yurist Rene Sandler ana shunday qonli videolarga bog’lanib qolgan mijozlarni himoya qilgan:

“Amerikada ayovsiz video o’yinlar haqiqiy bosh og’riq. Shafqatsiz fe’l-atvorni kuylovchi bu mahsulot iste’molchilari o’zgaradi, ayniqsa, uzoq vaqt o’ynasa. Ularning xatti-harakati agressiv tus oladi”.

Video o’yinlar filmlardan farq qiladi, chunki odam passiv tomoshabin emas, balki qatnashchi, bosh qahramondir. Ammo professor Jeyms Ayvori o’yinchining birovga ziyoni yo’q, deb hisoblaydi:

“Video o’yin o’ynayotgan odam bosh qahramonlardan birining obraziga kirib, o’zini qotilday tuta boshlaydi, atrofdagilarga jabr qilish ehtimoli yuqori, degan tasavvur bor. Oddiy odamga bu mantiqiyday tuyulishi mumkin, lekin videoning zarari haqida, uning telemahsulotga qaraganda zararli ekani haqida ilmiy dalil yo’q”.

Odam o’yin bilan real hayotning farqiga boradi, deydi video ishqibozlardan biri:

“Odam o’ldirishni himoya qilmayapman. Lekin videodagi odamlar haqiqiy emas-ku. Ularni otib, hech kimga ziyon qilmaysiz-ku”.

Qurol uyushmasi vitse-prezidenti Veyn Lapiyer bu fikrga qo’shilmaydi.

“Bu davlatda ming afsus, qahri qattiq, poraxo’r bir sanoat bor. O’z xalqiga qarshi zulmni targ’ib qiluvchi berahm video o’yinlarni sotib, pul qiladi bu odamlar”, - deydi u.

Veyn Lapiyer g’oyat qonxo’r video o’yinlar ro’yxatida “Avtomobil o’g’rilari” nomli mahsulotni alohida eslatdi.

Bu tovar mualliflaridan biri Navid Xonsariy bolaligimda Eronda, keyin AQSh va Kanadada sinab ko’rdim, deydi.

“Albatta, bu uch davlatning barida video o’yinlar talay, odam yoshidan qat’iy nazar, mahsulotni topib, o’ynashi mumkin. O’rtadagi tafovut shundan iboratki, qurol-aslaha har yerda, istagan burchakda ham sotilavermaydi”, - deydi o'yin muallifi.
Videodagi odamlar haqiqiy emas-ku. Ularni otib, hech kimga ziyon qilmaysiz-ku.

Virtual zo’ravonlikka urg’u berib, qurol-aslaha nazorati va ruhiy kasalliklarni davolash kabi muammolarga yetarli e’tibor berilmayapti, deydi Ayvori.

“Shafqatsiz videolar va real jinoyatlar haqida gap ketar ekan, izchil o’rganib, isbotlanmagan mavzularga chalg’ib ketayapmiz. Holbuki, uzoq yillik muammolarni ko’rib-ko’rmaganga olayapmiz”.

Qo’shma Shtatlarda sodir etilgan so’nggi xunrezlik va hujumlar ortidagi shaxslar berahm video o’yinlar ishqibozi bo’lganmi? Tergovchilar bu haqda aniq xulosa qilganicha yo’q.
Mazkur forum yopiq.
Izohlarni tartiblashtirish
Izohlar
     
Fikr bildiruvchi: Halida E-mail adresingiz: Toshkent-Amerika
30.12.2012 04:22
Qozonga yaqin yursang qorasi yuqadi deyishgan. Bu o'yinlarni o'ynagan inson albatta shu narsalarni qilib ko'rgisi keladi, bu o'yinlar psixikal tomondan inson miyasiga o'zi bilmagan holatda juda qattiq ta'sirini ko'rsatadi. Bu oyinlar jonli emasku deyilmoqda, lekin aslida hayotda jonlilar azobini tortmoqda. Bu o'yinlarni dastidan begunoh yoshu-qari insonlar jabrlanmoqda. Shu o'yinlarni yaratgan insonlar aqlini boshqa kerakli va juda foydali narsalarni yaratishga bag'ishlasin, agar juda aqlli bolishsa! Va ko'p insonlar bunday o'yinlarga qarshi, va bunday o'yinlarni foydasidan hech kim xursand bo'lmagan hali. Men bunday o'yinlarga umuman qarshiman, agar shunday narsalarni, ya'ni, insonga zararli o'yin va boshqa narsalarni daf qilishsa bundan juda ham xursand bo'lardim.

