Breaking News

Qozog'istonda prezident kuni, AQShda qozoq adabiyoti kechasi


Qozoq adabiyoti namunalari AQShda ingliz tilida nashrdan chiqdi va shu kunlarfda Kongress kutubxonasidan joy egalladi

1-dekabr Qozog'istonda birinchi prezident kuni sifatida bayram qilinadi. Kecha Vashingtonda qozoq adabiyotiga bag'ishlangan kecha bo'lib o'tdi. Tadbir Kongress qoshida, AQSh qonunchilari homiyligida o'tkazildi. Bir oy oldin ham Amerika poytaxtida qozoq tarixi va madaniyatiga bag'ishlangan anjuman kechgan edi.

Ostona G'arbda lobbichilik faoliyatini kuchaytirib, Qozog'istonning nafaqat siyosiy va iqtisodiy, balki ilmiy-madaniy salohiyatini ham targ'ib qilmoqda. Biroq AQSh hukumati bu davlatdagi tub muammolar haqida ham keng tasavvurga ega.

Qozog'istonda prezident kuni, AQShda qozoq adabiyoti kechasi - Navbahor Imamova
Iltimos, kuting...

No media source currently available

0:00 0:07:03 0:00

Vakillar Palatasida Qozog'iston kengashi bor. Unga respublikachi va demokrat qonunchilar kiradi. 10 a'zolik bu guruh nazarida Nursulton Nazarboyev Amerika ishonsa va tayansa bo'ladigan lider. Kongressda Qozog'iston xususida kechgan biror yig'in bu qonunchilarsiz o’tmaydi.

30-noyabr kuni qozoq adabiyoti kechasida Alabama shtatidan respublikachi qonunchi Robert Aderxolt so'zga chiqib, amerikaliklar Qozog'iston haqida kengroq bilimga ega bo'lishi kerak, chunki dunyoning u qismlarida bu davlatning roli va ta'siri tobora kuchayib bormoqda, dedi.

Aderxolt Qozog'istonni Jahon savdo tashkilotiga to'laqonli a'zo sifatida kirgani bilan qutlab, butun Kongress nomidan tabrikladi.

Jorj Vashington universitetida Markaziy Osiyo adabiyoti va madaniyati bo'yicha professor Piter Rollberg fikricha, Qozog'istonda o'tgan yillar ichida ona tili va adabiyotga e'tibor oshgani muhim bir burilish.

Aholining 40 foizga yaqini rus tilida gaplashishi, hukmron doiralar ham, asosan, rus tilida fikrlab, muloqot qilishini hisobga olsak, qozoq tili nafaqat mahalliy miqyosda, balki xorijda ham targ'ib qilinayotgani strategik bir qadam, deya talqin qilmoqda Amerika ziyolilari. Rossiya ta'sirini cheklash va "qozoqlikni kuchaytirish" kampaniyasi olib borilmoqda.

Qozog'istonning AQSh va Kanadadagi elchisi Kayrat Umarov - Markaziy Osiyoning Vashingtondagi eng faol diplomati. Deyarli har oy kamida bir tadbirga boshchilik qiladi, Amerikadagi turli tashkilotlar bilan hamkorlikda anjuman va yig'inlar o'tkazadi. Kelasi hafta 100 ga yaqin odam Qozog'iston-AQSh konvensiyasiga yig'iladi.

Til - inson ruhiyatining kaliti, degan qozoq maqoli bor. Shu yili AQShda nashrdan chiqqan adabiy jamlanma qozoq yozuvchi va shoirlarining asarlari tarjimasi bo'lib, uni Kolumbiya universiteti professori, qozog'istonlik olim Rafis Abazov tahrir qilgan. Ko'chmanchi elat o'tmishi va bugunini aks ettiruvchi kitobga kirish so'zini esa elchi Umarov yozgan.

"Xalqim o'zligini anglashi, qozoq davlatchiligi va madaniyati qad ko'tarishi uchun uzoq va murakkab yo'lni bosib o'tdi. Bugun biz kimligimizni bilamiz va bunda prezidentimiz Nursulton Nazarboyevning xizmati katta", - deydi Umarov Kongressda so'zlar ekan.

Elchixona bu yilning o'zida Amerikadan bir necha mutaxassisni Qozog'istonga yuborib, tarix va adabiyot yuzasidan izlanishlarga homiylik qildi.

Ekspertlar qaytgach, tabiiyki, bu davlatga minnatdorchilik bildirib, amaldagi siyosat haqida iliq so'zlar aytadi.

Eng asosiysi, deydi bu olimlar, bilim va tushunchalar kengayishi uchun imkoniyatlar berilmoqda. Arxivlar ochiq, tadqiqot olib boraman desangiz, yordam berishadi. Qozog’iston ilmiy markazlari xalqaro talablarga javob beradigan, xorijiy maskanlar bilan tenglasha oladigan dargohlarga aylansin, degan ko’rsatma berilgan.

AQSh uchun Qozog'iston muhim sherik, lekin u yerdagi tub muammolar ham ma'lum
AQSh uchun Qozog'iston muhim sherik, lekin u yerdagi tub muammolar ham ma'lum

Qozog'istonning AQshdagi elchisi Kayrat Umarov
Qozog'istonning AQshdagi elchisi Kayrat Umarov

Kongressmen Robert Aderxolt
Kongressmen Robert Aderxolt

19-noyabr kuni Kongress qoshida Qozog'iston xususida o'tgan yana bir yig'inda mamlakatdagi inson huquqlari bilan bog'liq ahvol muhokama qilindi.

