Breaking News

AQSh sobiq elchisi Jorj Krol: To'qayev Qozog'istonni qanchalik o'zgartira oladi?


AQSh diplomati Jorj Krol Qozog'istonda elchilik qilgan paytda Qosim-Jo'mart To'qayev respublika Senatining raisi edi, 13-sentabr, 2018

AQShning Qozog'iston va O'zbekistondagi sobiq elchisi Jorj Krol fikricha, Qosim-Jo'mart To'qayev davlat rahbari sifatida yangi bir davrni boshladi. Ulkan sinov davri. Oldingi prezident, elboshi Nursulton Nazarboyev soyasida mamlakatni boshqarish uning uchun qiyin kechayotgan edi.

Nazarboyev Milliy xavfsizlik kengashi raisligidan ketdi va hozirda siyosatdan tamoman chetlatilgandek. Respublikaning Britaniyadagi elchisi Erlan Idrissovga ko'ra, Nazarboyev hamon vatanda, xorijga chiqib ketmagan.

Buyog'iga, deydi Krol Vashingtonda Uilson ilmiy-tadqiqot markazi onlayn forumida so'zlar ekan, quyidagi omillar ko'p narsani hal qiladi:

- To'qayev Nazarboyev yaratgan siyosiy va iqtisodiy tizimni qay tarzda o'zgartirishga harakat qiladi? Qanchalik yangilay oladi?

- Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti (KXShT) va unga yetakchilik qiladigan Rossiya bundan keyin qanday qadamlar tashlaydi? Qozog'istondagi qisqa missiya tugagach, bu davlat bilan hamkorlik qay tusga kiradi?

- Sistematik islohotlar samarasi Qozog'istonning xalqaro nufuzi, unga nisbatan ishonch, xususan, hamkorlar va investorlar bilan rishtalar kelajagini belgilaydi.

"To'qayev xalq dardini tinglab, unga qarab ish tutamiz, deyapti. Ommani buncha ishontira oladimi? Bu ishni eplay oladimi? – deya so'raydi Krol. –Hukumat mamlakat g'arbiga komissiya yuborib, bu jarayonni boshlaganini aytmoqda."


"Xalqdan tushgan shikoyat va murojaatlar tegishli tizimlar va parlament tomonidan qanchalik o'rganiladi? Muammolar hal qilinishi uchun plyuralistik choralar ko'riladimi, ya'ni turli taraflarni o'z ichiga olgan harakat shakllanadimi?"

Bunday o'zgarishlarsiz yangi davr boshlanmaydi, deydi Amerikaning iste'fodagi diplomati.

"Prezident To'qayev shu strukturaning odami va uning hukumatidagi barcha shu tizimdan chiqqan. Ulardan Qozog'iston xalqi nima kuta oladi? Uning talabini qondira oladigan o'zgarishlar qila olishadimi?"

"Bularni vaqt ko'rsatadi. To'qayev, agar istasa, atrofida uni quvvatlovchilarga tayanib, real islohotlar qila oladi. Hammaning manfaatlarini inobatga oluvchi, qo'shnilar, sharq va g'arbdagi hamkorlar bilan hamkorlikni saqlab, bu rishtalarni kuchaytiruvchi ishlar qila oladi".

Jorj Krol nazarida AQSh Qozog'istonga KXShT va Rossiya bilan yaqinlik yuzasidan bosim o'tkazishi qiyin, chunki respublika bu borada erkin qaror qilish huquqiga ega. Lekin Vashinton o'z xulosalarini qilishga haqli va imkon qadar yordamlashadi, uning suverenitetini quvvatlaydi. KXShT vaqtida chiqib ketsa bu ham muhim bir voqea, deydi u.

Qozog'istonda kim hokimiyatda bo'lishidan qat'i nazar bu davlat yirik qo'shnisi bilan yaxshi munosabatda bo'lishdan manfaatdor, deydi Krol. "Rossiya - eng yaqin, eng strategik va yuqori ahamiyatga ega sherik", - deya izohlaydi sobiq elchi.

