Shanba, 01-noyabr, 2014 Toshkent vaqti: 03:50

Madaniyat

San'at va inson huquqlari: Rassom Sergey Ignatyev bilan suhbat

Sergey Ignatyev ijodidan
Sergey Ignatyev ijodidan
Ijod ahli nazarida, san’at hayotni, xalq dardini aks ettirishi kerak. Hayot esa rang-barang mavzularga boy. Masalan, o’zbekistonlik rassom Sergey Ignatyev o’z asarlarida inson huquqlari mavzusini tilga oladi. Ijodkor yaqinda shu mavzuda o’z ko’rgazmasini tashkil etdi. Fursatdan foydalanib, ijodkorni suhbatga tortdik.

Sergey Ignatyev AQShning Florida shtatida yashab ijod qiladi. Rassom asarlarini ko’rib, ularda inson mavzusiga markaziy o’rin berilganini anglash qiyin emas.

“Men uchun yagona bir mavzu yo’q. Umuman, inson haqida ijod qilaman. Uning ichki dunyosini chizaman. Masalan, mahbuslardan kelgan xatlar asosida tasviriy asarlar yaratdim. Bu ijodimdagi mavzulardan biri. Shuning uchun ijodim faqat bir mavzu bilan cheklangan, deb aytolmayman”, - deydi ijodkor.
 
Rassom Sergey IgnatyevRassom Sergey Ignatyev
x
Rassom Sergey Ignatyev
Rassom Sergey Ignatyev
Sergey Ignatyev so’nggi yillarda inson huquqlari mavzusida asarlar yarata boshladi.

Qamoqdagi mahbuslar yozgan xatlarni, ular boshdan kechirgan qiynoqlarni o’qib, shu mavzuda rasm chizish niyati tug’ildi menda, deydi u.

“Uch yilcha avval bu ishga qo’l urdim. Bungacha inson huquqlari bilan hech shug’ullanmagan edim. Tasviriy san’atning boshqa turlarida ijod qilar edim. Uch yil oldin qamoqxonalardan chiqqan hujjatlar, xatlar qo’limga tushib qoldi. Ularni o’qigandan so’ng menda bu mavzuga qiziqish uyg’ondi. Hozirgacha shu yo’nalishda ishlab kelyapman”, - deydi u.

Rassom yaqinda inson huquqlariga bag’ishlangan o’z asarlari ko’rgazmasini tashkil etdi. Uning bu mavzudagi 44 kartinasini o’z ichiga olgan ko’rgazma Amerika va Yevropa mamlakatlarida namoyish etilmoqda.

Bu asarlarda O’zbekiston qamoqxonalaridagi qiynoqlar, mahbuslar o’y-kechinmalarini ifodalashga urindim, deydi u. Rassomning aytishicha, mahbuslarning ichki dunyosi realizm tamoyillari asosida yoritilgan.

“Rasmlarim abstrakt emas, voqelikka asoslangan. Ularni ko’rganlar yoki ustaxonamga kelib tanishgan odamlar gap nima haqida ekanini tushunishadi. Menga sobiq mahbuslar qo’ng’iroq qilib, qamoqda o’tirib chiqqanmisiz, deb so’rashadi. Chunki asarlarimdagi tasvirlar aynan mahbuslar boshdan kechiradigan holatlarni to’g’ri ifoda etishini ular tasdiqlashdi”, - deydi ijodkor.

“Xatlar juda ta’sirchan yozilgan. 15 yil qamoqda o’tirgan odamlar xat yozgan. Ular ozodlikka chiqishdan umidini uzgan odamlar. Masalan, bir mahbusning 80 yoshli onasi haqida chizdim. Qamoqqa o’g’lini ko’rgani borgan onaga o’g’lidan hech narsa olmaslikni buyurishgan. O’g’il esa xotini uchun onasining badaniga ruchka bilan maktub bitadi. Qamoqxonadan chiqishda esa, mahbus nozirlari buni bilib qolib, xatni o’chirishadi. Onaning bu vaziyatdagi holatini qanday ifodalash mumkin? Men bu ayol bilan gaplashdim va o’sha paytdagi his-tuyg’ularini tasvirlashga harakat qildim. Bunday holatlar juda ko’p va ular menga asarlarim uchun g’oya beradi”, - deydi ijodkor.

O’zbekistondagi hamkasblari faoliyati, ijod erkinligi haqida gapirgan rassom boshqa sohalar qatori tasviriy san’at yo’nalishida ham so’z erkinligi cheklanganini aytadi.

"Qafas", Sergey Ignatyev ijodidan"Qafas", Sergey Ignatyev ijodidan
x
"Qafas", Sergey Ignatyev ijodidan
"Qafas", Sergey Ignatyev ijodidan
“Toshkentlik rassomlar bilan shu mavzuda gaplashganimda, ular menga agar bir dona shunaqa rasm chizib, ko’rgazmaga qo’ysak, keyingi kuni qamoqda tatuirovka chizishimizga to’g’ri keladi, deb aytishdi. Hozir rassomlar bilan hamkorlikda “San’at va inson huquqlari” nomli loyiha boshladim. Masalan, sovetlar davrida erkin ijodkorlar “Samizdat” deb atalgan harakat orqali o’z asarlarini chop etib tarqatishgan. Men ham o’z yurtida asarlarini namoyish eta olmaydigan ijodkorlar uchun bir ijod maydoni yaratmoqchiman. Polsha, Belgiya, Shveysariya kabi mamlakatlar bunga qiziqish bildirib, ko’rgazmalar tashkil etishga taklif qilishyapti. O’zbekistondan yuborilgan siyosiy suratlar ham bor. Albatta, ular yashirin taxalluslar ostida chizilgan”, - deydi hozir AQShda yashab ijod qilayotgan o’zbekistonlik rassom.
 
Sergey Ignatyevning aytishicha, o’z siyosiy qarashlarini asarlari orqali ifoda etishga urinayotgan rassomlar O’zbekistonda hozir ham bor.

“Bu sohada ijod qilayotgan yaxshi ijodkorlar bor. Masalan, bosmachilar harakati mavzusida ishlayotgan yaxshi bir rassom bor. Milliy qahramonga aylangan bu shaxslar haqida farqli fikr yuritish taqiqlangan hozir. Mohir miniatyurachilar bor. Ular bu san’at orqali siyosiy mavzularga qo’l urmoqda. Albatta, ular bunday asarlarni faqat xorijdagina ko’rsatish mumkinligini tushunishadi. Shuningdek, “Art-strit”, ya’ni “Ko’cha san’ati” degan yo’nalishda ishlayotgan ijodkorlar paydo bo’lmoqda. Ularning barchasi yashirin taxalluslar ostida ishlaydi. Ism-shariflarini men ayta olmayman. Ularning barchasi O’zbekistonda”, - deydi u.

Rassomning aytishicha, ijod erkinligi hozir hatto sovet davridagi holatdan ham ko’ra yomonroqdir.

“Qayta qurish yillari ijod uchun eng ideal davr edi. Hech kimga to’siq yo’q edi. Masalan, tutqunlar hayoti yoki lagerlardagi o’limlar haqida ochiq ijod qilish mumkin edi. Hozir rassomlar, asosan, hech qanday siyosiy va ijtimoiy ma’noga ega bo’lmagan bezak ishlari yoki hukumat buyurtmalarini chizish bilan band. O’z siyosiy va ijtimoiy qarashlarini suratlarda aks ettira oladigan bir-ikkita jasur rassomlar hanuz bor. Ular asarlarini xorijda namoyish ham etishyapti. Ammo buni Toshkentda amalga oshirishning iloji yo’q”, - deydi u.

Sergey Ignatyevga ko’ra, tirikchilik tashvishi ham ba’zan ijod yo’liga g’ov bo’ladi. Ko’plab qobiliyatli rassomlar mablag’ topish uchun tijoriy loyihalarda ishlamoqda. Chunki yashash uchun pul kerak, natijada esa haqiqiy va erkin ijod qilishga ularning vaqti yo’q, deydi u.

San'at va inson huquqlari, Behzod Muhammadiy
San'at va inson huquqlari, Behzod Muhammadiyi
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
Mazkur forum yopiq.
Izohlar
     
Mazkur forumda izohlar yo'q, siz boshlab bering
JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Otalar uyda, bola boqadi; onalar ishda - Today's dadsi
X
31.10.2014 22:03
Bugun ko'plab erkaklar uyda bola tarbiyasi bilan band, onalar esa ishlab pul topadi. Buning nimasi yomon, deya so'raydi "Amerika Ovozi" bilan gaplashgan amerikaliklar.

KUNDALIK ESHITTIRISH

JavaScript ingiz o'chiq yoki Adobe Flash Player eskirgan. Yangisini mana bu yerdan olsangiz bo'ladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Quddus: arab va yahudiylar orasida to'qnashuvlar

Quddusdagi al-Aqsa masjidi bugun qisman ochiq. Isroil politsiyasi chorshanba kuni inshootni butunlay yopib qo'ygach, Falastin ma'muriyati buni urush e'lon qilishga qiyoslagan edi. Hududda hafta boshida ro'y bergan otishmada avval isroillik ruhoniy jarohatlangan; ketidan politsiya falastinlik bir shaxsni otib o'ldirgan edi. To'polon ko'tarilmasligi uchun musulmon va yahudiylar uchun muqaddas sanalgan masjid va uning atrofini vaqtincha to'sib qo'ydik, deydi Isroil huquq-tartibot xodimlari. 50 yoshgacha bo'lgan erkaklar hududga hamon yo'latilmayapti. G'azoda hukmron HAMAS va Isroil o'rtasida shu yil ro'y bergan ikki oylik urush ortidan yahudiy va falastinliklar munosabati hanuz tarang. Ixtilof 21 mingdan ziyod odam, asosan, g'azolik tinch aholini hayotdan olib ketgan edi.
Fotogalereya