Diniy erkinlik bo'yicha AQSh xalqaro komissiyasi respublikada tanilgan huquq faoli Yevgeniy Jovtisni taklif qilib, undan Qozog'istondagi vaziyatni tahlil qilib berishni so'radi.

Jovtis ma'ruzasida fundamental masalalarga e'tibor qaratdi. Erkinlik deganda o'zi nima tushuniladi? Bugungi tuzum huquq va adolatni ta'minlash uchun qanday qadam tashlamoqda? Fuqarolar o'z haqlarini qachon va qay sharoitda talab qila oladi? Hammasi nisbiy, deydi Jovtis.

Korrupsiya chuqur ildiz otgan jamiyatda har qanday muammo yechimi pora va yulg'ichlikka borib taqaladi. Odamlarning cho'ntagida ko'proq puli borligi jamiyat taraqqiy etmoqda degani emas. Hozircha korrupsiya yanada kuchayib, poraxo'rlar ko'payib bormoqda.

Yevgeniy Jovtis, qozog'istonlik huquq himoyachisi, Kongressda so'zlamoqda, 19-noyabr, 2015
Yevgeniy Jovtis, qozog'istonlik huquq himoyachisi, Kongressda so'zlamoqda, 19-noyabr, 2015

Jovtis xalqaro maydonda shuhrat qozongan, turli mukofotlarga munosib ko'rilgan, bir necha bor hibsda o'tirib chiqqan faol.

Huquq, erkinlik yoki huquq talab qilish erkinligi? Jovtis shunday savolni o'rtaga tashlaydi.

Yaxshilab o'ylab ko'ring, deydi u. Faol yurtdoshlari, qolaversa, butun Markaziy Osiyo ahlini bu borada jiddiy fikrlashga undaydi.

Axborot erkinligimi yoki e'tiqod erkinligi, uzviy huquqlar uchun kurash kimdan va qayerdan boshlanadi? Hukumat qonunni ro'kach qiladi. Lekin bu qonunlar hayotda qanchalik aks etmoqda? Jamoatchilik bu borada ochiqroq fikrlab, mushohada qilmasa, hech qanday progress bo'lmaydi, deydi Jovtis.

Qonunchilik va amaliyot chorak asrlik mustaqillik davrida ham sovetcha uslubda qoldi, deydi faol. Adolat talab qilsang, haqiqat chetga surilib, sizga qog'ozdagi qonunni ko'rsatishadi.

Qonun haqiqatni o'zgartirish uchun xizmat qilmaydi, deya ta'kidlaydi u, real hayot aksariyat fuqarolar uchun og'ir. Oddiy muammoni hal etish uchun yillab vaqt ketadi, bosim ostida qolasiz va oxir oqibat masala yechilmaydi ham. Buyruqbozlik, qog'ozbozlik, qo'rqinch, tazyiq - kundalik hayot.

Har qanday xalq mentalitetini tushunish uchun uning til va adabiyotini o'rganish kerak, deydi Qozog'iston elchixonasi tadbirida so'zlagan olimlar. Mehmonlar ko'tarib ketayotgan kitobda yozilganidek, tilni bilmasangiz, dard ham sizga qorong'i.

AQShda chop etilgan qozoq adabiy asarlari jamlanmasi bugun Kongress kutubxonasi, dunyodagi eng yirik kolleksiyaga qo'shildi.

  • 16x9 Image

    Navbahor Imamova

    Navbahor Imamova "Amerika Manzaralari" turkumidagi ilk teledasturlar muallifi. TV, radio va onlayn diktor, prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan, ya'ni respublikadan turib axborot berish imkoniyatiga yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan (University of Mysore), magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan (Ball State University) olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan (Harvard University) davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.

    Navbahor Imamova is a prominent Uzbek journalist at the Voice of America. As anchor, reporter, editor, web editor, and producer, she has covered Central Asia and America for nearly 20 years on TV, radio and online. For the last year, she has also been reporting from inside Uzbekistan as the only and first-ever accredited U.S.-based journalist. Navbahor is also the founding President of the VOA Women’s Caucus. Educated in Uzbekistan, India, and at Harvard University, she was a 2016-17 Edward S. Mason Fellow at Harvard’s John F. Kennedy School of Government, where she also earned her Masters in Public Administration. Navbahor played a pivotal role in the launch of Uzbek television programming at VOA in 2003 and has since presented more than 800 editions of the flagship weekly show “Exploring America,” which covers American foreign policy for some 40 million Uzbek speakers worldwide, focusing on U.S. relations with Central Asia and life and politics in the United States. She has co-hosted VOA-wide special broadcasts for a global audience. She has received multiple awards for excellence in broadcasting, including the VOA Gold Medal in 2010. As a multimedia journalist, with millions of viewers, listeners, followers, and fans, Navbahor writes and speaks frequently on Uzbek domestic politics, foreign policy, and society, as well as regional issues in Central Asia, for policy, academic, and popular audiences. Her essays have appeared in leading journals, including Foreign Policy, The National Interest, and The Diplomat, and she has lectured at institutions including the U.S. Foreign Service Institute, Columbia University, Johns Hopkins University, Georgetown University, and George Washington University. Navbahor began her career at the Uzbek state broadcaster as a reporter and producer. She taught journalism at her alma mater, the Uzbek State University of World Languages in Tashkent, and then earned a B.A. in journalism and mass communication from Maharaja’s College at the University of Mysore in India. A recipient of the Edmund Muskie Fellowship, she earned her MA in journalism from Ball State University. In 2009, Ball State’s journalism department named her an Outstanding Young Alumna.

XS
SM
MD
LG