Breaking News

Robiya Qodir: Uyg'urlar madadingizga muhtoj


Robiya Qodir: Uyg'urlar madadingizga muhtoj

Bu hafta Xitoy hukumati Shinjon-uyg’ur muxtoriyatida ekstremist kuchlar xuruj qildi, 18 jangaridan 14 nafari o’ldirildi deya bayon qildi.

Halok bo'lganlar uyg’urlar ekani ma'lum. Bu elatning chet eldagi yetakchilari Xitoy rasmiylari berayotgan ma’lumotlarni inkor etib, o'lganlar aslida tinch namoyishchilar, siyosatdan norozi bo’lib ko’chaga chiqqan begunoh odamlar edi, deydi.

Robiya Qodir: Uyg'urlar madadingizga muhtoj
Robiya Qodir: Uyg'urlar madadingizga muhtoj
Xitoydan vaqti-vaqti bilan uyg’ur terrorchilar qo'lga tushdi, jangarilar hujumlar rejalamoqda yoki ular o'ldirildi degan xabarlar keladi.

Robiya Qodir, jahon uyg’urlari yetakchisi, Xitoyni cheksiz, uning xalqiga nisbatan jinoyatlarda ayblab keladi.

Nobel tinchlik mukofotiga ko'rsatilgan va dunyo kezib, uyg’ur xalqi manfaatlarini himoya qilib kelayotgan bu ayol Amerikada yashaydi.

Robiya Qodir: Uyg'urlar madadingizga muhtoj
Robiya Qodir: Uyg'urlar madadingizga muhtoj
Tadbirkorlik qilgan Robiya Qodir Xitoyda bir necha yil qamoqda o’tirgan. Xalqaro bosim ostida ozod etilib, vatanini tark etgan. 11 farzandning onasi.

Xitoy nazarida Robiya Qodir mamlakat birligi va tinchligiga raxna solayotgan shaxs.

Xonim bilan biz uning Vashingtondagi idorasida, Uy'gur-Amerika Uyushmasida muloqot qildik. Marhamat, tinglang.

Uyg’urlar orasida zo’ravonlikka berilganlar yo’q deb kafolat bera olasizmi, deya so’raymiz Robiya Qodirdan. Bo’lishi mumkin, deydi u, lekin bunga Xitoyning o’zi aybdor.

Xitoy hukumati, deydi lider, yilda 100 kun uyg’urlarga qarshi operatsiyalar olib boradi. Odamlarning dod deb chiqishga haqqi bor, deydi u.

Uyg’urlarning istagi nima? Xitoydan ajralib o’z mustaqil davlatingizni tuzishmi?

Uyg'urlar namoyishda
Uyg'urlar namoyishda
Robiya Qodir deydiki, uyg’ur xalqi o’z vatanida yashab, o’z davlatini barpo etishni xohlaydi.

Lekin Xitoy hukumati uyg’urlar hech qachon alohida davlat bo’lmaydi va bo’la olmaydi ham deydi. Shinjon uchun katta mablag’ ajratilgan, hudud rivojlanmoqda, katta zavod-fabrikalar ochilib ish o’rinlari yaratilmoqda, zamonaviy texnologiya bilan ta’minlanib, turmush yaxshilanmoqda, deydi rasmiylar, uyg’urlar shukur qilib yashashi kerak.

Robiya Qodirning aytishicha, bugun dunyoda 20 million uyg’ur bor, aksariyati Sharqiy Turkiston, ya’ni bugun Xitoy Shinjon, “yangi yer” deb ataydigan hududda yashaydi. Ikki millionga yaqini esa Markaziy Osiyo va dunyoning boshqa mamlakatlarida, deydi u.

2009 yilning iyulidagi qonli to'qnashuvlar
2009 yilning iyulidagi qonli to'qnashuvlar
Uyg’urlar Turkiyani hisobga olmaganda, boshqa turkiy birodarlaridan madad olmaydi, chunki bu xalqlarning o’zi haqiqiy erkin jamiyatda yashamaydi, deydi Robiya Qodir.

Amerika uyg’ur ozodlik harakatini ruhan va moliyaviy jihatdan quvvatlab keladi. Vashingtonda, ayniqsa Kongressda uyg’urlarga g’amxo’r arboblar juda ko’p.

Lekin Qo’shma Shtatlar Xitoy, iqtisodiy jihatdan qudratli va global maydonda katta nufuzga ega bu hukumat bilan kelishib ishlashga ham majbur.

Qashg'ar
Qashg'ar
Robiya Qodir fikricha uyg’ur faktori AQSh siyosiy qarorlariga ta’sir ko’rsatib keladi, lekin bugungi kunda Obama ma’muriyati ko’p narsaga ko’z yummoqda.

Terrorga qarshi urushda, 2000-yillar boshida Afg’onistonda bir necha uyg'ur tutilib, Guantanamo qamog’iga olib kelingan edi. Ular bu turmada bir necha yil o’tirdi, keyinchalik aybsiz ekani isbotlandi. Xitoy Amerikadan ularni topshirishni so'radi, ammo Vashington ko'nmadi. Uyg'urlarga boshqa yurtlardan boshpana topib berdi.Yana besh nafari hamon kutmoqda.

"Bu insonlar asta hayotini tiklamoqda", - deydi Robiya Qodir.

  • 16x9 Image

    Navbahor Imamova

    Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. "Amerika Manzaralari" turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan (University of Mysore), magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan (Ball State University) olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan (Harvard University) davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.

    Navbahor Imamova is a prominent Uzbek journalist at the Voice of America. As anchor, reporter, multimedia editor and producer, she has covered Central Asia and the U.S. for nearly 20 years on TV, radio and online. For the last year, she has also been reporting from inside Uzbekistan as the first-ever U.S.-based accredited correspondent in the country. During 2016-2017, she was a prestigious Edward S. Mason Fellow in public policy and management, while earning her Mid-Career Masters in Public Administration at Harvard University’s John F. Kennedy School of Government. Imamova played a pivotal role in the launch of Uzbek television programming at VOA in 2003, and has since presented over 800 editions of the flagship weekly show, “Amerika Manzaralari,” which covers American foreign policy focusing on Washington’s relations with Central Asia, as well as life and politics in the U.S. She speaks frequently on regional issues in Central Asia, as well as Uzbek politics and society, for policy, academic, and popular audiences. Her analytical pieces have been published in leading academic and news outlets including Foreign Policy, The National Interest, and The Atlantic. Imamova also is the founding President of the VOA Women’s Caucus. She began her career at the Uzbek state broadcaster in Tashkent. She holds a Bachelor of Arts in journalism and mass communication from the University of Mysore, India and a Master of Arts in journalism from Ball State University, Indiana.

Shu mavzuda

XS
SM
MD
LG