"Qozog'iston Rossiya yoki AQShdan birini tanlashdek qiyin sharoitda qolishni xohlamaydi. Hayot-mamot masalasiga kelganda, kim muhimroq ekanini bilamiz".

Krol nazarida, To'qayev yanvar boshidagi inqiroz paytida nafaqat Rossiya, balki Xitoydek yirik qo'shnisi bilan ham yaqindan muloqotda bo'lgani tabiiy hol va zarurat. Atrofdagi davlatlar barqarorlik xohlaydi.

"O'sha paytda Rossiya, Xitoy va O'zbekiston bilan chegaralar Qozog'iston iltimosi bilan yopilsa ham hayron bo'lmas edim, chunki qo'shnilar ham tinchlik istaydi", - deydi u.

Qozog'iston uchun yana bir sinov, deydi Krol, yangi parlamentni shakllantira olish. Buni xohlayotganlar ko'p. Mamlakat adolatli va demokratik tanlovlarga tayyormi? Buni ham ko'rsata olishi kerak, aks holda saylov ko'p narsani o'zgartirmaydi.

  • 16x9 Image

    Navbahor Imamova

    Navbahor Imamova - "Amerika Ovozi"ning yetakchi multimedia jurnalisti. "Amerika Manzaralari" turkumidagi teledasturlar muallifi. Ko'rsatuvlar taqdim etish bilan birga prodyuser, muxbir va muharrir. O'zbekistonda akkreditatsiyadan o'tgan yagona amerikalik jurnalist. "Amerika Ovozi"da 2002-yildan beri ishlaydi. Jurnalistik faoliyatini 1996-yilda O'zbekiston radiosining "Xalqaro hayot" redaksiyasida boshlagan. Jahon Tillar Universiteti Xalqaro jurnalistika fakultetida dars bergan. Ommaviy axborot vositalari bo'yicha bakalavrlikni Hindistonning Maysur Universitetidan (University of Mysore), magistrlikni esa AQShning Bol Davlat Universitetidan (Ball State University) olgan. Shuningdek, Garvard Universitetidan (Harvard University) davlat boshqaruvi va liderlik bo'yicha magistrlik diplomiga ega. Jurnalistik va ilmiy materiallari qator xalqaro manbalarda chop etilgan. Amerikaning nufuzli universitetlari va tahlil markazlarida so'zlab, ma'ruzalar o'qib keladi. "Amerika Ovozi" oltin medali sohibi. Tashkilotda gender va jurnalistika bo'yicha kengash raisi. Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani Qo'shqo'rg'on qishlog'ida ziyoli oilasida ulg'aygan.

    Navbahor Imamova is a prominent Uzbek journalist at the Voice of America. As anchor, reporter, multimedia editor and producer, she has covered Central Asia and the U.S. for nearly 20 years on TV, radio and online. Since 2018, she has also been reporting from inside Uzbekistan as the first-ever U.S.-based accredited correspondent in the country. During 2016-2017, she was a prestigious Edward S. Mason Fellow in public policy and management, while earning her Mid-Career Masters in Public Administration at Harvard University’s John F. Kennedy School of Government. Imamova played a pivotal role in the launch of Uzbek television programming at VOA in 2003, and has since presented over 900 editions of the flagship weekly show, “Amerika Manzaralari,” which covers American foreign policy focusing on Washington’s relations with Central Asia, as well as life and politics in the U.S. She speaks frequently on regional issues in Central Asia, as well as Uzbek politics and society, for policy, academic, and popular audiences. Her analytical pieces have been published in leading academic and news outlets including Foreign Policy, The National Interest, and The Atlantic. Imamova also is the founding President of the VOA Women’s Caucus. She began her career at the Uzbek state broadcaster in Tashkent. She holds a Bachelor of Arts in journalism and mass communication from the University of Mysore, India and a Master of Arts in journalism from Ball State University, Indiana.

Facebook Forum

XS
SM
MD
LG