Fotogalereya Burkina Fasoda xalq isyon ko'tardi, prezident ishdan ketdi

G'arbiy Afrikadagi davlat, Burkina Fasoda prezident Bleyz Kompraore 27 yillik boshqaruvdan keyin ishdan ketdi. Mamlakatda o'n minglab odamlar namoyishga chiqib, rahbarning iste'fosini talab qilayotgan edi. Chiqishlar qonli tus olgach, kecha armiya parlamentni tarqatib yuborib, muvaffaq hukumat tuzilishini ma'lum qilgan. 1987-yildan beri Burkina Fasoni boshqarayotgan Kompraore sal oldin parlamentda yangi qonunni olg'a surib, hokimiyatda uzoqroq qolishni ko'zlayotgan edi. Omma bundan norozi bo'lib isyon ko'targan. Sobiq rahbar hozir qayerda ekani, o'rniga kim tayinlanishi hali ma'lum emas. Ayrim manbalarda general Luame Loug vaqtli hukumatga bosh bo'lishi mumkin deyilmoqda. Kecha, payshanba kuni poytaxt Uagaduguda odamlar parlamentga o't qo'yib, boshqa davlat idoralariga bostirib kirgan. Politsiyaning aytishicha, o'lganlar va yaradorlar bor. Xalqni tinchlantirish uchun rasmiylar parlamentda olg'a surilgan konstitutsion o'zgarishlarni va bir necha soat oldin e'lon qilingan favqulodda holatni bekor qildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Pan Gi Mun G'arbiy Afrikadagi bu davlatda vaziyatni xavotir bilan kuzatayapmiz, deydi. Bosh kotib tomonlarni tinchlanishga va zo'ravonlikdan tiyilishga chaqirmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Peshmerga kuchlari Kobaniga yetib keldi

Iroq Kurdistonidan peshmerga jangchilarining bir qismi Suriyaning Kobani shahriga yetib borgan. Ular "Islomiy davlat" jangari guruhiga qarshi kurashda mahalliy kurdlar va xalqaro koalitsiyaga yordam beradi.
Fotogalereya

Fotogalereya Gavayi vulqoni aholi turar joylariga yetib keldi

Gavayida otilib chiqqan vulqon lavalari bir necha hafta o'tib Paxoa shaharchasiga yetib keldi. Sekin harakatlanayotgan lava "daryosi" yo'lda uchragan har qanday narsani kuydirib kulga aylantirmoqda. Shaharcha aholisi xavfsiz joyga evakuatsiya qilingan.
Fotogalereya

Fotogalereya Ebolaga qarshi global kurash

Dunyo bo'ylab Ebolaga qarshi kurash choralari kuchaytirilmoqda. Eboladan ogohlik oyligi doirasida turli mamlakatlarda xavfli kasallikka qarshi tayyorgarlik mashg'ulotlari o'tkazilmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Afg'onistondagi missiya nihoyasiga yetayapti

Afg'onistonning Hilmand viloyatidagi yirik harbiy baza mahalliy armiya nazoratiga o'tdi. AQSh va Britaniya qo'shinlari missiyani yakunlab, o'lkani tark etishga hozirlik ko'rmoqda. 2015-yilda Afg'onistonda 12 ming xorijiy askar qoladi.
Fotogalereya

Fotogalereya Suriya va Iroq

G'arb qo'llab-quvvatlovini olgan kurd jangchilari Turkiya orqali Suriyaga 1300 safdoshini jo'natishga hozirlik ko'rayapti. Iroqda va Suriyada janglar davom etmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Turkiya kurdlari qo'shni davlatdagi urushda o'lgan elatdoshlariga motam tutmoqda

Suriyaning Kobani shahri bir necha kundan beri jang maydoni. "Islomiy davlat" bilan qonli urush ketmoqda.
Fotogalereya

Fotogalereya Kanada parlamentida otishma, Ottavadan suratlar

Kanada poytaxtida urush qahramonlariga qo'yilgan yodgorlik oldida turgan askar otib ketilgan. Bu inshoot yaqinidagi parlament binosi ham xavf ostida degan ogohlantirishdan keyin evakuatsiya ishlari boshlangan. Harbiy soqchini nishonga olgan shaxs parlament tomon qochdi, deydi guvohlar. Imoratdan o'q ovozlari eshitilgan. Askarni otgan odam politsiya o'qidan o'lgan. Yaralangan askar ham kasalxonada jon bergan.

Interaktiv

SAYTGA KIRISHNING XAVFSIZ YO’LI