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
AQSh Iroqqa qo'shin kiritmaydi lekin "Islomiy davlat" nishonda - Obama/US Militaryi
X
19.09.2014 22:52
Prezident Barak Obama Iroqqa qo’shin kiritmaslik qarorida qat’iy. Pentagon agar zarurat tug’ilsa, Iroqqa piyoda askarlar ham safarbar etilishi mumkin deb bildirgan edi. Lekin prezident bu niyatdan yiroq.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
  • Peshmerga guruhining ayol jangchilari Sulaymoniyadagi harbiy lagerda mashg'ulotlardan o'tmoqda, 18-sentabr, 2014-yil.

  • Chex va kanadalik askarlar Iroq uchun mo'ljallangan o'q-dorini samolyotga yuklamoqda, Pardubitse aeroporti, Chex Respublikasi, 18-sentabr, 2014-yil.

  • AQSh Davlat kotibi Jon Kerri Kongressda Iroq va Suriyadagi jangarilarga qarshi xalqaro koalitsiya tuzish haqida gapirar ekan, yaqinda Saudiya Arabistonida o'tgan sammit aks etgan gazetani ko'rsatmoqda, Vashington, 17-sentabr, 2014-yil.

  • Nemis askari tanklarga qarshi raketa otuvchi quroldan qanday foydalanishni ko'rsatmoqda. Bu qurollar Iroq shimolidagi kurdlarga topshirilishi kutilmoqda, Berlin, 18-sentabr, 2014-yil.

  • Prezident Obama Floridada AQSh askarlari bilan uchrashib, Iroqqa piyoda qo'shinlar yuborilmasligini ta'kidladi, 17-sentabr, 2014-yil.

Fotogalereya

Fotogalereya "Islomiy davlat"ga qarshi kurash

Iroq va Suriyadagi "Islomiy davlat" jangarilariga qarshi xalqaro koalitsiya tuzish jarayoni davom etmoqda. Ko'plab davlatlar o'q-dori va qurollar yetkazish, shuningdek, Iroq va kurd askarlarini harbiy tayyorgarlikdan o'tkazish ishlarida yordam berishga va'da berdi.
Fotogalereya

Fotogalereya Shotlandiya kelajak uchun ovoz bermoqda

18-sentabr kuni Shotlandiyada Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya birlashgan qirolligi tarkibidan chiqish to'g'risida umumxalq referendumi bo'lib o'tadi. Agar unda aksariyat qatnashchilar qirollikdan ajrab chiqish uchun ovoz bersa, xaritada Shotlandiya deb ataluvchi yangi mustaqil davlat paydo bo'ladi. Besh milliondan oshiq aholiga ega o'lka.
Fotogalereya

Fotogalereya Sharqiy Ukrainaga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qilindi

Ukraina parlamenti sharqiy Ukrainaning Lugansk va Donetsk viloyatlariga kengroq avtonomiya berish haqida qonun qabul qildi. Rossiyaparast isyonchilar bilan davom etayotgan urushni to'xtatish maqsadida qabul qilingan ushbu qonun viloyatlarga bir qator siyosiy, madaniy va iqtisodiy erkinlik taqdim etib, ularning Rossiya bilan yaqin aloqa o'rnatishiga ruxsat beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Shanxay-6 Dushanbeda uchrashdi, tafsilotlar fotolarda

Xitoy, Rossiya, O'zbekiston, Qozog'iston, Qirg'iziston va Tojikiston a'zo Shanxay hamkorlik tashkiloti Dushanbeda 11-12 sentabr kunlari yillik sammitini o'tkazdi. Asosiy mavzu Ukraina bo'ldi va muhokama yopiq eshiklar ortida o'tdi. O'zbekiston rahbarining pozitsiyasi: Ukraina va Rossiya mojarosi bevosita, ikki tomonlama muzokara asosida hal etilishi kerak.
Fotogalereya

Fotogalereya Amerika 11-sentabr xurujlari va qurbonlarni xotirlamoqda

2001-yilning 11-sentabrida amalga oshirilgan terror hujumlari uch mingga yaqin odamni hayotdan olib ketgan.
Fotogalereya

Fotogalereya O'zbekistonning Vashingtondagi elchixonasida Mustaqillik kuniga bag'ishlangan qabul marosimi

9-sentabr kuni Vashingtondagi O'zbekiston elchixonasida Mustaqillik kuniga bag'ishlangan tadbir bo'lib o'tdi.
Fotogalereya

Fotogalereya AQSh Davlat kotibi Jon Kerri Iroqqa keldi

AQSh Davlat kotibi Jon Kerri Yaqin Sharqqa uyushtirgan safari doirasida Iroqqa ham tashrif buyurdi. Uchrashuvlarda "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi olib borilayotgan kurash asosiy mavzu bo'ldi. Kerri Iroqning yangi Bosh vaziri Haydar al-Abadiy bilan uchrashayotgan yuqori martabali ilk AQSh rasmiysidir.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI